Danıştay 7. Daire Başkanlığı 2018/5252 E. , 2021/5410 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/5252
Karar No : 2021/5410
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Trans Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı adına
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına kayıtlı … plakalı aracın, …. tarihleri arasında yurtta kalma süresini mazeretsiz olarak aştığından bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 238. maddesinin 1. fıkrası ve 241. maddesinin 3.,4. fıkraları uyarınca karara bağlanan para cezalarına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. Vergi Mahkemesinin … tarih ve E…., K:… sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, davacıya ait ticari taşıtın getiriliş amacı dışında bir ticari işleme konu edildiği ve dolayısıyla serbest dolaşıma giriş rejimine tabi olmasını gerektirir mahiyette bir işlem gördüğü yönünde yapılmış herhangi bir tespitin bulunmadığı, sadece yurtta kalma süresini aştığı hususunun gümrük kayıtlarıyla saptanması sözkonusu olup, bu eylemin yaptırımının ise 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 241. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendinde düzenlenen para cezasının olduğu, yani ticari taşıtın yurtta kalma süresini bir gün bile aşması halinde salt anılan düzenleme kapsamında para cezası kararı alınabilecek olup, yurtta kalma süresini aşan ancak tabi olduğu gümrük rejimi kapsamında diğer yasal yükümlülüklerini yerine getirerek Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgelerinden çıkma talebinde bulunulan ticari taşıtlar bakımından 4458 sayılı Kanun'un 238. maddesinin 1. fıkrasının uygulanamayacağı kanaatine varıldığından davacı adına gerek söz konusu Kanun'un 238 maddesi ve gerekse 241. maddesinin 3. ve 4. fıkralarına göre karara bağlanan para cezalarında ve bu cezalara vaki itirazın reddinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Olayda, geçici ithalat rejimi kapsamında Türkiye'ye giriş yaptıktan sonra, çıkış yapmak üzere Sarp Gümrük Müdürlüğü sahasına gelen … plakalı ticari kullanıma mahsus aracın (eşyanın) Türkiye'de kalma süresini müteaddit defa aştığı, ayrıca davacı şirket tarafından idari para cezası kararına karşı sunduğu itiraz dilekçesinde mücbir bir durumun vuku bulduğu hususunda resmi belge ibraz etmek suretiyle, ilgili idareye yapılan bir müracaat ile süre uzatım talebinde bulunulmadığı gibi yargılama aşamasında da anılan nitelikte bir belgenin sunulmadığı, dolayısıyla süresi içinde yurt dışı edilmeyen aracın (eşyanın), ülke sınırlarında kalmasını haklı gösterecek bir durumun mevcut olmadığı, yurda giriş işlemi yaptırılan aracın (eşyanın) süresi içerisinde yurt dışı edilmemesi sebebiyle geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlal edildiği anlaşıldığından, davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 238. maddesinin 1. fıkrası ve 241. maddesinin 3, 4. fıkraları uyarınca karara bağlanan para cezalarına vaki itirazın reddinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasından sonra , davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Özel araçlar için getirilen yükümlülüklerin ticari araçları kapsamadığı, 4458 sayılı Kanun'da eşya tabiri ile taşıtların ayrı zikredilmesi nedeniyle eşya için uygulanabilecek ceza hükmünün ticari taşıtlara uygulanamayacağı, idarece dayanak alınan Genel Tebliğ'in olay tarihindeki şekli ile ticari taşıtları kapsamadığı, diğer taraftan Rusya ile yaşanan kriz ve 15 Temmuz darbe girişimi gibi olaylar nedeniyle yük bulunamadığı için çıkış yapılamamasının mücbir sebep olarak değerlendirilmesinin gerektiği, cezanın fahiş olması nedeniyle müvekkilinin ekonomik olarak yıkımına yol açacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ….'IN DÜŞÜNCESİ : Bölge idare mahkemesi kararının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 241. maddesinin 3 ve 4. fıkraları uyarınca karara bağlanan para cezalarına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz isteminin reddi, kararın, 238. maddenin 1. fıkrası uyarınca karara bağlanan para cezasına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine ilişkin olarak ise, anılan hükmün ihlal edildiği sonucuna ulaşılması yerinde olmakla birlikte; gümrük mevzuatından kaynaklanan para cezaları bakımından da uygulanacağı kuşkusuz bulunan "lehe olan kanun hükümlerinin geçmişe yürüyeceği" yolundaki ceza hukukunun temel ilkesi çerçevesinde, olayda, davacının eylemine uyan 4458 sayılı Kanun'un 238. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca ceza miktarının değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına kayıtlı … plakalı aracın, …… tarihleri arasında yurtta kalma süresini mazeretsiz olarak aştığından bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 238. maddesinin 1. fıkrası ve 241. maddesinin 3,4. fıkraları uyarınca karara bağlanan para cezalarına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Kanun'un 241. maddesinin 3. fıkrasının (l) bendinde; geçici ithalat rejimi kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen taşıtın verilen sürenin bitimini takiben bir ay içerisinde yeniden ihraç edilmesi veya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması halinde usulsüzlük cezasının 1. fıkrada belirtilen miktarın iki katı, 4. fıkrasının (g) bendinde, aynı eylemin iki ayı aşmayan sürede gerçekleşmesi halinde dört katı, 5. maddesinin (b) bendinde, üç ayı aşmayan sürede gerçekleşmesi halinde altı katı olarak uygulanacağı; 238. maddesinin 1. fıkrasının olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, 241. maddenin 3. fıkrasının (l), 4. fıkrasının (g) ile 5. fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç, geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali halinde eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı para cezası alınacağı, bu cezanın ödeme süresi içinde eşyanın gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması halinde eşyanın gümrük vergileri tutarında para cezası tahsil edileceği, 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik halinin 1. fıkrasında ise; 241. maddenin 3. fıkrasının (l), 4. fıkrasının (g) ile 5. fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç, geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali hâlinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı, (b) bendinde, tam muafiyet suretiyle geçici olarak ithal edilen özel kullanıma mahsus taşıtlara ilişkin rejim ihlallerinde, gümrük vergileri tutarının dörtte biri, (d) bendinde, (b) bendinde belirtilen taşıtlar hariç olmak üzere, geçici ithalat rejimi kapsamında ithal edilen eşyanın süresi içerisinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması durumunda gümrük vergileri ile rejime ilişkin beyannamenin tescil tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanun'a göre tespit edilen gecikme zammı oranında faizin toplamı kadar idari para cezası verileceği, 2. fıkrasında, 1. fıkranın (c) ve (d) bentlerinde belirtilen eşyanın, yapılacak tebligat tarihinden itibaren altmış gün içinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması hâlinde, ayrıca gümrük vergileri tutarında idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
22/04/2011 tarih ve 27913 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Seri 1 No'lu Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliğinin 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarına 30 (otuz) güne kadar süre verileceği, 17. maddesinin 1. fıkrasında, taşıt sahipleri, sürücüleri veya firma yetkilileri tarafından herhangi bir gümrük idaresine süresi içerisinde yapılacak müracaatla; kaza, yangın gibi beklenmeyen haller, herkesçe bilinen olağan dışı durumlar, hastalık ve tutukluluk hali gibi olayların taşıtın yurtta kalma süresi içerisinde cereyan ettiğinin resmi belgelerle ispatlanması ya da ihracatçının yükünü zamanında tedarik edememesi nedeniyle yüklemenin gecikmesi hâlinde bunun ihracatçıdan alınacak belge ile kanıtlanması durumunda, süre uzatım talebinde bulunulabileceği, 19. maddesinin 1. fıkrasında, geçici ithaline izin verilen kişisel ve ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarının getiriliş amacı dışında kullanılması, bir başkasına kiralanması, ödünç verilmesi, başka bir şahsa izinsiz devredilmesi, satılması, hak sahibi olmayan kişilerce kullanılması, taşıtla birlikte giren ve belgelerinde kayıtlı olan parçalarının izinsiz olarak değiştirilmesi, (...) yurtta kalma süreleri içerisinde yurtdışına çıkarılmaması veya herhangi bir gümrük idaresine teslim edilmemesi hâlinde, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 4458 sayılı Kanun'un 238. maddesi hükümleri uyarınca işlem yapılacağı ve geçici ithal izni iptal edilerek taşıtın gümrük idaresince teslim alınacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan bölge idare mahkemesi kararının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 241. maddesinin 3 ve 4. fıkraları uyarınca karara bağlanan para cezalarına ilişkin hüküm fıkrası, aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek durumda görülmemiştir.
Kararın, 238. maddenin 1. fıkrası uyarınca karara bağlanan para cezasına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;
Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, 4458 sayılı Kanun'un 7190 sayılı Kanun ile değişik 238. maddesinde, rejim hükümlerinin ihlali ile yurtta kalış süresinin ihlali şeklinde ikili bir ayrıma gidildiği ve süre ihlali halinde ceza miktarında yükümlüler lehine değişiklik yapıldığı görülmüştür. 238. maddenin 7190 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değiştirilen halinde; geçici ithalat rejimi kapsamında ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarının yurtta kalış süresinin ihlali halinde öncelikle 241. maddenin 3. fıkrasının (l), 4. fıkrasının (g) ve 5. fıkrasının (b) bentleri dikkate alınarak izin süresinin bitiminden itibaren üç ayı aşmayan süreler için anılan bentler uyarınca işlem yapılması, üç ay dolduktan sonra ise, eşya gümrük gözetimine sunulmuşsa 238. maddenin 1. fıkrasının (d) bendine göre gümrük vergileri ile faizin toplamı kadar ceza kesilmesi, sunulmamışsa yapılacak tebligattan itibaren altmış gün içinde eşyanın gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması halinde, ayrıca gümrük vergileri kadar ceza kesilmesi öngörülmüştür.
Bölge İdare Mahkemesince, ticari kullanıma mahsus kara taşıtının geçici ithalat rejimi izin süresi içinde mazeretsiz olarak ihraç edilmemesi nedeniyle, 4458 sayılı Kanun'un 238. maddesi hükmünün ihlal edildiği sonucuna ulaşılması yerinde olmakla birlikte; gümrük mevzuatından kaynaklanan para cezaları bakımından da uygulanacağı kuşkusuz bulunan "lehe olan kanun hükümlerinin geçmişe yürüyeceği" yolundaki ceza hukukunun temel ilkesi çerçevesinde, olayda, davacının eylemine uyan 4458 sayılı Kanun'un 238. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca ceza miktarının değerlendirilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulüne,
2…. Bölge İdare Mahkemesi …. Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…., K:… sayılı kararının 241. maddesinin 3 ve 4. fıkraları uyarınca karara bağlanan para cezalarına ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,
3.Kararın 238. maddenin 1. fıkrası uyarınca karara bağlanan para cezasına ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4.Hüküm altına alınan tutar üzerinden binde 9,10 oranında ve … TL'den az olmamak üzere hesaplanacak nispi karar harcından, Dairece karara bağlanan harcın mahsubundan sonra, kalan harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,
5. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
6. Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 07/12/2021 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.