Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2018/5495 E. , 2021/5963 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/5495
Karar No : 2021/5963
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Kaymakamlığı - …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : SGK tarafından, İskenderun Kaymakamlığının 29/03/1995 tarihli muhtaçlık kararına istinaden babasından dolayı yetim aylığı bağlanan …'ın, 30/04/2004 tarihinden sonra prim yatırmak suretiyle sigortalı olarak çalıştığının tespit edildiğinden bahisle, söz konusu muhtaçlık kararının 01/05/2004 tarihinden itibaren kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin 09/04/2015 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince; muhtaçlık konusunda yapılacak inceleme sonucunda il ya da ilçe idare kurulunca alınacak kararların, bu tarih itibarıyla ilgililerin hukuki durumunu ortaya koyacağından, ilgilinin 29/03/1995 tarihinde karara bağlanan muhtaçlık durumuna ilişkin ilçe idare kurulunca geriye dönük (01/05/2004-23/03/2015 tarihleri arası süre için) karar alınamayacağı anlaşılmakla, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İlgilinin, 01/05/2004-23/03/2015 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığının tespit edildiği, bu nedenle muhtaçlık durumunun ortadan kalktığı; ayrıca, Kurum aleyhine yargılama gideri adı altında aleyhe harca hükmedilemeyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince; Danıştay Onbeşinci Dairesinin 03/11/2016 tarih ve E:2016/9293, K:2016/5165 sayılı kararıyla Dairemize gönderilen dosyada Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Vefat eden babasından dolayı 29/03/1995 tarihli muhtaçlık kararına istinaden yetim aylığı bağlanan ilgilinin, 01/05/2004-23/03/2015 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığının anlaşılması nedeniyle davacı idare tarafından, ilgilinin durumu yeniden incelenmek suretiyle anılan tarihler arasındaki dönem için muhtaçlığının iptal edildiğine ilişkin yeni tarihli kararın gönderilmesi talebiyle yapılan 24/03/2015 tarihli başvurunun, davalı idare tarafından tesis edilen 09/04/2015 tarihli işlem ile geriye dönük karar alınmasının mümkün olmadığından bahisle reddedilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 108. maddesinde, kendisini ve Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre bakmaya mecbur olduğu ailesi fertlerini geçindirmeye yetecek geliri, malı (para veya o mahiyetteki kıymetler dahil) veya kazancı bulunmayanlara bu Kanun hükümlerinin uygulanmasında (muhtaç) denileceği şeklinde bir düzenleme mevcut iken, bu kural 27/04/2005 tarih ve 25798 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 21/04/2005 tarih ve 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 3. maddesi ile, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 39. maddesi uyarınca 16 yaşından büyük işçiler için tespit edilen asgari ücretin net tutarından daha az aylık geliri olup, kendisini ve Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre bakmaya mecbur olduğu aile fertlerini geçindirmeye yetecek kadar malı da (para veya o mahiyetteki kıymetler dahil) olmayanların bu Kanun'un uygulanmasında muhtaç sayılacakları şeklinde değiştirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen Kanun maddesi uyarınca ilgililerin muhtaç olup olmama durumu yeniden değerlendirilecek ise de, İl ya da İlçe İdare Kurulunca inceleme yapılarak verilecek kararda, karar tarihi itibarıyla muhtaçlık durumunun araştırılacağı, bu tarihten önceki döneme ilişkin bir belirlemenin ise yapılamayacağı açıktır.
Bu durumda, ilgili hakkındaki muhtaçlık durumunun, karar tarihi itibarıyla ileriye yönelik olarak bir tespit içermediği anlaşıldığından, bu yönüyle işlemde hukuka uygunluk, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 22/11/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.