T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/5826
Karar No : 2022/5650
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, … İdaresi Genel Müdürlüğü Su Satış Tarifesi'nin "Muhtelif Su Hizmetleri Ücretleri" bölümünün "Kaçak ve Usulsüz Su Kullanımı" başlıklı 11. maddesinin ve söz konusu tarife hükmüne dayalı olarak … tarih … sayılı tahakkuk ihbarnamesi ile davacı hakkında tahakkuk ettirilen 1.023,03.-TL kaçak su kullanma bedeli tahakkukunun 682,02.-TL'lik kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile; davalı idare tarafından uygulamaya konulan … Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 yılı Su Satış Tarifesinin muhtelif su ücretleri kısmının kaçak ve usulsüz su kullanım ücreti başlıklı 11. maddesinde; ilgili abonenin tabi olduğu ya da abone kaydı yoksa tabi olması gerektiği abone tarifesinde yazılan miktarın 3 katı uygulanmak sureti ile kaçak ve usulsüz su kullanımının ücretlendirileceği hükmüne yer verilmiş bulunmasına karşın, gerek 2560 sayılı Yasa'da gerekse anılan Yönetmelik'te söz konusu tarife hükmüne dayanak oluşturan ve tarifede öngörülen biçimde uygulama yapılmasına imkan ya da cevaz veren herhangi bir düzenlemenin yer almadığı, davalı idare tarafından yasa ve/veya yönetmelik ile belirlenmesi gereken bir hususta yetki sınırları aşılarak doğrudan tarife ile düzenleme yoluna gidildiği anlaşıldığından, kaçak ve usulsüz su kullanımı halinde ilgili abonenin tabi olduğu ya da abone kaydı yoksa tabi olması gerektiği abone tarifesinde yazılan miktarın 3 katı uygulanmak sureti ile kaçak ve usulsüz su kullanımının ücretlendirileceğine dair Aydın Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 yılı Su Satış Tarifesinin muhtelif su ücretleri kısmının kaçak ve usulsüz su kullanım ücreti başlıklı 11. maddesinde hukuka uyarlık bulunmadığı, davanın … tarih … sayılı tahakkuk ihbarnamesi ile davacı hakkında tahakkuk ettirilen 1.023,03.-TL kaçak su kullanma bedelinin 682,02.-TL'lik kısmına gelince; söz konusu tahakkuk işlemine dayanak tarife hükmünün hukuka aykırı olduğu anlaşıldığından anılan hüküm çerçevesinde davacının kullandığı tespit edilen su gerekçeleriyle, … Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 2016 yılı Su Satış
Tarifesinin muhtelif su ücretleri kısmının kaçak ve usulsüz su kullanım ücreti başlıklı 11. maddesinin ve davalı idarece düzenlenen … tarih … sayılı tahakkuk ihbarnamesi ile davacı hakkında tahakkuk ettirilen 1.023,03.-TL kaçak su kullanma bedelinin 682,02.-TL'lik kısmının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, sayaç takılı olmasına rağmen kontroller sırasında abonelik tesis edilmediğinin anlaşıldığı ve sayaç üzerindeki kullanım miktarı üzerinden tahakkuk işleminin yapıldığı, davacının usulsüz su kullandığı ve dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu iddia edilerek temyize konu Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, dava konusu tarifenin dayanağı olan kanun ve yönetmeliğe uygun olmadığı, dava konusu işlemlerin usul ve yasaya aykırı olduğu temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, davalı idare personeli tarafından 28/10/2016 tarihinde yerinde yapılan kontrollerde Aydın İli, Kuşadası İlçesi, … Mahallesi, … Rezidans, No:… adresinde bulunan taşınmazda davacı tarafından şebeke suyunun abonesiz biçimde kullanıldığının su sayacı üzerinde bulunan endeksin 81 m³ olduğunun tespit edildiğinden bahisle … tarih ve cilt no:.., seri …, sıra no:… sayılı tutanağın düzenlendiği, anılan tutanak çerçevesinde 1.023,03.-TL kaçak su kullanma bedeli tahakkuk ettirilerek ... tarih ve ... sayılı tahakkuk ihbarnamesi ile davacıya tebliği üzerine söz konusu kaçak su kullanma bedelinin 682,02.-TL'lik kısmı ile … Su ve Kanalizayon İdaresi Genel Müdürlüğü Su satış Tarifesinin "Muhtelif Su Hizmetleri Ücretleri" bölümünün "Kaçak ve Usulsüz Su Kullanımı Ücreti" başlıklı 11. maddesinin iptali istemi ile bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinde, su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak, Büyükşehir Belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunu'nun, "Görev ve yetkiler" başlıklı 2. maddesinde; "İSKİ'nin görev ve yetkileri şunlardır: a) İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek, b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılmasıiçin abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek" düzenlemesi yer almıştır. "Tarife tespit esasları" başlıklı 23. maddesinde; "Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme,ıslah ve tevsi masraflave (…) bir kar oranı esas alınır. Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan anılan kanunun 4. maddesinde, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin, İSKİ Genel Kurulu olarak görevli ve yetkili olduğu belirtilmiş, 6. maddede "Kurulun görevleri: f) Su satışı ve kullanılmış suların boşaltılmasına ilişkin tarifeleri inceleyerek karara bağlamak" hükmüne yer verilerek genel kurulun görevleri sayılmış, Ek-5. maddesinde ise, bu Kanunun diğer Büyükşehir Belediyelerinde de uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanunun 1. maddesinde; "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve sahaliyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatlar Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.
Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması halinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Kamu hizmeti sunmakla yükümlü olan idarelerin, bu hizmeti, yararlananlara bir bedel karşılığı sunmasının temel nedeni hizmetin devamlılığının sağlanabilmesidir. Hizmetin sunumuna ve devamlılığına etki eden maliyet unsurlarının hizmeti sunan idare üzerinde bırakılması kamu kaynaklarına yük getireceğinden, maliyet unsurlarından oluşan bir bedel belirlenmek suretiyle doğrudan hizmetten yararlananlardan tahsili yoluna gidilmesi hukuki bir gerekliliktir. Ancak belirlenen bu bedelin, kamu hizmetinin sunumunu tamamen ticari bir faaliyet niteliğine dönüştürmemesi gerekmektedir. Aksine bir kabul, Anayasal ve yasal kamu hizmeti anlayışına aykırılık oluşturacaktır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; idarelerin kaçak su kullanımını engellemekle görevli olduğu ve dava konusu … Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Su Satış Tarifesi'nin "Muhtelif Su Hizmetleri Ücretleri" bölümünün "Kaçak ve Usulsüz Su Kullanım Ücreti" başlıklı 11. maddesinde yer alan "ilgili abonenin tabii olduğu ya da abone kaydı yoksa tabii olması gerektiği abone tarifesinde yazılan miktarın 3 katı uygulanmak sureti ile kaçak ve usulsüz su kullanımı ücretlendirilir" ibaresi uyarınca kaçak su kullanımın tespiti halinde, kaçak su kullanım bedelinin 3 katı fazlasıyla tahakkuka bağlanarak tahsil edileceği anlaşılmıştır.
Bu nedenle kamu hizmetinden bedelsiz yararlanma gibi bir durum söz konusu olamayacağı ve davalı idarenin kaçak su kullanımı açısından caydırıcı olunmasını teminen yaptığı düzenlemeler uyarınca usulsüz kullanımının engellenmesine yönelik olarak dava konusu su satış tarifesi ile getirilen hesaplama yönteminde ve buna dayalı olarak tesis edilen işlemlerde kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/10/2022 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.