T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/5954
Karar No : 2022/6876
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Kaş ilçesi, …(…) Köyü sınırları dahilinde İR:…ruhsat nolu mermer madeni sahasında … tarih ve …sayılı Olur ile 72.338 m² açık işletme ve alt yapı tesisi için 02.08.2021 tarihine kadar verilen izne ait arazi izin bedelinin 19.04.2015 tarih ve 29331 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16. maddesinin Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikte yer alan katsayılara göre güncellenmesi için yapılan başvurunun reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve …sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davalı idarece "ek taahhüt senedi vermesi halinde müteakip yıllara ait izin bedeli talep tarihinden sonra ilk tahakkuk tarihi itibariyle güncellenebileceği" gerekçesi ile davacı şirketin güncelleme talebi reddedilmiş ise de; 19.04.2015 tarih ve 29331 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan “Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesi ile 08/04/2014 tarihli ve 28976 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin Ek-1 kat sayıları değiştirilmiş olup önceki tarihli 18.04.2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Yönetmeliğin yürürlükte olduğu, diğer yandan yürürlükte bulunan 18.04.2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Yönetmeliğin hiçbir maddesinde "ek taahhüt senedi vermesi halinde müteakip yıllara ait izin bedeli talep tarihinden sonra ilk tahakkuk tarihi itibariyle güncellenebileceği" hususuna yer verilmediği, yönetmelikte öngörülmeyen biçimde "ek taahhüt senedi vermesi halinde müteakip yıllara ait izin bedeli talep tarihinden sonra ilk tahakkuk tarihi itibariyle güncellenebileceği" hususu şart koşularak davacı şirketin güncelleme talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule aykırı olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görüldüğü belirtilerek, devam eden izinlerde Ek-1'de yer alan izin türüne göre yeniden belirlenen katsayıların uygulanabilmesi için borcun vadesinin (tahakkuk tarihinin) geçmemiş olması ve bu tarihten önce ilgililerin güncelleme talebinin bulunması veya vade tarihinde ödemenin ihtirazı kayıtla yapılması gerektiği, dosyada yer alan Taahhüt Senedine göre takip eden yıllara ait arazi izin bedelinin izin başlangıç tarihi esas alınarak her yıl defaten ödeneceği açık olup, 2015 yılına ait arazi izin bedelinin izin başlangıç tarihi (09.10.2014) esas alındığında 09.10.2015 tarihinde tahakkuk ettiği ve bu bedelinin taahhüt senedi hükümleri uyarınca bu tarih itibariyle ödenmesi gerektiğinden, 09.11.2015 tarihli dilekçe ile yapılan güncelleme talebinin anılan yıla ilişkin bedelin tahakkuk etmesi ve bu borcun ödenmemesi nedeniyle takip eden ilk tahakkuk tarihinde değerlendirilebileceğinden, davalı idarece tesis olunan işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği belirtilerek davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, talebinin 09.10.2015-2016 dönemini kapsadığı, idarenin işlem tesisi nedeninin adsız düzenleyici işlem olduğu, talep tarihinde yürürlükte olan Yönetmelik hükümlerine göre işlem tesis edilmesi gerektiği, idarenin adsız düzenleyici işleminin Yönetmelik maddesi gibi görülerek karar verildiği, Yönetmelikte katsayı hesaplanması talebinin ne zaman yapılabileceğine ilişkin bir belirleme bulunmadığı, eski Yönetmeliğin tamamen ortadan kalkmadığı sadece katsayılarda değişiklik yapıldığı, Yönetmeliğin geçici 1. maddesinde katsayı değişikliği talebinin sadece talep edilmesi şartına bağlandığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Antalya ili, Kaş ilçesi, …(…) Köyü sınırları dahilinde İR:…ruhsat nolu mermer madeni sahasında … tarih ve …sayılı Olur ile 72.338 m² açık işletme ve alt yapı tesisi için 02.08.2021 tarihine kadar verilen izne ait arazi izin bedelinin 19.04.2015 tarih ve 29331 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikte yer alan katsayılara göre güncellenmesi için yapılan başvurunun reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve …sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesinde, devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, Çevre ve Orman Bakanlığınca bedeli alınarak izin verileceği ve maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esasların yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
Arazi izin bedeli ise; 18.04.2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 3. maddesinde; verilen izinlerden orman idaresince alınacak kullanım bedeli olarak tanımlanmış, ''Bedellerin tespiti ve tahsili'' başlıklı 20. maddesinde; Arazi izin bedelinin izin alanının metrekaresi, cari yıl ağaçlandırma birim metrekare bedeli, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan izin türü katsayısı Ek-1, ekolojik denge katsayısı Ek-2 ve il katsayısının Ek-3 çarpımlarının sonucu alınacak bedel olduğu belirtilmiştir.
Yönetmeliğin "mevcut izinlerin devamı" başlıklı geçici 1. maddesinde ise; '' (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce verilen izinlerin süre uzatımında ve devirlerinde,... ayrıca devam eden izinlerde izin lehtarının talebi halinde bu Yönetmelik hükümleri uygulanır ve buna uygun yeni taahhüt senedi alınır. ... (3) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce verilmiş izinlerde ise arazi izin bedellerinin arttırılması için uygulanan “Deflatör” veya “ÜFE” artış oranı yerine, “BAK” artış oranı uygulanır, bildirime gerek kalmaksızın izin başlangıç tarihinde defaten tahsil edilir. Ancak bu fıkradaki artış oranı 1/1/2015 tarihinden itibaren tahakkuk edecek bedellerin artırılması için uygulanır. (4) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce verilmiş izinlerden bu Yönetmeliğe göre izin verilemeyecek olanların süreleri yenilenmiş ruhsat süresi dikkate alınarak uzatılabilir.'' düzenlemelerine yer verilmiştir.
Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nde arazi izin bedelinin hesaplanmasında esas alınan ve Yönetmelik ekinde yer alan Ek 1 Tablosunda ''maden tesis ve altyapı izinleri'' katsayısının 1 olarak öngörülmüş iken, 19.04.2015 tarihinde Yönetmelikte yapılan değişiklik ile söz konusu katsayının 0,5 olarak düzenlendiği ve aynı tabloda yer alan "Maden arama, işletme ve hammadde üretim izinleri" için öngörülen katsayısı 0,7 olarak düzenlenmişken, 19.04.2015 tarihinde yürürlüğe giren Yönetmelik değişikliğinde ise söz konusu katsayının 0,4 olarak düzenlendiği, bahsi geçen geçici maddede artış oranının 01.01.2015 tarihinden itibaren tahakkuk edecek bedellerin hesaplanmasında uygulanacağının düzenlendiği anlaşılmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
II. grup maden işletme ruhsatı kapsamında ormanlık alanda maden işletme ve alt yapı tesis izni sahibi davacının ödemesi gereken 2015 yılı arazi izin bedelinin izin türüne göre ayrımı yapılan katsayılarda 19.04.2015 tarihli 29331 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişiklik yapılarak ilgili katsayıların düşürüldüğü, ilk izin olur tarihi 09.10.2014 olan davacı tarafından 09.10.2015 tarihinde tahakkuk eden bedel için 09.11.2015 tarihinde Bölge Müdürlüğüne başvurularak 19.04.2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni katsayılar üzerinden hesaplanacak bedelin gecikme zammı ile birlikte ödenmesi talebinin idarece reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
Bölge İdare Mahkemesince devam eden izinlerde sonraki yıllar için ödenecek bedellere yeniden belirlenen katsayının uygulanabilmesi için, ilgililerin güncelleme talebinin borcun vadesinden önce olması veya vade tarihinde yapılan ödemenin ihtirazı kayıtla yapılması şartıyla mümkün olabileceği gerekçesine yer verilmişse de, Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nde bu yönde bir şarta yer verilmediği, anılan Yönetmeliğin "Mevcut İzinlerin Devamı" başlıklı geçici 1. maddesi ile izin lehtarının talebi halinde bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı ve buna uygun yeni taahhüt senedi alınacağının kurala bağlandığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan Orman ve Su İşleri Bakanlığı'nın 22.07.2015 tarihli "Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği Geçici 1. Madde Uygulaması" konulu yazısı ile "18.04.2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin geçici 1. maddesinin 1. fıkrasına istinaden Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasındaki şartların yerine getirildiği devam eden izinlerde, izin lehtarının bedellerin güncellenmesini talep etmesi, ek taahhüt senedi vermesi halinde müteakip yıllara ait arazi izin bedelinin talep tarihinden sonra ilk tahakkuk tarihi itibariyle güncellenebileceği" yönündeki uygulaması üzerine davacının talebinin reddedildiği anlaşılmıştır. Yönetmelikte bu yönde bir kısıtlama veya şart getirilmediği, Yönetmeliğin geçici 1. maddesinde artış oranının 01.01.2015 tarihinden itibaren tahakkuk edecek bedellerin hesaplanmasında uygulanacağının belirtildiği dikkate alındığında 19.04.2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni katsayılara göre ödeme talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. …Bölge İdare Mahkemesi …… İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 25/11/2022 tarihinde oybirliği ile karar verildi.