T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/5974
Karar No : 2023/3515
DAVACI: … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
DAVALILAR:
1- … Bakanlığı
VEKİLİ: Av. …
2- … Valiliği
VEKİLİ: Av. …
DAVANIN KONUSU:
1. 08/07/2018 gün ve 30472 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliğinin 16. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendinde yer alan "(c) bendinin ise öğrenci taşıma uygulaması kapsamında ihale edilen tüm taşıma hizmetlerinde" ibaresi ile;
2. Konya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … gün ve … sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI:
Büyükşehir belediye sınırları içerisinde tüm öğrenci taşımacılığının tahditli servis araçlarıyla yapıldığı ve ayrıca bu araçların belediyeden "okul servis aracı özel izin belgesi" almaları gerektiği, dava konusu işlemlerin Danıştay Sekizinci Dairesinin 10/07/2018 gün ve E:2018/3407 sayılı yürütmenin durdurulması kararını etkisiz hale getirdiği ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMASI :
DAVALI … BAKANLIĞI'NIN SAVUNMASI: Öğrenci taşıma uygulaması kapsamında hizmet veren araçların taşıması gereken şartları belirleme yükümlülüğünün UKOME'ye ait olmadığı, bu hususun Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nde düzenlendiği, bu araçların denetiminin sadece belediyelerce yapılmadığı, öğrenci taşıma uygulamasının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na göre yapılan ihaleler ile hizmet alımı suretiyle gerçekleştirildiği, Millî Eğitim Temel Kanunu ile tanınan eğitim hakkından yoksun kalması muhtemel ilköğretim, ortaöğretim ve özel eğitim okul/kurumlarına devam eden öğrenciler ile yaygın eğitim hizmetinden yararlanan özel eğitim kursiyerlerinin resmî okul/kurumlarda taşıma yoluyla eğitime erişimlerinin sağlanmasına yönelik olarak yapılan düzenlemenin, kamu yararına ve üst hukuk normlarına uygun olduğu savunulmaktadır.
DAVALI … VALİLİĞİ'NİN SAVUNMASI: Taşıma yoluyla eğitimin, eğitim öğretim hakkından yoksun kalması muhtemel ilköğretim, ortaöğretim ve özel eğitim okul ve kurumlarına devam eden öğrenciler ile yaygın eğitim hizmetinden yararlanan özel eğitim kursiyerlerinin resmi okul/kurumlarda taşıma yoluyla eğitime erişimlerini sağlamak için yapıldığı, bedeli devlet tarafından karşılanan yüksek maliyetli bu kamu hizmetinin yürütülme esaslarının ayrıca düzenlendiği, davacının Danıştayca verilen yargı kararını amacını aşar şekilde yorumladığı, dava konusu işlemin yürürlükteki mevzuatta yer alan hükümleri tatbik etmek amacıyla tesis edildiği, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının somut norm denetimi yoluyla iptaline karar verilmesi için Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiği belirtilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Dava konusu işlemlerin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Dava; Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliğinin 16. maddesinin 2. Fıkrasının 08/07/2018 gün ve 30472 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile değişik (g) bendinde yer alan "(c) bendinin ise öğrenci taşıma uygulaması kapsamında ihale edilen tüm taşıma hizmetlerinde" ibaresi ile Konya Valiliğinin … gün ve … sayılı işleminin iptali istemiyle Valilik ve Milli Eğitim Bakanlığına karşı açılmıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak... her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri tespit etmek ve kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmış; 9. maddesinde, "Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi kurulur. .." hükmü yer almaktadır.
25/10/2017 gün ve 30221 sayılı R.G.'de yayımlanan, Okul Servis Araçları Yönetmeliğinin 5. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde, taşımacıların, taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü oldukları kuralına yer verilmiştir.
08/07/2018 gün ve 30472 sayılı R.G.'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliğinin 16. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendinde ise, "Okul Servis Araçları Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinin öğrenci taşıma uygulaması kapsamında ihale edilen tüm taşıma hizmetlerinde, taşımacıdan/yükleniciden istenmesi zorunlu değildir." hükmü yer almıştır.
Bu durumda, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayıldığından, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği çerçevesindeki taşıma faaliyetlerinde büyükşehir belediyesinden güzergah izin belgesi alınmayacağı yönündeki düzenlemede ve bu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığıı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliğinin 16. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendinde yer alan "(c) bendinin ise öğrenci taşıma uygulaması kapsamında ihale edilen tüm taşıma hizmetlerinde" ibaresi ile Konya Valiliği işleminin iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, 25/10/2017 gün ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Okul Servis Araçları Yönetmeliğinin 15. maddesinin 3. fıkrasının 2. cümlesinde yer alan; "ve (c)" ibaresinin iptali istemiyle dava açmıştır.
Bu konuya ilişkin olarak Danıştay Sekizinci Dairesinin 10/07/2018 gün ve E:2018/3407 sayılı kararıyla yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne dair karar bulunduğundan bahisle, davacı, … gün ve … sayılı dilekçe ile Konya Valiliği'ne başvurmuş ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerince yapılacak taşımalı eğitim ihalelerinde söz konusu Mahkeme kararı gereğince Konya Büyükşehir Belediyesince düzenlenecek "okul servis aracı özel izin belgesi" alma şartının aranmasını istemiştir.
Söz konusu başvuru, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliğinin 16. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendi uyarınca, öğrenci taşıma uygulaması kapsamında ihale edilen tüm taşıma hizmetlerinde taşımacıdan/yükleniciden özel izin belgesi istenilmesinin zorunlu olmadığı gerekçesiyle Konya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün … gün ve … sayılı işlemiyle reddedilmiştir.
Bunun üzerine, dava konusu düzenlemenin ve başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Anayasa'ya Aykırılık İddiasının İncelenmesi:
Davalı Konya Valiliği'nin 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmemiştir.
İlgili Mevzuat:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
Aynı Kanunun 9. maddesinde, "(Değişik birinci fıkra: 12/11/2012- 6360/8 md.) Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır. Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz." hükmü yer almaktadır.
25/10/2017 gün ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Okul Servis Araçları Yönetmeliğinin 3. maddesinde; "ğ) Özel izin belgesi: Karayolları Trafik Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu, 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği ve bu Yönetmelik ile Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), il-ilçe trafik komisyonu kararlarına uygunluğu anlaşılan okul servis araçlarına büyükşehirlerde ilgili büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde ise ilgili belediyeler tarafından verilen ve okul servis aracının ilgili büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içinde izleyeceği güzergah ile işletenini, şoförünü, rehber personelini, taşıtın plakasını, cinsini, taşıma sınırını belirten belgeyi ifade eder." hükmüne, 5. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde, taşımacıların, taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü oldukları kuralına yer verilmiştir.
08/07/2018 gün ve 30472 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliğinin 16. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendinde ise, "Okul Servis Araçları Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin ilkokul, ortaokul, imam-hatip ortaokulu öğrencilerinin taşınmasında, (c) bendinin ise öğrenci taşıma uygulaması kapsamında ihale edilen tüm taşıma hizmetlerinde, taşımacıdan/yükleniciden istenmesi zorunlu değildir. Okul Servis Araçları Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin dördüncü fıkrasında hükme bağlanan yetki belgelerine ilişkin ise aynı Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesi hükmü uygulanır." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda anılan hükümlerin değerlendirilmesinden, büyükşehir belediyesi hudutları içerisinde ihtiyaç ve şartlara göre trafik güvenliği ve düzeninin sağlanması için alt yapı hizmetleri, ticari araçların güzergahları, çalışma şekil ve şartları başta olmak üzere kamu yararı ve trafik hizmetlerinin gerekleri doğrultusunda tedbirler almak UKOME'nin görev ve yetkileri olarak belirlenmiştir.
Dava konusu düzenlemede ise, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği çerçevesindeki taşıma faaliyetlerinde, taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için, taşımacıların ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü olmadıkları düzenlemesine yer verilmiştir.
Bu durumda, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayıldığından, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği çerçevesindeki taşıma faaliyetlerinde büyükşehir belediyesinden güzergah izin belgesi alınmayacağı yönündeki düzenlemede ve bu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu 08/07/2018 gün ve 30472 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliğinin 16. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendinde yer alan "(c) bendinin ise öğrenci taşıma uygulaması kapsamında ihale edilen tüm taşıma hizmetlerinde" ibaresinin İPTALİNE,
2. Bu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen Konya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … gün ve … sayılı işleminin İPTALİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemleri halinde aidiyetine göre taraflara iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 04/07/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.