Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2018/6090 E. , 2022/1082 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/6090
Karar No : 2022/1082
DAVACI : ...
DAVALI : ... Enstitüsü
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Türk Standardları Enstitüsünde iç denetçi olarak görev yapan davacı tarafından;
1. 17/03/2018 tarihinde 60 yaşını dolduracağından bahisle emekliye sevk edilmesine ilişkin TSE İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin;
2. Bu işleme dayanak olarak gösterilen Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliği'nin 60. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile 85. ve 86. maddelerinin;
iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Emekliliğe sevk işlemini, kabul etmediğini bildirerek şerhli olarak tebliğ aldığı, 132 sayılı Kanun'da resen emekliliğe sevk ile ilgili özel bir düzenleme olmadığı için 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiği, 5434 sayılı Kanun’un 40. maddesinde yaş haddinin 65 olarak belirlendiği, davaya konu yönetmelik hükümlerinin Anayasa'nın 128. maddesi gereğince 132 sayılı Kanun ve 5434 sayılı Kanun'a aykırılık teşkil ettiği ve bu hükümlere dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemin de sebep, konu ve amaç unsurları bakımından hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI : 132 sayılı Kanun'un 14. maddesi doğrultusunda çıkarılan TSE Personel Yönetmeliği ve TSE Organlar Yönetmeliği'nin yürürlükte olduğu, personelin atamalarının ve idarenin işleyişinin 132 sayılı Kanun ve anılan Yönetmelikler çerçevesinde yapıldığı, davacı 17/03/2008 tarihi itibarıyla 60 yaşını doldurduğundan, Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı toplantısında alınan 241 numaralı kararına istinaden davacının hizmet tazminatı ödenerek emekliye sevkedildiği, dava konusu işlemin objektif bilgi ve belgelere dayanılarak tesis edildiği, mevzuata ve hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliği'nin 86. maddesinin son fıkrasında yer alan "Enstitü personelinden kadınlarda 60" ibaresinin ve davacının emekliye sevk edilmesine ilişkin TSE İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali; anılan Yönetmeliğin 60. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 85. maddesinin tamamı ve 86. maddesinin ise 1., 2., 3. ve 4. fıkrasının iptali istemi yönünden davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; Türk Standardları Enstitüsü'nde İç Denetçi olarak görev yapan davacı ... tarafından, 17/03/2018 tarihinde 60 yaşını dolduracağından bahisle, emekliye sevk edilmesine ilişkin TSE İnsan Kaynakları Daire Başkanlığı'nın ... tarihli ve ... sayılı işlemi ile bu işleme dayanak olarak gösterilen Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliği'nin 60/d, 85 ve 86. maddelerinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Anayasası'nın 124.maddesinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunlar ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak koşuluyla yönetmelik çıkarabileceği öngörülmüştür.
132 sayılı Türk Standardları Enstitüsü Kuruluş Kanunu'nun, 09/07/2018 tarihli ve 30473 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile mülga 10/A maddesinin 6. fıkrasında; Enstitü personelinin izin, disiplin, intibak işleri ile diğer hususların yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiş (Aynı düzenlemeye 15/07/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 561. maddesinin 5. fıkrasında da yer verilmiştir.), Yönetmelikler başlıklı 14 üncü maddesinde; Türk Standartları Enstitüsünün toplanma esas ve usulleri, yönetimi denetlenmesi, organlarının kuruluş, görev, yetki ve çalışma usulleri ile organ ve üyelerinin görev süreleri, bütçelerinin düzenlenmesi, gelirlerinin toplanması ve sarf şekilleri ile bu Kanunun uygulanmasını ilgilendiren sair konuların, Türk Standartları Enstitüsü Yönetim Kurulunca hazırlanarak Genel Kurulca kabul edilecek yönetmeliklerde belirtileceği hükmüne yer verilmiş, bu düzenlemelere dayanılarak Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliği 14/07/2002 tarihli ve 24815 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur.
Söz konusu Yönetmeliğin, "Görevin sona ermesi" başlıklı 60. maddesinin uyuşmazlığa konu (d) bendinde, İstek, yaş haddi ve malüliyet sebeplerinden biriyle emekliye ayrılması kadrolu personelin görevinin sona ereceği haller arasında sayılmış,"Sosyal Güvenlik" başlıklı uyuşmazlığa konu 85. maddesinde de, TSE personelinin Sosyal Güvenlikleri (Değişik:RG-23/8/2013-28744) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine, özlük işlemleri ise bu Yönetmelik hükümlerine göre yürütülür. TSE personeline ödenecek hizmet tazminatının hesaplanmasında, personelin en son aldığı aylık ücreti ile diğer ödemelerin tamamı ve ikramiyeler esas alınır." hükmü yer almıştır.
Yönetmeliğin iptali istenen "Hizmet Tazminatının Ödenmesi ve Zorunlu Emeklilik" başlıklı 86 maddesinde de, "Aşağıdaki hallerde,
a) Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatına göre emeklilik hakkını kazanan ve bunu SGK’dan aldıkları belge ile doğrulayan personele,
b) İsteği halinde, muvazzaf askerlik sebebiyle görevden ayrılanlara,
c) En az 15 yıl hizmeti bulunmak şartıyla kendi isteği ile TSE’den ayrılanlara,
d) Ölüm halinde veya sağlık kurulu raporu ile belgelenen sakatlık, malûllük ve hastalık sebebi ile görevden ayrılan personele,
e) İstekleri halinde, milletvekili veya mahalli idareler seçimlerine katılmak maksadı ile ayrılanlara,
f) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan (T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur, Sosyal Sigortalar Kurumu ve benzeri) emekli olarak ikramiyesini alıp Enstitüde çalışırken ayrılanlara (Mülga ibare:RG-3/5/2015-29344) (…),
g) Yeniden seçilemeyen veya ayrılan TSE Başkanlarına, (TSE’de geçmiş her tam hizmet yılı için Yönetim Kurulu kararına gerek kalmaksızın),
h) Disiplin cezası haricinde bir nedenle Yönetim Kurulunca işten çıkarılanlara,
ı) T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanununa veya yalnız Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olarak aynı ya da değişik kamu kurum ve kuruluşlarında geçen en az toplam 15 yıl hizmeti bulunan TSE personeline, önceki çalıştığı kurumlardan ayrılırken hangi ad altında olursa olsun aldığı tazminatın dönemi hariç olmak üzere ve TSE’de en az dört yıl hizmeti bulunmak şartıyla kamu kurum ve kuruluşlarında geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı da dikkate alınarak, hizmet tazminatı ödenir.
Aynı kıdem süresi için bir defadan fazla hizmet tazminatı veya ikramiye ödenmez.
Birinci fıkranın (ı) bendi gereğince hizmet tazminatı ödenen personelin bilgileri mükerrer ödemeleri engellemek için hizmet tazminatı dönemi belirtilmek suretiyle Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir.
Yukarıda belirtilenlerin dışında TSE’den ayrılanlara hizmet tazminatı ödenmez. (Mülga cümle:RG-3/5/2015-29344) (…) Bir yıldan az süreler için ödenecek tazminat orantılanmak suretiyle hesaplanır. Bu tazminat genel hükümlere göre belirlenen tazminat tavanını geçemez.
Enstitü personelinden kadınlarda 60, erkeklerde 65 yaşını dolduranların Enstitüyle ilişikleri kesilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Dava, Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliği'nin 86. maddesinin son fıkrası yönünden;
T.C.Anayasası'nın 10. maddesinin birinci fıkrasında; "Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.", ikinci fıkrasında; "Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz." hükmüne yer verilmiş, 13. maddesinde; temel hak ve özgürlüklerin, özüne dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak yasayla sınırlanabileceği ifade edilmiş, 49. maddesinde ise; çalışmanın, herkesin hakkı ve ödevi olduğu; Devletin, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alacağı hükme bağlanmış olup, temel hak ve özgürlükler arasında yer alan çalışma hakkı, anayasa ile güvence altına alınmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin 86. maddesinin son fıkrasında, kurumda çalışanların emeklilik yaşına ilişkin olarak yapılan düzenleme incelendiğinde, erkek çalışanlar için yaş haddi nedeniyle zorunlu emeklilik yaşı 65 olarak belirlenmişken, kadın çalışanlar için bu yaşın 60 olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
Yaş haddi nedeniyle emekli edilme yaşının, kadın ve erkek için kadın çalışanların aleyhine sonuç yaratacak şekilde farklı belirlenmesi Anayasa'nın 10. maddesinde açıkça ifade edilen; dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrım gözetilemeyeceği şeklinde açıklanabilecek kanun önünde eşitlik ilkesini ihlal eden bir durum oluşturmaktadır.
Bu durum çalışma hayatında ayrımcılığa neden olacağı gibi, Anayasada güvence altına alınan çalışma hak ve özgürlüğüne de aykırı olduğundan, anılan düzenlemede hukuka uygunluk görülmemiştir.
... tarihli ve ... sayılı işlem yönünden;
Davacı; davalı kurumda "iç denetçi" kadrosunda 1. derece 15. kademe karşılığı aylık ücretle görev yapmakta iken, TSE Personel Yönetmeliğinin 86. maddesinin son fıkrası gereğince, 60 yaşını 17/03/2018 tarihi itibarıyla dolduracağından bahisle emekliye sevkine karar verilerek söz konusu tarih itibariyle davalı kurumdan emekli edilmiştir.
Davacının emekliye sevkedilmesinin dayanağı olan Yönetmelik maddesinin, yukarıda da açıklandığı üzere hukuka aykırı olması sebebiyle ve emekli olma yönünde hiçbir talebi olmadığı halde, davacının zorunlu olarak yaş haddinden emekliye sevk edilmesi işlemi de, Anayasa'ya ve kanuna aykırıdır.
Yönetmeliğin 60. maddesinin (d) fıkrası, 85. maddesinin tamamı ve 86. maddesinin 1., 2., 3. ve 4. fıkralarındaki düzenlemelerde ise, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliği'nin 86. maddesinin son fıkrasında yer alan; "Enstitü personelinden kadınlarda 60" ibaresinin ve davacının emekli edilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlemin iptaline, Yönetmeliğin dava konusu edilen 60. maddesinin (d) fıkrası, 85. maddesinin tamamı ve 86. maddesinin ise 1., 2., 3., ve 4. fıkrasındaki düzenlemeler yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Türk Standardları Enstitüsünde iç denetçi olarak görev yapan davacının, 17/03/2018 tarihinde 60 yaşını dolduracağından bahisle emekliye sevk edilmesine ilişkin TSE İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işleme dayanak olarak gösterilen Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliği'nin 60. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile 85 ve 86. maddelerinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
T.C. Anayasası'nın 10. maddesinin birinci fıkrasında; "Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.", ikinci fıkrasında; "Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür.", 13. maddesinde; "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.", 49. maddesinde ise; "Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir.
Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır." hükümlerine yer verilmiştir.
132 sayılı Türk Standardları Enstitüsü Kuruluş Kanunu'nun 09/07/2018 tarih ve 30473 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile mülga 10/A maddesinin altıncı fıkrasında; Enstitü personelinin izin, disiplin, intibak işleri ile diğer hususların yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir. (Aynı düzenlemeye 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 561. maddesinin beşinci fıkrasında da yer verilmiştir.)
Anılan Kanun ile verilen yetki uyarınca 14/07/2002 tarih ve 24815 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliği'nin "Görevin Sona Ermesi" başlıklı 60. maddesinde; "Kadrolu personelin;
a) Bu Yönetmeliğin disiplin hükümlerine göre görevlerine son verilmesi,
b) Kadrolu personel olma niteliklerinden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya bunlardan herhangi birini personel iken kaybetmesi,
c) Görevinden çekilmesi,
d) İstek, yaş haddi ve maluliyet sebeplerinden biriyle emekliye ayrılması,
e) Ölümü hallerinde
görevi sona erer." düzenlemesine yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin "Sosyal Güvenlik" başlıklı 85. maddesinde; "TSE personelinin Sosyal Güvenlikleri (Değişik:RG-23/8/2013-28744) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine, özlük işlemleri ise bu Yönetmelik hükümlerine göre yürütülür. TSE personeline ödenecek hizmet tazminatının hesaplanmasında, personelin en son aldığı aylık ücret ile diğer ödemelerin tamamı ve ikramiyeler esas alınır.", "Hizmet Tazminanın Ödenmesi ve Zorunlu Emeklilik" başlıklı 86. maddesinde ise; Aşağıdaki hallerde,
a) Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatına göre emeklilik hakkını kazanan ve bunu SGK’dan aldıkları belge ile doğrulayan personele,
b) İsteği halinde, muvazzaf askerlik sebebiyle görevden ayrılanlara,
c) En az 15 yıl hizmeti bulunmak şartıyla kendi isteği ile TSE’den ayrılanlara,
d) Ölüm halinde veya sağlık kurulu raporu ile belgelenen sakatlık, malûllük ve hastalık sebebi ile görevden ayrılan personele,
e) İstekleri halinde, milletvekili veya mahalli idareler seçimlerine kalmak maksadı ile ayrılanlara,
f) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan (T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur, Sosyal Sigortalar Kurumu ve benzeri) emekli olarak ikramiyesini alıp Enstitüde çalışırken ayrılanlara (Mülga ibare:RG-3/5/2015-29344) (…),
g) Yeniden seçilemeyen veya ayrılan TSE Başkanlarına, (TSE’de geçmiş her tam hizmet yılı için Yönem Kurulu kararına gerek kalmaksızın),
h) Disiplin cezası haricinde bir nedenle Yönetim Kurulunca işten çıkarılanlara,
ı) T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanununa veya yalnız Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olarak aynı ya da değişik kamu kurum ve kuruluşlarında geçen en az toplam 15 yıl hizmeti bulunan TSE personeline, önceki çalıştığı kurumlardan ayrılırken hangi ad altında olursa olsun aldığı tazminatın dönemi hariç olmak üzere ve TSE’de en az dört yıl hizmet bulunmak şaryla kamu kurum ve kuruluşlarında geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı da dikkate alınarak,
hizmet tazminatı ödenir.
Aynı kıdem süresi için bir defadan fazla hizmet tazminatı veya ikramiye ödenmez.
Birinci fıkranın (ı) bendi gereğince hizmet tazmina ödenen personelin bilgileri mükerrer ödemeleri engellemek için hizmet tazminatı dönemi belirtilmek suretiyle Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir.
Yukarıda belirtilenlerin dışında TSE’den ayrılanlara hizmet tazminatı ödenmez. (Mülga cümle:RG-3/5/2015-29344) (…) Bir yıldan az süreler için ödenecek tazminat oranlanmak suretiyle hesaplanır. Bu tazminat genel hükümlere göre belirlenen tazminat tavanını geçemez.
Enstitü personelinden kadınlarda 60, erkeklerde 65 yaşını dolduranların Enstitüyle ilişikleri kesilir." düzenlemeleri yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava, Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliği'nin 60. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 85. maddesinin tamamı ve 86. maddesinin ise 1., 2., 3. ve 4. fıkrası yönünden incelendiğinde:
Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliği'nin 60. maddesinde; kadrolu personelin görevinin sona erme sebepleri sayılmış olup, söz konusu maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde, personelin istek, yaş haddi ve maluliyet sebeplerinden biriyle emekliye ayrılması durumunda görevinin sona ereceği düzenlenmiş; 85. maddesinde, sosyal güvenlik hakkı, 86. maddesinin 1., 2.,3. ve 4. fıkralarında ise hizmet tazminatına ilişkin düzenlemelere yer verilmiş olup, söz konusu düzenlemelerde üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
Dava, Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliği'nin 86. maddesinin son fıkrası yönünden incelendiğinde:
Anayasa'nın 10. maddesinde; kadınların ve erkeklerin eşit haklara sahip olduğu, Devletin bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlü olduğu, bu amaçla alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamayacağı hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan; Anayasa'nın 13. maddesinde, temel hak ve özgürlüklerin, özüne dokunulmaksızın yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği ifade edilmiş; 49. maddesinde ise, çalışmanın, herkesin hakkı ve ödevi olduğu, Devletin, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alacağı hükme bağlanmış olup, temel hak ve özgürlükler arasında yer alan çalışma hakkı, Anayasa ile güvence altına alınmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin 86. maddesinin son fıkrasında, davalı kurumda çalışanların emeklilik yaşına ilişkin olarak yapılan düzenleme incelendiğinde, erkek çalışanlar için yaş haddi nedeniyle zorunlu emeklilik yaşı 65 olarak belirlenmişken, kadın çalışanlar için bu yaşın 60 olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
Çalışma hayatını düzenleyen ve sosyal güvenlikle ilgili hakları belirleyen normatif düzenlemelerde, kadın ve erkek için istekleri üzerine emekli olabilme yaşının kadınlar lehine farklı belirlenmesinin T.C. Anayasası'nda yer alan pozitif ayrımcılık ilkesi ile bağdaştığı açıktır. Ancak zorunlu emeklilik yaşı, başka bir deyişle yaş haddi nedeniyle emekli edilme yaşı, ilgilinin isteği üzerine emekli olabilme yaşından farklı bir kavram olup bu farklılık, ilgilinin isteğine bağlı olmaksızın çalışma hayatının sonlandırılması sonucunu doğurmasından kaynaklanmaktadır.
Dava konusu düzenleme eşitlik ilkesi ve çalışma hak ve özgürlüğü çerçevesinde irdelendiğinde, yaş haddi nedeniyle emekli edilme yaşının, kadın ve erkek için kadın çalışanların aleyhine sonuç yaratacak şekilde farklı belirlenmesi Anayasa'nın 10. maddesinde açıkça ifade edilen; dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrım gözetilemeyeceği şeklinde açıklanabilecek kanun önünde eşitlik ilkesini ihlal eden bir durum oluşturmaktadır.
Bu durum çalışma hayatında ayrımcılığa neden olacağı gibi Anayasa'da güvence altına alınan çalışma hak ve özgürlüğüne de aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varıldığından, dava konusu Yönetmeliğin 86. maddesinin son fıkrasında hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşılmıştır.
Dava, TSE İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden incelendiğinde;
Davacı; davalı kurumda "iç denetçi" kadrosunda 1. derece 15. kademe karşılığı aylık ücretle görev yapmakta iken, Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliği'nin 86. maddesinin son fıkrası gereğince, 60 yaşını 17/03/2018 tarihi itibarıyla dolduracağından bahisle emekliye sevkine karar verilerek, söz konusu tarih itibarıyla davalı kurumdan emekli edilmiştir.
Çalışma hakkı, kişilere tanınan temel hak ve özgürlüklerden biri olup, bu hak Anayasa ile güvence altına alınmıştır. Davacının emekliye sevkedilmesinin dayanağı olan Yönetmelik maddesinin, yukarıda da açıklandığı üzere hukuka açıkça aykırı olması sebebiyle ve emekli olma yönünde hiçbir talebi olmadığı halde, davacının zorunlu olarak yaş haddinden emekliye sevk edilmesi işleminin, Anayasa'ya ve hukuka açıkça aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliği'nin 86. maddesinin son fıkrasında yer alan "Enstitü personelinden kadınlarda 60" ibaresinin İPTALİNE,
2. TSE İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin İPTALİNE,
3. Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliği'nin 60. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 85. maddesinin tamamı ve 86. maddesinin 1., 2., 3. ve 4. fıkrasının iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
4. Dava kısmen iptal kısmen retle sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL yargılama giderinin yarısı olan ...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, yargılama giderinin diğer yarısı olan ...-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
6. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 16/03/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.