Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2018/6523 E. , 2021/6786 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/6523
Karar No : 2021/6786
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin …. tarih ve
E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davalı idarede müfettiş olarak görev yapmakta iken Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığında geçici olarak görevlendirilen davacı tarafından, bu görevlendirme nedeniyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 221. maddesi uyarınca ödenen fazla çalışma ücretinden kesinti yapılması üzerine, kesinti yapılmaksızın maaş ödenmesine devam edilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ve yoksun kaldığı parasal hakların tazminine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesince; her ne kadar 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 221. maddesi Uyarınca Ödenecek Fazla Çalışma Ücretine İlişkin Usul ve Esaslar'ın 9. maddesinde ödeme yapılmayacağı düzenlense de 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 12. maddesine göre 15/01/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uygulanan gümrük ve ticaret müfettişleri arasından 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun'un Ek 1. maddesine göre görevlendirilen davacının, mevzuat uyarınca yine denetim görevini yürütmeye devam ettiği bu kapsamda değerlendirilerek fazla çalışma ücretlerinin ödenmesi gerektiği, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'nda müfettiş olan ancak geçici olarak Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK)'nda görevlendirilen davacı hakkında fazla çalışma ücretlerinin ödenmemesine ilişkin idari işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı maaş ve özlük haklarının davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 221. maddesinin birinci ve üçüncü fıkrası ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 12. maddesi çerçevesinde, anılan Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı Cetvelde yer alan Gümrük ve Ticaret Müfettişlerine, Ek 10. madde uyarınca yapılması gereken ödemeler toplamının, yürürlükten kaldırılan hükümler uyarınca yapılan ödemeler toplamından daha az olduğu tespit edildiğinden, davacı hakkında yürürlükten kaldırılan hükümlerin uygulanmasına devam edilerek, fazla çalışma ücreti ödendiği, fazla çalışma ücreti olarak yatırılan tutarların, personelin fazla çalışma süresi, görev yapmış olduğu yeri, görevinin önem ve güçlüğü, sınıfı, kadro unvanı gibi hususlar dikkate alınmak suretiyle, Maliye Bakanlığının da uygun görüşü alınarak, “4458 sayılı Gümrük Kanununun 221 inci Maddesi Uyarınca Ödenecek Fazla Çalışma Ücretine İlişkin Usul ve Esaslar” Bakanlık Makamından alınan Onay doğrultusunda 01/10/2011 tarihi itibariyle yürürlüğe girdiği, bakanlık merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında fiilen çalışan memurları ile gümrük idarelerinin hizmetini yürüten muhasebe birimi personeline, kara sınır kapılarında görevli mülki idare amirlerine ödenecek fazla çalışma ücretinin usul, esas ve tutarlarının tespitinde söz konusu düzenleme gereğince ödeme yapıldığı, davacıya yapılmış olan fazla çalışma ücreti ödemesinde uyulması gereken, 2011 yılına ait "4458 Sayılı Gümrük Kanununun 221. Maddesi Uyarınca Ödenecek Fazla Çalışma Ücretine İlişkin Usul ve Esaslar"ın "Ödeme yapılamayacak haller” başlıklı 9. maddesinde başka kurumlarda geçici olarak görevlendirilenlere görev süresince ödeme yapılamayacağının belirtildiği, davacı söz konusu düzenlemenin merkez teşkilatı (I) sayılı cetvelinde yer alıp, anılan düzenlemede açık şekilde belirtildiği gibi geçici görevi boyunca kendisine fazla çalışma ücreti ödenmemesinin mevzuata aykırılık teşkil etmediği, bu kapsamda Gümrük ve Ticaret Müfettişliği görevini yürütmekte olan davacıya Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığında geçici olarak görev yaptığı sürece, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 221 inci Maddesi Uyarınca Fazla Çalışma Ücretine İlişkin Usul ve Esaslar'ın 9. maddesi uyarınca fazla çalışma ücreti ödenmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığından, Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Mahkeme tarafından, davacıya geçici olarak görev yaptığı Kurumda, bu süre boyunca ve burada yaptığı görevle ilgili olarak ek ödeme ve/veya başka herhangi bir ödeme yapılıp yapılmadığı, 4458 sayılı Gümrük Kanunun 221'nci Maddesi Uyarınca Ödenecek Fazla Çalışma Ücretine İlişkin Usul ve Esaslar uyarınca fazla çalışma ücretinin fiilen çalışan personele ödeneceğinin kurala bağlanmış olduğu göz önüne alındığında, dava dilekçesinde de iddia edildiği gibi, fazla çalışma ücretinin, fazla çalışma karşılığı ödenmeyip fark tazminatı şeklinde mi ödendiği hususlarının araştırılarak bir karar verilmesi gerekirken bu hususlar dikkate alınmaksızın eksik inceleme sonucu verilen kararda hukuka uygunluk bulunmadığından Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca Gümrük ve Ticaret Bakanlığı yerine Ticaret Bakanlığı hasım mevkiine alınmak suretiyle işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı, davalı idarede müfettiş olarak görev yapmaktayken Bakanlık Makamının … tarih ve … sayılı onayı ile … Kurulu Başkanlığında 3 yıl süreyle geçici olarak görevlendirilmiş olup, 13/10/2014 tarihi itibarıyla görevine başlamıştır.
Davacının, göreve başladığı tarihten sonraki ilk maaş ödeme tarihi olan 15/11/2014 tarihinde 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun mülga 221. maddesine göre ödenmekte olan fazla çalışma ücretinin ödenmemesi üzerine yaptığı itirazın, "4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 221 inci Maddesi Uyarınca Ödenecek Fazla Çalışma Ücretine İlişkin Usul ve Esaslar"ın başka kurumlarda geçici olarak görevlendirilenlere, görev süresince ödeme yapılmayacağına ilişkin 9. maddesi uyarınca kesinti yapıldığı gerekçesiyle reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 221. maddesinin 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik üçüncü fıkrasında; "İlgililerden tahsil edilecek fazla çalışma ücretlerinin miktarı ve tahsiline ilişkin usul ve esaslar Bakanlar Kurulunca belirlenir. Fazla çalışma ücreti olarak yatırılan tutarlar, personelin fazla çalışma süresi, görev yapmış olduğu yer, görevinin önem ve güçlüğü, sınıfı, kadro unvanı gibi hususlar dikkate alınmak suretiyle belirlenecek usul ve esaslar dahilinde Gümrük ve Ticaret Bakanlığı taşra teşkilatına ait kadro ve pozisyonlarda bulunanlardan ithalat ve ihracat, giriş ve çıkış işlemlerinin yapıldığı gümrük idarelerinde gümrük işlemlerini yürüten memurlar (375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki (II) sayılı Cetvel kapsamında yer alan kadrolarda bulunanlar hariç) ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4. maddesinin (B) fıkrasına göre çalışan sözleşmeli personele ödenmek üzere Ankara Gümrük Muhasebe Birimi hesabına aktarılır. Sözkonusu ödemeler, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak aylık miktarı (36.500) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere, Gümrük ve Ticaret Bakanı tarafından belirlenir. Bu fıkra uyarınca personele her ay yapılacak fazla çalışma ücretinin net tutarı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 9. maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödemenin net tutarından az olamaz. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 9. maddesi uyarınca Gümrük ve Ticaret Bakanlığı personeline yapılacak ödemeler de Ankara Gümrük Muhasebe Birimine aktarılan tutarlardan karşılanır. Bu madde uyarınca yapılan ödemelerden sonra yılsonu itibarıyla hesapta kalan tutar, takip eden Ocak ayı sonuna kadar bütçeye gelir kaydedilir. Bu madde kapsamında personele yapılması gereken ödemelerin Ankara Gümrük Muhasebe Birimi hesabına aktarılan tutarı aşması halinde, aradaki fark Maliye Bakanlığı tarafından personel giderlerini karşılama ödeneğinden Bakanlık bütçesine bu amaçla aktarılacak ödenekten karşılanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
02/11/2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali Hakkının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici 12. maddesinde; "Ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alanlara, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç olmak üzere kadrolarına bağlı olarak mali haklar kapsamında fiilen yapılan her türlü ödemeler (ikramiyelerin bir aya isabet eden tutarı dahil) toplamı net tutarının; ek 10 uncu maddeye göre sözkonusu kadro unvanları için öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarından fazla olması halinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte anılan kadro unvanlarında bulunanlar hakkında (yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar dahil), bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin geçici 10 uncu ve geçici 15 inci madde hükümleri dikkate alınmak suretiyle uygulanmasına devam olunur. Uygulanmasına devam olunan mevzuat hükümlerine göre mali haklar kapsamında fiilen yapılması öngörülen her türlü ödemeler toplamı net tutarının, herhangi bir nedenle ek 10 uncu maddeye göre ödenmesi öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarına eşit duruma geldiği veya daha düşük kaldığı tarihten itibaren bunların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre belirlenir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan unvanlı kadrolara atananların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre ödenir." hükmüne, aynı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 10. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; "Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliği, Başbakanlık ve bakanlıklar ile bunların bağlı ve ilgili kuruluşları (Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı ile 2659 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 2 nci maddesi kapsamında bulunanlar hariç), sosyal güvenlik kurumları, Yükseköğretim Kurulu, Üniversitelerarası Kurul ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının; Merkez teşkilatlarında; Dışişleri Meslek Memuru ve Konsolosluk ve İhtisas Memurları, özel yarışma sınavı sonucunda mesleğe yardımcı veya stajyer olarak alınıp belirli süreli yetiştirme döneminden sonra özel bir yeterlik sınavı sonunda müfettiş, uzman, denetçi, kontrolör, aktüer ve stenograf unvanlı kadrolara (mevzuatı uyarınca sözkonusu kadrolara atananlar dahil) atananlar ve bunların yardımcı ve stajyerleri ile iç denetçilerden ekli (III) sayılı Cetvelde yer alan unvanlı kadrolarda yer alanlardan, aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre almakta olanlara anılan Cetvellerde kadro unvanlarına karşılık gelen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarlarda ücret ve tazminat verilir. Bu ödemelere hak kazanılmasında ve bunların ödenmesinde aylıklara ilişkin hükümler uygulanır. Ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde atandıkları kadro dereceleri esas alınarak belirlenen ücret ve tazminatlar, 657 sayılı Kanunun 45 inci maddesine göre atananlar ile haklarında aynı Kanunun 67 nci maddesi uygulananlar için kazanılmış hak aylık dereceleri dikkate alınarak ödenir. Tazminat damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz." hükmüne yer verilmiştir.
5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun'un Ek 1. maddesinde; "Başkanlık, aklama suçunun araştırılması ve incelenmesi ile yükümlülük denetimi görevlerini, denetim elemanları arasından Başkanın talebi üzerine ilgili birim amirinin teklifi ve bağlı veya ilgili bulundukları bakanın onayı ile belirlenerek Başkanlık emrinde üç yıla kadar geçici süreyle görevlendirilen denetim elemanları vasıtasıyla da yerine getirebilir. Bu süre aynı usul ve esaslar dahilinde üç yıla kadar daha uzatılabilir. Başkanlık emrinde görevlendirilen denetim elemanlarına görev süresi boyunca 25 inci madde uyarınca süre sınırlamasına tabi olmaksızın ek ödeme yapılır." kuralına, aynı Kanun'un 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik "Ek ödemeler" başlıklı 25. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde; "Başkanlıkta görev yapan; Bu Kanun kapsamında görevlendirilen denetim elemanlarına (Altı ayı geçmemek üzere) (10000) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucunda bulunan tutarı geçmemek üzere Bakan onayı ile ek ücret ödenir." kuralına yer verilmiştir.
Bakanlık Makamının 26/10/2011 tarihli onayıyla 01/10/2011 tarihinden itibaren yürürlüğe konulan 4458 sayılı Gümrük Kanunun 221'nci Maddesi Uyarınca Ödenecek Fazla Çalışma Ücretine İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "Bu esaslar, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 221 inci maddesi uyarınca Gümrük ve Ticaret Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında fiilen çalışan memurları ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre çalışan sözleşmeli personeline; gümrük idarelerinin hizmetini yürüten muhasebe birimi personeline; kara sınır kapılarında görevli mülki idare amirlerine ödenecek fazla çalışma ücretinin usul, esas ve tutarlarının tespiti amacıyla hazırlanmıştır." hükmü, "Ödeme yapılamayacak haller" başlıklı 9. maddesinde de; "Aşağıda belirtilen hallerde fazla çalışma ücreti ödenmez.
a) Başka kurumlarda geçici olarak görevlendirilenlere görev sürelerince ödeme yapılmaz." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici 12. maddesi uyarınca, bu Kanun Hükmünde Kararname'ye ekli (III) sayılı Cetvelde yer alan Gümrük ve Ticaret Müfettişlerine, Ek 10. madde uyarınca yapılması gereken ödemeler toplamının, yürürlükten kaldırılan hükümler uyarınca yapılan ödemeler toplamından daha az olduğunun tespit edilmesi üzerine, davacıya yürürlükten kaldırılan hükümlerin uygulanmasına devam edilerek fazla çalışma ücreti ödendiği, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişiklik yapılmadan önceki 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 221. maddesi uyarınca davalı idarede görev yaptığı süre boyunca ödenecek fazla çalışma ücretine ilişkin Usul ve Esaslar kapsamında davacıya fiilen çalıştığı süre boyunca fazla çalışma ücreti ödendiği, Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığında geçici olarak görevlendirilmesi üzerine, anılan Usul ve Esaslar'ın 9. maddesindeki; başka kurumlarda geçici olarak görevlendirilenlere, görev sürelerince ödeme yapılmayacağına ilişkin düzenleme uyarınca yapılan ödemenin kesildiği, anılan düzenlemenin geçici görevlendirmelerde mükerrer ödeme yapılmasının önüne geçilmesi amacıyla konulduğu anlaşılmış olup, geçici görevlendirmenin dayanağı olan 5549 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinde de, Başkanlık emrinde görevlendirilen denetim elemanlarına görev süresi boyunca aynı Kanun'un 25. madde uyarınca süre sınırlamasına tabi olmaksızın ek ödeme yapılacağının hükme bağlandığı ve 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile söz konusu 25. maddede yapılan değişiklikler sonrasında, davacıya geçici olarak görev yaptığı Kurumda, bu süre boyunca ve bu görevle ilgili olarak ek ödeme ve/veya başka herhangi bir ödeme yapılıp yapılmadığı, Bakanlık Makamının 26/10/2011 tarihli onayıyla yürürlüğe konulan 4458 sayılı Gümrük Kanunun 221'nci Maddesi Uyarınca Ödenecek Fazla Çalışma Ücretine İlişkin Usul ve Esaslar uyarınca fazla çalışma ücretinin fiilen çalışan personele ödeneceğinin belirtilmiş olduğu göz önüne alındığında, dava dilekçesinde iddia edildiği gibi, fazla çalışma ücretinin, fazla çalışma karşılığı ödenmeyip fark tazminatı olarak mı ödendiği hususlarının araştırılarak bir karar verilmesi gerekirken bu hususlar dikkate alınmaksızın eksik inceleme sonucu verilen kararda hukuka uygunluk görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı maaş ve özlük haklarının davacıya ödenmesine ilişkin temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 15/12/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.