T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/6525
Karar No : 2022/6628
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL)
… Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, … Valiliği Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu'nun … tarih ve … sayılı kararının 3. maddesi ile Ek Borç Listesinin 95. sırasında bulunan 1.484.406,55-TL'lik SGK borcunun Kuşadası Belediyesi'ne devredilmesine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davalı idare tarafından her ne kadar Mahkemelerinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararının uygulanması kapsamında dava konusu devir işleminin tesis edildiği belirtilmiş ise de, dosyada mevcut bilgi ve belgeler ile Mahkemelerinin 12.10.2017 ve 12.12.2017 tarihli ara kararları sonrasında devre konu borcun kaynağı ve konusu hususunda davacı ve davalı idare tarafından dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin tetkikinde; devir işlemine konu edilen 1.484.406,55.-TL tutarlı "31/03/2014 tarihi itibari ile SGK borcu" vasıflı borcun toplamda 47 personelden kaynaklandığı, anılan personellerin büyük çoğunluğunun (30 kişiden fazlasının) … Genel Müdürlüğü'ne devrolduğu, halen de … Genel Müdürlüğü'nde çalıştığı, bir kısmının zamanında davacı idare nezdinde çalışıp vefat ettiği veya emekli olduğu, bu anlamda herhangi bir devir işlemine konu olmadığı, bir kısım personel devirlerine karşı dava açıldığı anlaşıldığından, borç devri yapılırken anılan durumlar dikkate alınmayarak ve devre konu borcun kaynağını oluşturan 47 personelin hangi idareye devrolduğu, hangi idare ile "ilgili" bulunduğu gözetilmeyerek, 1.484.406,55.-TL tutarlı borcun bu kez de tümden davacı idareye devredilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
… Valiliğinin İddiaları: İlgisi nedeniyle davaya konu borcun davacıya yükletilmesinin hukuka uygun olduğu, borcun hukuk ve hakkaniyete uygun olarak kamu hizmetinin sürekliliği ve gerekliliğine uygun olarak devirlerinin yapıldığı, borç ile devir yapılan idare arasında hukuki bağın mevcut olduğu belirtilerek temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Yanında Davaya Katılanın İddiaları: Devredilen personele ilişkin devirden önce doğmuş söz konusu borçtan, personelin devredildiği kurumun sorumlu tutulamayacağı, davacı ilçe belediyesinin tüzel kişiliğinin halen devam ettiği belirtilerek temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, 6360 sayılı Kanun ile birlikte personel ASKİ'ye devredilmiş olduğundan halen …'de çalışmakta olan personelin sigorta borcunun da ilgili kurum olan …'ye devrinin gerektiği, bu nedenle temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
6360 sayılı Kanun uyarınca Aydın İlinde sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulduğu, Aydın İline bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin ve Aydın İl Özel İdaresinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı, tüzel kişilikleri kaldırılan belediye, köy ve kurumların her türlü personel, taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçlarının ilgisine Yasa'da belirtilen usul ve esaslara göre, paylaştırılması amacı ile Aydın Valiliği nezdinde devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kurulduğu, … tarih ve … sayılı komisyon kararı ile karara ekli Kuşadası Belediyesine ait borç listesinin, 95. sırasında yer alan 1.484.406,55.-TL tutarlı "31/03/2014 tarihi itibari ile SGK borcu" vasıflı borcun ASKİ Genel Müdürlüğü'ne devredildiği, anılan işlemin iptali istemiyle Mahkemeleri nezdinde açılan davada, Mahkemelerinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararı ile işlemin iptal edildiği, iptal kararı sonrasında kararın uygulanması amacıyla 1.484.406,55.-TL tutarlı borcun … tarih ve … sayılı kararının 3. maddesi ile …. Belediye Başkanlığı'na devredilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1.maddesinde "Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür" hükmüne, geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında; "Bu Kanundaki devir, tasfiye ve paylaştırma işlemlerini yürütmek üzere vali tarafından, bir vali yardımcısının başkanlığında, valinin uygun göreceği kurum ve kuruluş temsilcilerinin ve ilgili belediye başkanlarının katılımıyla devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kurulur.Bu komisyona yardımcı olmak üzere valinin görevlendirmesi ile alt komisyonlar da kurulabilir." hükmüne, 2. fıkrasında, "1 inci maddeye göre tüzel kişilikleri kaldırılan belediye ve köyler, mevcut personelini, taşınır ve taşınmazlarını, iş makineleri ve diğer taşıtları ile kamu kurum ve kuruluşlarına olan alacak ve borçlarını katılacakları ilçe belediyesine bu Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren bir ay içinde bildirir. Bu belediye ve köylerin taşınmazlarının tahsisi ve kiralanması, iş ve toplu iş sözleşmesinin yapılması, yeni nazım ve uygulama imar planının yapılması, imar planı değişikliği ve revizyonu ile her türlü imar uygulaması (inşaat ruhsatı hariç), iş makineleri ve diğer taşıtların satışı ile borçlanmaları katılacakları ilçe belediyesinin onayına bağlıdır. Henüz ilçe belediyesi oluşmamış yerlerde bildirimler il belediyesine yapılır ve onaylar il belediyesince verilir. Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı yapılmış memur alımları hariç olmak kaydıyla, yine bu Kanun ile tüzel kişilikleri kaldırılan belediye ve köyler tarafından nakil yoluyla atanacaklar da dâhil olmak üzere hiçbir şekilde yeni personel alımı yapılamaz ve bu belediye ve köyler tarafından aynı tarihten itibaren tüzel kişiliğin sona ereceği tarihi geçecek şekilde veya mevcut hizmet alımlarının kapsamını ve personel sayısını genişletecek şekilde hizmet alımı sözleşmesi düzenlenemez" hükmü, 3. fıkrasında, "1 inci maddeye göre tüzel kişilikleri kaldırılan belediye ve köylerin personeli, her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşu veya ilçe belediyesine devredilir. Devir işlemi ilk mahalli idareler genel seçimi itibarıyla uygulamaya konulur" hükmüne, 8. fıkrasında ise, "Bu Kanunla büyükşehir ilçe belediyesi olan belediyelerce yürütülen su, kanalizasyon, katı atık depolama ve bertaraf, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere personel, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçları, komisyonca ilgisine göre büyükşehir belediyesi ile ilgili bağlı kuruluş arasında paylaştırılır" hükmüne yer verilmiştir.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 1. maddesinde; ''İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü kurulmuştur.'' hükmüne, 2. maddesinde; ''İSKİ'nin görev ve yetkileri şunlardır:a)İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek, b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek, c) Bölge içindeki su kaynaklarının, deniz, göl, akarsu kıyılarının ve yeraltı sularının kullanılmış sularla ve endüstri artıkları ile kirletilmesini, bu kaynaklarda suların kaybına veya azalmasına yol açacak tesis kurulmasını ve bu tür faaliyetlerde bulunulmasını önlemek, bu konuda her türlü teknik, idari ve hukuki tedbiri almak, d) Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak, e) Her türlü taşınır ve taşınmaz malı satın almak, kiralamak, ekonomik değeri kalmamış araç ve gereçleri satmak, İSKİ'nin hizmetleriyle ilgili tesisleri doğrudan doğruya yahut diğer kamu veya özel kuruluşlarla ortak olarak kurmak ve işletmek, bu maksatla kurulmuş veya kurulmakta olan tesislere iştirak etmek, f) Kuruluş amacına dönük çalışmaların gerekli kılması halinde her türlü taşınmaz malı kamulaştırmak veya üzerinde kullanma hakları tesis etmek.'' hükmüne, ek 5. maddesinde ise; ''Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; su ve kanalizasyon hizmetlerinin yürütülmesinden müdahilin sorumlu olduğu ve bu itibarla sözkonusu hizmetlere ilişkin personel ile bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçların ilgisi nedeniyle müdahile devrinin gerektiği anlaşılmaktadır.
Buna karşın, su ve kanalizasyon idaresine devri gereken borcun, bu idarece yürütülecek hizmetin yerine getirilmesine yönelik bir borç olması; başka bir ifadeyle, devralınan hizmete ilişkin yatırım, işletme ve tesisten kaynaklanması gerektiği açık olmakla; devredilen personele ilişkin maaş, sigorta, prim, aidat gibi devirden önceki döneme ilişkin ödenmemiş borçların devirden sonra yürütülecek hizmetin yerine getirilmesine yönelik borçlardan olmadığı değerlendirildiğinden, bu borçların doğduğu dönemde sorumlusu olan ve halihazırda tüzel kişiliği devam eden kurum tarafından ödenmesi gerekmektedir.
Dava konusu … Valiliği Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu'nun … tarih ve … sayılı kararının 3. maddesi ile Ek Borç Listesinin 95. sırasında bulunan 1.484.406,55-TL'lik SGK borcunun Kuşadası Belediyesi'ne devredilmesine ilişkin kısmın incelenmesinden söz konusu borcun, devirden önceki dönemlerde doğmuş ve sorumlusu olan davacı ilçe belediyesince ödenmemiş olan 31/03/2014 sonu itibariyle birikmiş SGK borçları olduğu, devir öncesi dönemde personelin hizmetinden faydalanılmasına karşın personelin hizmetine bağlı olarak ödenmesi gereken maaş, prim gibi borçlardan teşekkül eden ödemelerin yapılmaması nedeniyle salt devir neden gösterilerek sorumlu idarenin değiştirilmesinin hukuka uygun düşmeyeceği açıktır.
Bu itibarla; devirden sonra yürütülecek hizmetlerin yerine getirilmesine ilişkin olmayan borcun, davacı ilçe belediyesine devrine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamakta olup, işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararı ve istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne,
2. İzmir Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 16/11/2022 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.