Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2018/6562 E. , 2021/10421 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2018/6562
Karar No : 2021/10421
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
5- ...
6- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN ÖZETİ : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kısmen reddine, kısmen kabulüne dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ordu ili, Altınordu ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... ada, ... -... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda ... tarihli, ... sayılı Altınordu Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli ıslah imar planı değişikliği ile ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda parselasyon yapılmasına ilişkin mülga Ordu Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı kararlarının iptali istenmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporun ve dosyanın birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli ıslah imar planı değişikliği yönünden; mevcut dokuyu gözeterek, parsellerin cephe almasına olanak sağlamak amacıyla düzenlenen ıslah imar planı değişikliğinin şehircilik ilkeleri ile planlama tekniklerine uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine, dava konusu parselasyon işlemi yönünden ise; parselasyonun dayanağının revizyon uygulama imar planı olduğu, ıslah imar planı olmadığı, 2981 sayılı Kanunun 10-c maddesinin uygulanması için gereken koşulların oluşmadığı, alanda bulunan daha önceden düzenlemeye alınmamış diğer kadastral parsellerin de düzenleme sahasına dahil edilerek nimet ve külfet dengesinin sağlanması gerektiği, düzenleme sahasının daha büyük seçilmesi halinde davacının 14 sayılı parselinin de düzenlemeye dahil edilerek ipotek alacaklısı yapılmadan imar parseli tahsis edilmesinin mümkün olabileceği, parselasyon işleminin tahsis-parselleme, dağıtım-bedele dönüştürme ilkelerine uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; parselasyon işlemine ilişkin mülga Ordu Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı kararları yönünden, davacıların ıslah imar planı değişikliği sonrasında yeni bir parselasyon yapılmadığı halde aynı parselasyon işleminin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında açtıkları davda ... tarihli ve K:... sayılı karar ile dava konusu parselasyon işleminin iptaline karar verildiği, davalı idarece iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddedildiği, anılan dava ile tarafları ve konusu aynı olan iş bu davanın derdestlik nedeniyle esasının incelenmesinin hukuken mümkün olmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına, parselasyon işlemi yönünden davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine, 1/1000 ölçekli ıslah imar planı değişikliği yönünden ise davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Islah imar planı değişikliği yapılmasını gerektiren koşulların oluşmadığı, dava konusu ıslah imar planı değişikliğinin parselasyon işlemindeki hukuka aykırılığı ortadan kaldırmak amacıyla yapıldığı, parselasyon işlemi yönünden derdestlik bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının ıslah imar planı değişikliğine ilişkin kısımının bozulması, parselasyon işlemine ilişkin kısmının ise onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Ordu ili, Altınordu ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi,... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda mülga Ordu Belediye Meclisi'nin ... tarihli, .. sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planı yapılmış, bu plana dayanılarak mülga Ordu Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı kararları ile parselasyon işlemi tesis tesis edilmiş, ardından davacının taşınmazını kapsayan alanda Altınordu Belediye Meclisi'nin ... tarihli ve ... sayılı kararı ile 1/1000 ölçekli ıslah imar planı değişikliği yapılmıştır. Davacı tarafından ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı Ordu Belediye Encümeni kararları ile kabul edilen parselasyon işleminin ve dayanağı ... tarihli, ... mülga Ordu Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planın iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararı ile parselasyon işleminin iptaline karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu reddedilmiştir. Dava konusu ıslah imar planı değişikliği sonrasında yeni bir parselasyon yapılmadığı halde davacı tarafından bu kez aynı parselasyon işlemi ile birlikte Altınordu Belediye Meclisi'nin ... tarihli ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli ıslah imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde: "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar." hükmü yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında; dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu, 4. fıkrasında; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri hükmüne yer verilmiştir.
İşlem tarihi itibariyle yürürlükte olan haliyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, hüküm altına alınmıştır.
2981 sayılı Kanunun Uygulamasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesinde; ıslah imar planı; düzensiz ve sağlıksız biçimde oluşmuş yapı topluluklarının veya yerleşme alanlarının, sınırları belli edilmek suretiyle, mevcut durumu da dikkate alınarak dengeli, düzenli ve sağlıklı hale getirilmesi amacıyla, halihazır haritalar üzerine yapılan ve yapılanma şartlarını da belirleyen imar planı olarak tanımlanmış, 20. maddesinde; bir yerleşme alanı ya da yapı topluluğu niteliği kazanmış gecekondu alanlarında, üzerinde bir yerleşme alanı ya da yapı topluluğu niteliği kazanmış imar mevzuatına aykırı yapılar bulunan hisseli arsa veya arazilerde, üzerinde imar planı ve mevzuat hükümlerine aykırı yapılanmalar bulunan ve bu nedenle, uygulama kabiliyeti kalmamış olan imar planı olan alanlarda ve ıslah imar planı olabilecek nitelikleri taşımadığı belediye ya da valilikçe belirlenen, özel parselasyon planı bulunan alanlarda ıslah imar planı yapılacağı öngörülmüştür.
Aynı Yönetmeliğin 21. maddesinde, "Islah imar planı yapılacak alanların belirlenmesi ve plan sınırı: Islah imar planı yapılacak alanlar, belediye veya mücavir alan sınırları içinde belediyelerce, belediye veya mücavir alan sınırları dşında valiliklerce belirlenir. Plan sınırı, 10.11.1985 tarihine kadar tamamlanmış veya temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonları veya kat kolonları dökülmüş bir yerleşme alanı ya da yapı topluluğu niteliği kazanmış olan, Kanun kapsamındaki yapıların bulunduğu alanın sınırı olarak ele alınır." hükmüne yer verilmiştir.
Şehircilik ilkeleri ve imar planlama esaslarının en temel amacı düzenli kentleşme olmakla birlikte 2981 sayılı Kanun ile düzensiz yapılaşmayı mevcut durum dikkate alınarak ıslah etmek, 10.11.1985 tarihinden önce yapıldığı belirlenen imar ve gecekondu mevzuatına aykırı yapılara çözüm getirmek amaçlanmıştır. Islah imar planı bu amacın gerçekleştirilebilmesi için bu işlevle sınırlı olarak mevzuatta belirtilen niteliğe sahip olan alanlara yönelik olarak hazırlanabilecek olup, söz konusu koşul ve şartların bulunmadığı alanlara yönelik olarak ıslah imar planı yapılması mümkün olmamaktadır. 2981 sayılı Kanununun yürürlüğe girdiği 08/03/1984 tarihinde inşa edilmiş ve inşa halindeki yapıların varlığının tespiti yapılarak ve ancak bu yapıların bulunduğu alanda bir defaya mahsus ıslah imar planı yapılabilecektir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu parselasyon işlemi yönünden;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın parselasyon işlemine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu 1/1000 ölçekli ıslah imar planı değişikliği yönünden;
Dosyanın incelenmesinden, ... tarihli, ... mülga Ordu Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planına dayanılarak dava konusu parselasyon işleminin tesis edildiği, diğer bir ifade ile parselasyon işleminin dayanağının 1/1000 ölçekli ıslah imar planı olmadığı, diğer taraftan ıslah imar planına ait askı tutanaklarının da dosyaya sunulmadığı, dosyada bulunan askı tutanaklarının dava konusu ıslah imar planının tesis edildiği tarihten önce yapılan başka bir uygulama imar planına ait olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, uyuşmazlık konusu imar planı değişikliğine ait askı tutanakları temin edildikten sonra davacının askı süresi içerisinde itirazının olup olmadığı da dikkate alınarak davanın yasal süre içerisinde açılıp açılmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Davanın süresinde açıldığının anlaşılması halinde, yukarıda aktarılan yasa hükümlerinden ve yapılan açıklamadan anlaşılacağı üzere uygulama imar planı yapılmış olan bir alanda imar planı değişikliğinin ıslah imar planı şeklinde yapılması mümkün olmadığından bu husus da göz önünde bulundurularak yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının parselasyon işlemine ilişkin kısmının ONANMASINA, 1/1000 ölçekli ıslah imar planı değişikliğine ilişkin kısmının BOZULMASINA, dosyanın adı geçen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi gönderilmesine, 30/09/2021 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.