T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/6840
Karar No : 2023/5392
TEMYİZ EDEN (DAVACI) :... Mad. Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... İl Özel İdaresi
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... , K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Isparta İli, Sütçüler İlçesi sınırları dahilinde bulunan maden sahası için ... sayılı II (b) grubu maden işletme ruhsatı bulunan davacı şirket tarafından, söz konusu alanda bulunan yolun güzergahının değiştirilmesine 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca izin verilmesine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlem neticesinde yol yapım işinin ... Elektrik Malzeme Maden Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne yaptırılmasına ilişkin 23.10.2013 tarihli protokolün iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; Devlet ormanları üzerinde yol yapımına kamu yararı ve zaruret durumlarının olması halinde izin verilebileceği açık olup, dava konusu yol yapımı (yol güzergahının değiştirilmesi) işleminin trafik güvenliğinin sağlanması amacıyla tesis edildiği ve takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka aykırı olarak kullanıldığı noktasında herhangi bir bilgi ve belgenin dava dosyasında yer almadığı anlaşıldığından, dava konusu yol güzergahının değiştirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlem neticesinde yol yapım işinin ... Elektrik Malzeme Maden Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne yaptırılmasına ilişkin 23.10.2013 tarihli protokolde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu uyuşmazlıkta, davacının ilk olarak 02.07.2014 tarihinde idareye başvurarak açılan yeni yol sebebiyle mağduriyet yaşadığının belirtildiği ve mağduriyetinin giderilmesinin istenildiği, idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile davacıya cevap verilerek gerekli yasal yol izinleri alınarak söz konusu şirketle protokol yapılarak güzergah değişikliğinin bitirildiğinin bildirildiği, dava dosyası içerisinde anılan cevabi işlemin davacıya tebliğ edildiğine ilişkin bilgi ve belge bulunmamakla birlikte, davacının bilgi edinme talebiyle yaptığı 05.02.2015 tarihli başvuruda, idarenin ... tarih ve ... sayılı cevabi yazısından da bahsedildiği görülmüş olup, davacının iptalini istediği işlemlerin anlatıldığı bu yazıdan, en geç, bilgi edinme kapsamında başvuru yaptığı 05.02.2015 tarihinde haberdar olduğu anlaşıldığından, bu tarihten itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde dava açılması veya bu süre içerisinde İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. Maddesi kapsamında idareye başvurularak verilecek cevap üzerine süresinde dava açılması gerekirken, bu süreler geçirildikten sonra, 11.05.2015 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine imkan bulunamadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, İstinaf Mahkemesinin, ilk derece Mahkemesinde açılan davanın süresinde olmadığı yönündeki değerlendirmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, davalı idarelerin eylem ve işlemlerinin, davacı şirketin bilgisi ve muvafakati dışında yapıldığı, dava konusu protokolden ve yol güzergah değişikliği izninden, 17/03/2015 tarihinde verilen yazı cevabı ile haberdar olunduğu, bu süreden sonra İYUK' ta belirtilen 60 günlük dava açma süresinde, görülmekte olan dava ikame edildiği, İstinaf Mahkemesi kararının bu sebeple bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı Orman Genel Müdürlüğü tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Diğer davalı Isparta İl Özel İdaresi tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Isparta İli, Sütçüler İlçesi, ... Köyü mevkiinde bulunan yolun 3. Kilometresinin dava dışı ... Elektrik Malzeme Maden Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait mermer ocağının çalışma alınının alt kısmında yer aldığı ve gereken güvenlik önlemlerinin alınmış olmasına rağmen arazi yapısının dik ve kayalık olması sebebiyle yolun üst kısmında bulunan çalışma alanından yola taş parçaları düştüğü, araç geçişi sırasında tehlike yarattığı, kamu yararı gözetilerek yol güzergahının 500 metrelik kısmında değişiklik yapılması talebiyle 10.01.2013 tarihinde ... Elektrik Malzeme Maden Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından Isparta İl Özel İdaresi'ne başvuruda bulunulmuştur.
Isparta İl Özel idaresi tarafından kurumlardan alınan görüşler ile teknik rapor dikkate alınarak ... Elektrik Malzeme Maden Sanayi ve Ticaret Limited Şirketince yapılan hafriyat çalışmaları esnasında köy yoluna taşlar düştüğü, insan can ve mal güvenliğinin tehlikeye girdiğinden bahisle bahse konu köy yolunun 22246,70 m²'lik ormanlık sahasında güzergah değişikliği yapılması talebiyle ... tarih ve ... sayılı işlem ile Isparta Orman Bölge Müdürlüğü'nden izin istenildiği, Isparta Orman Bölge Müdürlüğü tarafından komisyon oluşturularak söz konusu alanda inceleme yaptırıldığı, yaptırılan inceleme sonucunda 22.246,70 m²'lik ormanlık alanda yol yapım tesisi kurulmasında 6831 sayılı Kanunun 17/3. maddesine göre sakınca olmadığına ilişkin görüş belirtilmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı Olur ile Isparta İl Özel İdaresi'ne yol güzergah değişimi konusunda 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca 49 yıllığına izin verilmiştir.
Isparta İl Özel İdaresince de söz konusu yolun yapım işi için dava dışı ... Elektrik Malzeme Maden Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile 23.10.2013 tarihinde protokol imzalandığı, davacı şirketin 02.07.2014 tarihli dilekçe ile davalı Isparta İl Özel İdaresine başvurarak, ruhsat sahası içerisinden geçen yolun dava dışı şirket tarafından tahrip edilerek, sahalarına doğru yeni yol açıldığı, söz konusu yol değişikliğinin çalışma alanı, pasa döküm alanı ve mevcut izinleri açısından mağduriyet yarattığı, söz konusu mağduriyetin giderilmesi isteminde bulunduğu, Isparta İl Özel İdaresi'nin 21.08.2014 tarihli cevabi yazısında, tesis edilen işlemlere ilişkin tarih sayı gibi ayrıntılara yer verilmeksizin yol güzergah değişikliği yapıldığı ve ilgili şirketle yapılan protokol kapsamında değişikliğin de tamamlandığı bildirilmiştir.
Bunun üzerine, davacı şirketçe 25.02.2015 tarihli dilekçe ile 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında tesis edilen işlemlerin birer örneğinin istendiği, bu istem üzerine, davacı 10.03.2015 tarihli cevabi yazıyla, davacı şirketin tüm unsurlarıyla işlemleri öğrenmesi üzerine, yol güzergahının değiştirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 23.10.2013 tarihli protokolün iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 4. fıkrasında; "Devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre izin verilir." düzenlemesi bulunmaktadır.
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesinin 3. fıkrasında; "Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde kullanım bedeli, kullanım süresi, yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca tespit edilir." hükmüne, 17. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, "Savunma, ulaşım, enerji, haberleşme, su, atık su, petrol, doğalgaz, altyapı, katı atık bertaraf ve düzenli depolama tesislerinin; baraj, gölet, sokak hayvanları bakımevi ve mezarlıkların; Devlete ait sağlık, eğitim ve spor tesislerinin ve bunlarla ilgili her türlü yer ve binanın Devlet ormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli mukabilinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Devletçe yapılan ve/veya işletilenlerden bedel alınmaz. Bu izin süresi kırkdokuz yılı geçemez. Bu alanlarda Devletçe yapılanların dışındaki her türlü bina ve tesisler iznin sona ermesi halinde eksiksiz ve bedelsiz olarak Orman Genel Müdürlüğünün tasarrufuna geçer. Söz konusu tesisler Orman Genel Müdürlüğü veya Çevre ve Orman Bakanlığı ihtiyacında kullanılabilir veya kiraya verilmek suretiyle değerlendirilebilir. İzin amaç ve şartlarına uygun olarak faaliyet gösteren hak sahiplerinin izin süreleri; yer, bina ve tesislerin rayiç değeri üzerinden belirlenecek yıllık bedelle doksandokuz yıla kadar uzatılabilir. Bu durumda devir işlemleri uzatma süresi sonunda yapılır. Verilen izinler amaç dışında kullanılamaz." hükmüne yer verilmiştir.
Orman Kanununun 17/3 ve 18 inci Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği'nin 4. maddesinde; " Ormanlık alanlarda kamu yararı ve zaruret bulunması halinde; yol, liman geri hizmet alanı, havaalanı, demiryolu, teleferik hattı, tünel gibi ulaşım tesislerine; patlayıcı madde emniyet alanı, yer altında yapılacak patlayıcı madde deposu, savunma ve güvenlik tesislerine; enerji nakil hattı, trafo binası, enerji üretim santralleri, ölçüm ve gözlem istasyonları gibi enerji tesislerine; telefon iletim hattı, iletişim panosu, ölçüm istasyonu, R/L tesisleri, radyo-televizyon verici istasyonu ve antenleri, elektronik haberleşme sistemlerine ait baz istasyonları, fiber optik kablo gibi haberleşme tesislerine; su arama, jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama, su kuyusu, kaptaj, su isale hattı, su deposu gibi su tesislerine; atık su tesislerine; petrol ve doğalgaz boru hattı; alt yapı tesislerine; katı atık aktarma istasyonu, katı atık bertaraf ve düzenli depolama tesislerine; ruhsata dayalı petrol ve doğalgaz arama, işletilme ve yeraltı doğalgaz depolanmasına ilişkin tesislere; baraj; gölet; sokak hayvanları bakımevi; mezarlık tesislerine; sağlık ocağı, hastane gibi sağlık tesislerine; ilk, orta ve lise ve dini eğitim tesisi gibi eğitim tesislerine; futbol sahası, kapalı spor salonu, atış poligonu gibi spor tesislerine ve bunlarla ilgili yer, bina ve tesislere izin verilebilir." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı şirketin 02.07.2014 tarihli dilekçe ile davalı Isparta İl Özel İdaresine başvurarak, ruhsat sahası içerisinden geçen yolun dava dışı şirket tarafından tahrip edilerek sahalarına doğru yeni yol açıldığı, söz konusu yol değişikliğinin çalışma alanı, pasa döküm alanı ve mevcut izinleri açısından mağduriyet yarattığı, söz konusu mağduriyetin giderilmesi isteminde bulunduğu, Isparta İl Özel İdaresi'nin 21.08.2014 tarihli cevabi yazısında, tesis edilen işlemlere ilişkin tarih sayı gibi ayrıntılara yer verilmeksizin yol güzergah değişikliği yapıldığı ve ilgili şirketle yapılan protokol kapsamında değişikliğin de tamamlandığının bildirilmesi üzerine, davacı şirketçe 25.02.2015 tarihli dilekçe ile 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında tesis edilen işlemlerin birer örneğinin istendiği, bu istem üzerine, davalı Isparta İl Özel İdaresinin 10.03.2015 tarihli cevabi yazısıyla, davacı şirketin, işlemleri tüm unsurlarıyla ancak bu aşamada öğrendiği anlaşılmaktadır.
Davacının 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında yaptığı başvuruya ilişkin cevabın tebliğ tarihi 17.03.2015 olup, işlemlere karşı 11.05.2015 tarihinde dava açılmış olduğundan, davada süre aşımı bulunmadığı ve esastan inceleme yapılarak bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin gerekçeli olarak reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 02/11/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.