Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2018/6903 E. , 2021/8903 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2018/6903
Karar No : 2021/8903
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN ÖZETİ : … İdare Mahkemesi'nce dava konusu işlemin iptali yolunda verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Mevzuat hükümlerine göre uygulama imar planının ilgili belediye meclisince onaylandıktan sonra yürürlüğe girip bir ay süreyle ilan edildikten sonra kesinleşeceği açık olup bu süre içinde yapılan itirazların tamamı ya da bir kısmının kabul edilmesi halinde uygulama imar planının yeniden bu süreci takip edip ilan edilerek kesinleştirilmesi gerektiğinden anılan hususa uyulmaksızın yürürlüğe konulan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali yolundaki Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu gerekçe eklenerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
Dava, Zonguldak İli, Kdz. Ereğli İlçesi, … Mahallesi, … ada, …, … ve … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin olarak verilen … tarihli, … sayılı imar durum belgesi ile dayanağı Karadeniz Ereğli Belediye Meclisinin … tarihli, … kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının iptali istemiyle açılmış, İdare Mahkemesince, yapıtırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu işlemle onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planlarının yapılmasını gerektiren koşulların oluştuğu,1990 yılında onaylanan imar planlarının, geçen zaman içinde yerleşmenin gelişmesi, planların uygulanmasında karşılaşılan sorunlar ve değişen mevzuat gereği yeniden yapılmasının gerekli ve zorunlu olduğu, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında, davacı taşınmazına ilişkin kısmın, üst ölçekli planlarla denetlenmesinin doğru olmayacağı çünkü bu alandaki imar planı kararlarında yapılan değişikliklerin, 1/100.000, 1/25.000 ya da 1/5000 ölçekli üst ölçekli planlarda ifade edilmesinin, imar planı ifade teknikleri gereği mümkün olamayacağı, dolayısıyla dava konusu taşınmazlara yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki kararların kendi içinde değerlendirilmesinin daha doğru olacağı, davaya konu taşınmazın bulunduğu bölgede 1990 yılında onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planıyla öngörülen ayrık nizam 3 kat şeklindeki yapılaşma koşullarının ayrık nizam 5 kata çıkarıldığı ancak aynı bölge içinde artan nüfusun gereksinimlerini karşılayacak yeterli ilave donatı alanının ayrılmadığı, bu koşullarda bölgede zaten oluşturulması son derece zor olan sosyal/teknik altyapı donatı alanlarının daha da yetersiz hale getirildiği, davaya konu taşınmazınların da içinde bulunduğu arazinin oldukça dik eğimden oluşan topoğrafik yapısı, çevredeki yapılaşmanın yüksek katlı inşaat yapmak suretiyle gerçekleşmesi ve donatı alanlarının yetersizliği gerçeğinin yanı sıra iklimsel etkenler de (havalandırma, güneş alma vd) göz önüne alındığında, yüksek katlı yapılaşma önermenin ve sonra da bu alanlara ulaşabilmek için inşası son derece maliyetli olan yeni yollar önermenin doğru bir planlama yaklaşımı olarak değerlendirilemeyeceği, davacıya ait …sayılı parseldeki taşınmazın bulunduğu alanda planlanan 7 m.lik yaya yolunun, fiili topoğrafik ve inşai durum dikkate alınmadan geçirildiği, nitekim fiilen 12 parseldeki yüksek katlı apartman yapısına giriş almak için kullanıldığının anlaşıldığı ancak yolun devamının açılması için, komşu … sayılı parselin güvenliği için yapılan betonarme istinat duvarlarının yıkılıp, 30 m.lik güzergahı açmak için yaklaşık 10 m.lik bir kot farkının merdivenli bir yol şeklinde inşa edilmesiyle mümkün olabileceği, bu inşai faaliyetin ise kamu yararı adına çok büyük ve anlamlı bir fayda getirmeyeceği, zira dava konusu … sayılı ve komşu … sayılı parsellerin kuzeyinde planlanan 10.00 m.lik araç yoluna yaya ulaşımın sağlanmasının, bu alandaki yapılaşma için kaçınılmaz olmadığı, davacılara ait …sayılı parsel üzerinden 7 m.lik yaya yolunun geçirilmesinin, fiili topoğrafik durum, kentsel tasarım ve şehircilik ilkeleri açısından gerekli ve doğru olmadığı, bu durumda, davacı taşınmazlarının bulunduğu alanda dava konusu işlemle onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planıyla tanımlanan yapılaşma koşulları ve kentsel alan plan kararlarının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kentsel tasarım ölçütlerine ve dolayısıyla kamu yararına uygun ve uygulanabilir olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş; Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına altlık oluşturan halihazır harita üzerinde yola isabet eden kısımlarda eş yükselti eğrilerinin bulunmadığı, yerinde yaptırılan keşif bilirkişi incelemesi sonucu yapılan tespitler ve fotoğrafların incelenmesinden ise yola isabet eden alanlarda eğim bulunduğu, başka bir anlatımla, planlamaya esas alınan hali hazırharita ile mevcut fiili durumda yer alan topografik yapının (eğimin) uyumlu olmadığı, fiili durumla uyumsuz olan halihazır haritanın planlama sürecinde veri olarak alındığı açıklaması eklenerek istinaf başvurusu reddedilmiş, bu karar davalı idare vekili tarafından temyiz edilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanununun 8.maddesinin 1.fıkrasının (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, planların, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazların ve planların belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanacağı, onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de yukarıdaki usullere tabi olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıya alıntılanan mevzuat hükümlerine göre uygulama imar planının büyükşehir belediye meclisince onaylandıktan sonra yürürlüğe girip bir ay süreyle ilan edildikten sonra kesinleşeceği açık olup bu süre içinde yapılan itirazların tamamı ya da bir kısmının kabul edilmesi halinde uygulama imar planının yeniden bu süreci takip edip ilan edilerek kesinleştirilmesi, buna göre dava açma süresinin son ilan süresinin son gününden itibaren başlatılması gerekmektedir.
Danıştay Altıncı Dairesinin E:2019/20796, E:2019/20889, E:2019/19495, E:2019/13061, E:2018/5425, E:2018/9521, E:2018/353, E:2019/21319, E:2019/21466, E:2019/15431, E:2019/15422 sayılı dosyalarının birlikte incelenmesi sonucunda, … tarihli, … sayılı Karadeniz Ereğli Belediye Meclisi kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planının onandığı, … tarihli, … sayılı Karadeniz Ereğli Belediye Meclisi kararıyla 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının onandığı, ancak … tarihli belediye meclisi kararında 1/5000 ölçekli ilave revizyon nazım imar planının değiştirilmesine ilişkin düzenlemelerin de bulunduğu, anılan belediye meclisi kararının 03/07/2012 ile 03/08/2012 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, askıda yapılan itirazların … tarihli, … sayılı Karadeniz Ereğli Belediye Meclisi kararıyla değerlendirilerek yapılan itirazların bir kısmının kabul edildiği, bir kısmının ise reddedildiği ancak itirazlar kısmen kabul edilmesine rağmen anılan belediye meclisi kararının yeniden askıya çıkarılmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu imar planlarına askı süresi içinde yapılan itirazlar kabul edildiği halde imar planının yeniden ilan edilerek kesinleştirilmesi gerekirken anılan süreç takip edilmeden tesis edilen işlemlerde bu yönden de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın yukarıda belirtilen gerekçe eklenerek ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine 28/06/2021 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY (X) :
İmar planlarına karşı askı süresi içinde yapılan itirazların tamamının ya da bir kısmının kabul edilmesi halinde imar planının yeniden bu süreci takip edip ilan edilerek kesinleştirilmesi gerekirken anılan süreç takip edilmeden tesis edilen dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kabul edilmesine ilişkin belediye meclisi kararlarında hukuka uyarlık bulunmaması nedeniyle usul yönünden hukuka aykırı olduğundan İdare Mahkemesince işin esasına girilmeden işlemin bu gerekçe ile iptali gerekirken, işin esasına girilerek karar vermesinde hukuki isabet görülmemiştir.
Ancak karar hukuka aykırı işlemin iptali yönünde olduğundan ve sonucu itibariyle de yerinde olduğundan kararın yukarıda belirtilen gerekçe ile gerekçe değiştirmek suretiyle onanması gerekirken, gerekçe eklenerek onanması yolundaki çoğunluk kararına katılmıyoruz.