T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2018/7
Karar No : 2022/2823
TEMYİZ EDEN TARAFLAR :1- …
2- … Vergi Dairesi Başkanlığı
(… Vergi Dairesi Müdürlüğü)
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına, 2011 yılına ilişkin defter belgelerini mücbir sebep olmaksızın yasal süresi içerisinde incelemeye ibraz etmediğinden bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden re'sen tarh edilen 2011/1 ila 12 dönemleri üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergileri ve 2011 yılına ilişkin 213 sayılı Vergi Usul Kanunun 353/1 maddesi ile 2011/10-12 dönemi muhtasar beyannamesinin elektronik ortamda verilmediğinden bahisle mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezalarının kaldırılması istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı tarafından, 2011 takvim yılına ait yasal defter ve belgelerin süresi içinde ibraz edilmeme nedeni olarak yaşanan hırsızlık neticesinde zayi olmaları gösterilmiş olsa da, mücbir sebebin varlığının ispat edilememesi karşısında defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle matrahın re'sen takdir edilmesinin yerinde olduğu ancak, 2577 saylı İdari Yargılama Usulu Kanunu'nda re'sen araştırma ilkesinin benimsenmesi ve davacı tarafından da kullanılan faturaların incelenmek üzere Mahkemeye ibraz edilebileceği belirtildiğinden, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi amacıyla Mahkemelerince verilen ara kararı ile davacının ihtilaflı dönem alış faturalarının ibrazının istenildiği, faturalara ait listenin davalı idareye gönderilerek mal alımında bulunulmuş firmalara ilişkin bir itirazının olup olmadığı hususunun sorulduğu, davalı idarece faturası kullanılan … Madencilik Nakliye San ve Tic. Ltd. Şti., … İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile … İnşaat ve Tekstil San. Ltd. Şti. hakkında sahte belge düzenleme yönünden vergi tekniği raporları bulunduğundan bahisle bu mükelleflerin düzenlediği faturalara itiraz edildiği; … Ticaret ve … İnş. Metal. Tic. tarafından düzenlenen faturalar Mahkemelerine ibraz edilmediğinden katma değer vergisi tarhiyatında hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak söz konusu faturalardan kaynaklı olarak üç kat kesilen vergi ziyaı cezası yönünden, davacının beyanları dışında başka bir inceleme ve araştırma yapılmadığından vergi ziyaı cezasının üç kat olarak kesilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı; listede yer alan … ve … tarafından düzenlenen faturalara ilişkin ise herhangi bir itirazda bulunulmadığı anlaşıldığından, söz konusu firmalar tarafından düzenlenen faturalara isabet eden katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle yapılan cezalı tarhiyatlarda hukuka uyarlık bulunmadığı; … İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti ile … San. Tic. Paz. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda yer alan tespitlerden, gerçek bir mal ve hizmet teslimine dayanmayan faturalar üzerinde gösterilen katma değer vergilerinin ödenmediği halde haksız yere indirim konusu yapıldığı anlaşıldığından, adı geçen mükelleflerden alınan faturalara ilişkin katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle resen tarh edilen katma değer vergileri ile üç kat kesilen vergi ziyaı cezalarında hukuka aykırılık bulunmadığı; … Madencilik Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında tanzim edilen vergi tekniği raporunda yer alan tespitlerin değerlendirilmesinden, anılan mükellef tarafından düzenlenen faturaların sahte olduğunu kanıtlamaya yeterli olmadığı anlaşıldığından, söz konusu faturalar nedeniyle yapılan cezalı tarhiyatlarda hukuka uyarlık bulunmadığı; 2011/10-12 dönemi muhtasar beyannamenin elektronik ortamda verilmesi gerekirken bu yükümlülüğün yerine getirilmediği sabit olduğundan 213 sayılı Kanun'un mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka aykırılık; anılan Kanunun 353/1 maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezası yönünden ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinafa konu kararın vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatının … Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınan faturalar haricindeki kısmına ilişkin istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların kararın bu kısmının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte olmadığı; davacının istinaf başvurusunun … Madencilik Nakliye San ve Tic Ltd. Şti.'den alınan faturalardan kaynaklanan cezalı tarhiyat kısmına ilişkin olarak davacı adına düzenlenen faturaların sahteliği hususu yeterli araştırma, inceleme ve tespitlerle ortaya konulmuş olması karşısında, bu firmadan alınan faturalardan kaynaklanan vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatında hukuka aykırılık görülmediğinden, mahkeme kararının buna ait kısmının kaldırılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, davacı istinaf başvurusunun reddine, davalı istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Davacının mal ve hizmet alımında bulunduğu firmalar ile mal ve hizmet alımlarının gerçekliğine yönelik olarak inceleme ve araştırma yapılmadığı, somut bir tespitin bulunmadığı, kararın aleyhe olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davalı idarece yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu, kararın aleyhe olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davalı idarenin, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar temyize konu kararın; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1 maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasına ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
Davalı idarenin, diğer kısımlara yönelik temyiz istemine gelince;
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu belirtilmiş olup, Kanunun 30. maddesinin 2. fıkrasının 3. bendinde de, bu Kanuna göre tutulması mecburi olan defter ve belgelerin hepsinin veya bir kısmının vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara herhangi bir sebeple ibraz edilmemesi hali re'sen takdir nedeni olarak sayılmış, 13. maddesinin 2. bendinde; vergi ödevlerinin yerine getirilmesine engel olacak yangın, yer sarsıntısı ve su basması gibi afetler mücbir sebep olarak kabul edilmiştir.
213 Sayılı Kanunun 253. maddesinde, bu Kanuna göre defter tutmak mecburiyetinde olanların, tuttukları defterlerle, üçüncü kısımda yazılı vesikaları ilgili bulundukları yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile muhafaza etmek zorunda olduğu, 256. maddesinde, mükelleflerin muhafaza etmek zorunda oldukları her türlü defter, belge ve kayıtları muhafaza süresi içinde yetkili makam ve memurların talebi üzerine ibraz ve inceleme için arzetmek zorunda olduğu, 359. maddesinin (a) bendinin 2 nolu alt bendinde ise, vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananların kaçakçılık fiilini işledikleri, varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu halde inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesinin bu fıkra hükmünün uygulamasında gizleme olarak kabul edileceği hükme bağlanmıştır. Kanunun 341. maddesinde, "vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder" şeklinde tanımlanmış, 344. maddesinde ise, 341. maddede yazılı hallerde vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesileceği, vergi ziyaına 359. maddede yazılı fiillerle sebebiyet verilmesi halinde bu cezanın üç kat olarak uygulanacağı, hüküm altına alınmıştır.
İncelenen dosyada, davacının 2011 yılına ait defter ve belgelerini mücbir sebep olmaksızın incelemeye ibraz etmediği sabit olduğundan, defter ve belgeleri ibraz etmemesi nedeniyle davacı hakkında düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden indirim konusu yaptığı katma değer vergileri reddedilmek suretiyle yeniden oluşturulan beyan tablosuna istinaden davacı adına re'sen tarh edilen katma değer vergisinde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Mahkeme kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, 213 sayılı Kanunun 359. maddesine ve 341. maddesinin 2. fıkrasına göre mükellefler tarafından defter belge ibraz edilmemesi halinde üç kat vergi ziyaı cezası uygulanması gerekmekte olup, ihtilaflı dönemlere ilişkin olarak ziyaa uğratılan verginin üç katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezasının, bir katından fazlaya ilişkin kısmını kaldıran kararın bu kısmında da hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Davacının, kararın 213 sayılı Kanun'un mükerrer 355 maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasına ilişkin olarak ileri sürdüğü iddialar, bozulması istenilen kararın dayandığı gerekçeler karşısında, yerinde ve kararın bu kısmının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmamıştır.
Davacının, … İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti, … İnşaat ve Tekstil San. Tic. Paz. Ltd. Şti. ile … Madencilik Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti.'den aldığı faturalar nedeniyle, hakkında düzenlenen inceleme raporu doğrultusunda indirimlerin reddi suretiyle yapılan tarhiyatlara ilişkin temyiz istemine gelince;
Davacının 2011 yılı hesap ve işlemlerinin sahte fatura kullanma ve düzenleme yönünden incelenmesinin istenildiği, defter ve belge isteme yazısının davacının bizzat kendisine tebliğ edilerek 15 günlük ibraz süresi tanındığı, ancak belirtilen süre içinde davacı tarafından iş yerinde meydana gelen hırsızlık olayı nedeniyle defter ve belgelerin ibraz edilmediği, defter ve belgelerin herhangi bir mücbir sebep ileri sürmeksizin ibraz edilmediğinden hareketle davacının ilgili dönem katma değer vergisi indirimlerinin reddedilmesine istinaden beyan tablosunun yeniden düzenlendiği, yeniden düzenlenen beyan tablosuna göre katma değer vergisi tarhiyatlarının yapıldığı anlaşılmıştır.
Davacı tarafından, iş yerinde meydana gelen hırsızlık olayı nedeniyle yasal defterlerin ibraz edilemediği belirtilmesine rağmen, Vergi Mahkemesince davacıdan ilgili dönemlere ait alış faturalarının ibrazının istenildiği ve bu hususa göre değerlendirme yapılarak hüküm kurulduğu görülmektedir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, emtia veya hizmet alışını temsil eden fatura veya yerine geçen belgenin yasal defterlere usulüne uygun olarak kaydedilmesi ve bu belgelerde katma değer vergisinin ayrıca gösterilmesi, katma değer vergisi indirimi yapılabilmesinin ön koşullarıdır. Bu ön koşulların varlığının, sözü edilen defter ve belgelerin ibrazı ve incelenmesiyle saptanabileceği açıktır. Diğer bir ifadeyle, sadece ilgili döneme ait alış faturalarının ibraz edilmesi hali mükelleflerin indirim hakkından yararlanabilmeleri için tek başına yeterli değildir.
Bu durumda, mücbir sebep hali olmaksızın yasal defterleri inceleme elemanına veya mahkemeye sunamayarak indirim hakkından yararlanmak için yasal koşulları yerine getirmeyen davacı adına katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle yapılan tarhiyatlar hukuka aykırı olmadığından, Vergi Dava Dairesi kararının davanın reddi yönündeki bu kısımlarında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen gerekçe değiştirerek reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, 213 sayılı Vergi Usul Kanun'unun 353/1. maddesi ile mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezalarına ilişkin kısımlarının ONANMASINA,
3. Anılan Vergi Dava Dairesi kararının, … Ticaret, … İnş. Metal. Tic., … Servis ve …'dan alınan faturalardan kaynaklanan cezalı tarhiyatlara ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Davanın, … İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti, … İnşaat ve Tekstil San. Tic. Paz. Ltd. Şti. ile … Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınan faturalardan kaynaklanan cezalı tarhiyatlara ilişkin kısmının, yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
5. 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (3) sayılı Tarife uyarınca, davacı aleyhine onanan tutar üzerinden binde 9,10 oranında ve … TL den az olmamak üzere hesaplanacak nispi karar harcından, varsa evvelce ödenen harcın mahsubundan sonra kalan harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,
6. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 21/04/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.