T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/7018
Karar No : 2023/6031
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- … Köyü Tüzel Kişiliği
2- … Köyü Tüzel Kişiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tüzel kişilikler tarafından, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü İçme Suyu Havzaları Yönetmeliği'nde … tarih, … sayılı İSKİ Genel Kurul kararıyla değişiklik yapılmasına dair yönetmeliğin 1. maddesinin (yönetmeliğin 6. maddesinin 9. fıkrasının (d) bendinin 4. alt fıkrasının değiştirilmesi) ve 4. maddesinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:.., K:.. sayılı kararıyla; dava konusu … tarih, … sayılı İSKİ Genel Kurul kararıyla değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 4. maddesinin yönünden; Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin ekinde İstanbul'a Su Temin Edilen İçmesuyu Havzaları ve Dereleri gösteren Melen Havzası ve Hasanlar Havzası içerisinde Melen Çayına da yer verilmiş olup, davaya konu edilen işlemle anılan yönetmelikte değişiklik olmamasına karşın Hasanlar Havzası ibaresinin madde metninden çıkartıldığı, İdarece Melen Barajı Havzası'nın uzun mesafeli koruma alanında kalan Hasanlar Barajı'nda Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'ne göre ayrıca koruma alanlarının oluşturulmasının işlevsel olmadığı gerekçesiyle değişikliğin yapıldığı belirtilmesine karşın, bu hususa ilişkin gerekli inceleme ve araştırma yapılmak suretiyle bilimsel veriler ortaya konulmadığı, 12.05.2016 tarihli yönetmelik değişikliğinde Hasanlar Havzasını Melen Çayı içine dahil etmesine rağmen, havzayı besleyen çayların halen yönetmelik hükmünde aynen kalıyor olması, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin ekinde İstanbul'a Su Temin Edilen İçmesuyu Havzaları ve Dereleri gösteren Melen Havzası ve Hasanlar Havzasına yer verilmiş olması hususları birlikte değerlendirildiğinde … tarih, … sayılı İSKİ Genel Kurul kararıyla değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 4. maddesinde hukuka uyarlık bulunmadığı; … tarih, … sayılı İSKİ Genel Kurul kararıyla değişiklik yapılmasına dair yönetmeliğin (yönetmeliğin 6. maddesinin 9. fıkrasının (d) bendinin 4. alt fıkrasının değiştirilmesine yönelik) 1. maddesi yönünden; Yönetmeliğin 6. maddesinin 9. fıkrasının (d) bendinin 4. alt fıkrasında yapılan değişiklik, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'nin işlem tarihinde yürürlükte olan ve yukarıya alınan maddesine paralel olarak düzenlendiği, 2560 sayılı Kanun'un 20. Maddesi uyarınca içme suyu alınan havzaların korunması için gereken tedbir ve düzenlemeler, 2872 sayılı Çevre Kanunu hükümleri çerçevesinde Çevre ve Orman Bakanlığının uygun görüşü alınarak Genel Müdürlükçe çıkarılacak bir yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alındığından, Çevre ve Orman Bakanlığınca çıkarılan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'ne uygun hale getirilmesine dair … tarih, … sayılı İSKİ Genel Kurul kararıyla değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 1. maddesinde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle dava konusu İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü İçme Suyu Havzaları Yönetmeliği'nde … tarih, … sayılı İSKİ Genel Kurul kararıyla değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin 4. maddesinin iptaline; aynı Yönetmelik değişikliğinin 1. maddesi (Yönetmeliğin 6. maddesinin 9. fıkrasının (d) bendinin 4. alt fıkrasının değiştirilmesi) bakımından davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu ve ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; Hasanlar Barajı’nın sulama ve enerji temini için inşa edilip kullanıldığı ve içme suyu temin edilmediği, Melen Barajının uzun mesafeli koruma havzasında kaldığı, herhangi bir bölgenin veya taşınmazın hususi gerekçelerle havza alanı dışına çıkarılması veya havza diliminin değiştirilmesinin mümkün olmadığı, iptal kararına konu yönetmelik değişikliğiyle içme suyu topluma özelliği olmadığı için müstakil bir havza kaynağı vasfı bulunmayan Hasanlar Barajının, havza belirleyen bir merkez olmaktan çıkarıldığı, sadece sulama ve enerji temin amaçlı Hasanlar Barajının kademelendirmeye esas alınacak müstakil bir havza (belirleme) kaynağı olmaktan çıkarılmasına dair yönetmelik değişikliğini iptal eden İdare Mahkemesi kararı ve onu uygun bulan Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından; içme suyu havzası içinde yer alan ve içme suyu havzasını besleyen tüm havzaların dava konusu yönetmeliğin konusu olduğu, Hasanlar Barajının Düzce Belediyesince içme suyu temininde kullanıldığı, dava konusu değişikliğin Düzce katı atık belediyeler birliğinin yapmakta olduğu katı atık depolama alanının ÇED inin düzenlenebilmesi için yapıldığı, yapılan düzenlemenin planlama ilkelerine aykırı olduğu, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek-1. maddesi uyarınca Danıştay Sekizinci Dairesi ve Dördüncü Dairesince yapılan müşterek heyette Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalının duruşma istemi yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 21/11/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Dava, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü İçme Suyu Havzaları Yönetmeliği'nde ... tarih, … sayılı İSKİ Genel Kurul kararıyla değişiklik yapılmasına dair yönetmeliğin 1. maddesinin (yönetmeliğin 6. maddesinin 9. fıkrasının (d) bendinin 4. alt fıkrasının değiştirilmesi) ve 4. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
2560 sayılı İSKİ Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 1. maddesinde; İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü kurulduğu, aynı kanunun 20. maddesinde ise; "Kanalizasyon şebekesine verilmesi sakıncalı maddeler ile içme suyu alınan havzaların korunması için gereken tedbir ve düzenlemeler, 2872 sayılı Çevre Kanunu hükümleri çerçevesinde Çevre ve Orman Bakanlığının uygun görüşü alınarak Genel Müdürlükçe çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.
31.12.2004 günlü ve 25687 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olduğu haliyle 17. maddesinin 1. fıkrasında; ''Mutlak koruma alanı, içme ve kullanma suyu rezervuarının maksimum su seviyesinden itibaren 300 metre genişliğindeki şerittir. Söz konusu alanın sınırının su toplama havzası sınırını aşması hâlinde, mutlak koruma alanı havza sınırında son bulur. Bu alanda aşağıda belirtilen koruma tedbirleri alınır'', aynı fıkranın (b) bendinde ise; ''İçme ve kullanma suyu projesine ve mevcut yapıların kanalizasyon sistemlerine ait mecburi teknik tesisler hariç olmak üzere, bu alanda hiçbir yapı yapılamaz. Bu alanda kalan mevcut yapılar dondurulmuştur.'' hükmüne, 20. maddesinin 1. fıkrasında; '' İçme ve kullanma suyu rezervuarının yukarıda tanımlanan koruma alanlarının dışında kalan su toplama havzasının tümü uzun mesafeli koruma alanıdır. Bu alanda aşağıda belirtilen tedbirler alınır.'', aynı fıkranın (a) bendinde ise; ''Bu alanın, orta mesafeli koruma alanı sınırından itibaren yatay olarak 3 kilometre genişliğindeki kısmında tamamen kuru tipte çalışan, tehlikeli atık üretmeyen ve endüstriyel atıksu oluşturmayan sanayi kuruluşlarına izin verilebilir. Bu tesislerden kaynaklanacak katı atık ve hava emisyonunun rezervuarın kalitesini etkilemeyecek ölçüde ve şekilde uygun bertarafının sağlanması gerekir. Çöp depolama alanlarına ve bertaraf tesislerine izin verilmez. Turizm ve iskana 19 uncu maddede belirlendiği şekilde izin verilir.'' hükmüne yer verilmiştir.
Davaya konu İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü İçme Suyu Havzaları Yönetmeliği'nde ... tarih, … sayılı İSKİ Genel Kurul kararıyla değişiklik yapılmasına dair yönetmeliğin temyize konu 4. maddesi ile İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü İçme Suyu Havzaları Yönetmeliği ekinde İstanbul'a Su Temin Edilen İçmesuyu Havzaları ve Dereleri gösteren listede EK1-a)-20) "Hasanlar Havzası" maddesindeki "20) Hasanlar Havzası ibaresi madde metninden çıkartılmış, bu başlık altında sayılan içme suyu havza ve dere isimleri EK1-a)-19) Melen Havzası başlığı altında birleştirilerek fıkralar aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir;" şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Her ne kadar İdare Mahkemesince, davalı idarece Melen Barajı Havzası'nın uzun mesafeli koruma alanında kalan Hasanlar Barajı'nda Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'ne göre ayrıca koruma alanlarının oluşturulmasının işlevsel olmadığı gerekçesiyle değişikliğin yapıldığı belirtilmesine karşın, bu hususa ilişkin gerekli inceleme ve araştırma yapılmak suretiyle bilimsel veriler ortaya konulmadığı belirtilmiş ise de, Hasanlar Barajından içme suyu temin edilip edilmediği, Melen Barajının uzun mesafeli koruma alanında kalıp kalmadığı, içme suyu toplama özelliği olup olmadığı ve müstakil bir havza kaynağı vasfı bulunup bulunmadığı hususlarının İdare Mahkemesince yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi suretiyle tespit edilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararının bu gerekçe ile bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.