Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2018/7230 E. , 2021/7123 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/7230
Karar No : 2021/7123
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ....Müdürlüğü
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'na ait olan kurum lojmanının hizmet tahsisli kamu konutları kapsamına alınması için yapılan başvurunun reddine ilişkin Milli Emlak Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince; olayda, yapımı devam eden ... Tipi Kapalı Ceza Evi ve Lojmanı'nın, Aksaray İli, Merkez ... Mahallesi'nde ... sayılı parsel üzerinde bulunduğu, merkeze yaklaşık 15 km uzaklıkta olduğu, buraya en yakın yerleşim yeri olan köyün yaklaşık 6 km uzaklıkta bulunduğu, söz konusu alanda hiçbir kamu tesisinin ve yerleşimin olmadığı, su ve kanalizasyon bağlantısının mevcut olmadığının anlaşıldığı; bu durumda, hizmet tahsisli olması talep edilen ... Kapalı Ceza Evi Lojmanı'nın bulunduğu yerin meskun mahalden uzak ve iskan imkanlarının kısıtlı olduğu, ceza evinin faaliyete geçmesi durumunda 1500 mahkumun barınacağı, ceza evinde çıkabilecek bir olaya acil olarak müdahale edilebilmesi için personelin en yakın yerde ikamet ediyor olması gerektiği hususları bir arada değerlendirildiğinde, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 3/d maddesinde öngörülen normal çalışma saatleriyle sınırlandırılması kabil olmadan görev başında bulunması gereken personel için, bu personel sayısı ile sınırlı olmak üzere hizmet tahsisli lojman planlaması yapılması gerekirken, bu hususlar değerlendirilmeksizin lojman tahsis talebinin tümden reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle anılan işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu, yapımı devam eden ...T Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumuna ait lojmanların, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'nun 3. maddesinin (d) bendi ile Kamu Konutları Yönetmeliği'nin 5. maddesinin (d) bendinde yer alan hükümler gereğince hizmet tahsisli konut alarak değerlendirilemeyeceğinin açık olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, davalı Maliye Bakanlığı yerine, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca hasıma alınan Çevre ve Şehircilik Bakanlığının, 29/10/2021 tarihli ve 31643 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 85 sayılı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2. maddesi ile de aynı Kararnamenin 97. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "Çevre ve Şehircilik" ibaresinin "Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği" şeklinde değiştirildiği görüldüğünden, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yerine, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının davalı olarak belirlenmesi suretiyle, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğüne, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 30/10/2014 tarih ve ... sayılı yazıda; ... T Tipi Kapalı ve Açık Cezaevi Lojmanlarının hizmet tahsisli konut kapsamına alınması istenmiş, istem üzerine Aksaray Valiliği tarafından görevlendirilen Defterdarlık Uzmanı'nın raporu doğrultusunda lojmanın hizmet tahsisli konut kapsamına alınamayacağı bildirilmiş, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından; anılan lojmanların hizmet tahsisli konut kapsamına alınmasının yeniden değerlendirilmesi istemli 08/04/2015 tarih ve 57633 sayılı yazısı üzerine Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 21/05/2015 tarih ve 12656 sayılı yazısıyla; 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunun 3. maddesinin (d) bendi ile Kamu Konutları Yönetmeliğinin 5. maddesinin (d) bendi gereğince hizmet tahsisli konut olarak değerlendirilemeyeceği belirtilmiştir.
Bunun üzerine Aksaray Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdür Vekili tarafından bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinde; "İdari dava türleri şunlardır: a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları, ...", "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinde; "Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin; ... b) 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hallerde davanın reddine, ... karar verillir", "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında; "Dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: ...c) Ehliyet, ... yönlerinden sırasıyla incelenir." hükmüne yer verilmiştir.
2992 sayılı Adalet Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un "Anahizmet Birimleri" başlıklı 8. maddesinde; "Adalet Bakanlığındaki anahizmet birimleri şunlardır: ... c) Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü..."; "Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü" başlıklı 11. maddesinde; Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır: a)Ceza infaz kurumları ve tutukevlerini yönetmek, denetlemek ve hesap işlerini izlemek, 4301 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumunun Kuruluş ve İdaresine İlişkin Kanunla verilen görevleri yerine getirmek..." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Hukuk sujesinin haklara sahip olma, sahip olduğu hakları kullanabilme, görev ve sorumluluk yüklenebilme, borçlanabilme yeteneği olarak tanımlanan ehliyet; 2577 sayılı Kanun'un 31. maddesinde yer alan atıf uyarınca 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenmektedir. İdari yargıda dava açabilmek için hem objektif ehliyete hem subjektif ehliyeti haizlik şarttır. Objektif ehliyet, davayı açma ve davayı takip etmeye yönelik iken, subjektif ehliyet; 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin lafzından da anlaşılacağı üzere kişinin o davayla ilgisine yöneliktir. 6100 sayılı Kanun'un "Taraf ehliyeti" başlıklı 50. maddesine göre, medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan, davada taraf ehliyetine sahiptir. Kanun maddesinde lafzı geçen medeni haklar, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'na göre belirlenmekte olup, medeni haklardan gerçek ve tüzel kişiler yararlanabilmektedir.
Bilindiği üzere, bakanlıkların merkez teşkilatı; bakanlıkların görev alanına giren hizmetlerin yürütülmesi, bu hizmetlerle ilgili amaç ve politikaların belirlenmesi, hizmetlerin planlanması ve hizmetlerin gerekli kaynakların sağlanması ve düzenlenmesi görevlerini yerine getirmek üzere kurulmuştur. Bakanlıkların ana hizmet birimleri ise, bakanlıkların görev alanına giren belli hizmetleri ve bu hizmetlere ilişkin faaliyetleri yürüten ve bu hizmet alanlarında uzmanlaşmış birimlerdir. Bakanlık ana hizmet birimlerinin ayrı bir mali ve hukuki varlıkları olmayıp, bunlar ilgili bakanlığın kuruluş kanununda öngörülen birimlerdir. Ancak, görevlerinin önemi ve özelliği dolayısıyla bazı bakanlıkların bir kısım ana hizmetleri, özel bir kanun ile kurulan genel bütçe içerisinde ayrı bütçeye sahip olan bakanlık bağlı kuruluşları tarafından yürütülmektedir. Bu bağlı kuruluşlar, görevlerinin önemi ve özelliği dolayısıyla özel bir kanun ile kurulmuş ve çoğu kez genel bütçe içinde ayrı bir bütçeye sahip kılınmış olmalarına rağmen Devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir tüzel kişiliğe sahip bulunmayan ve bakanlıkların merkez teşkilatı içerisinde örgütlenmiş birimlerdir.
... Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü tarafından açılan davada, davacı Müdürlüğün 2992 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü yönetiminde olduğu; Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün de 2992 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca Bakanlığın ana hizmet birimlerinden olduğu anlaşılmaktadır. Davacı Müdürlüğün, yukarıda yer verilen düzenlemeler ve açıklamalar uyarınca, Devlet tüzel kişiliği içerisinde, Adalet Bakanlığı'nın teşkilatında yer aldığı görüldüğünden, Bakanlık nezdinden ayrı bir tüzel kişiliği bulunmamaktadır.
Bu durumda, davacı Müdürlüğün davayı açmada ve takip etmede ehliyetinin bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, İdare Mahkemesi tarafından; davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 27/12/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.