Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2018/774 E. , 2021/7091 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/774
Karar No : 2021/7091
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından; ikinci el oto alım satımı yapan iş yerlerinin amaçları doğrultusunda ayrılan bölgelere taşınması için 01/03/2016 tarihine kadar süre verilmesine, süre sonunda taşınmayan iş yerlerinin, ruhsatlı olup faaliyet gösterenlerinin ruhsatlarının iptaline, taşınmayan iş yerlerinin mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile davacıya ait iş yerinin 01/03/2016 tarihine kadar tahliye edilmesi gerektiğinin bildirimine dair 03/02/2016 tarihli … Belediyesi işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyadaki tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; davacı adına düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatının faaliyet konusunun oto kiralama bürosu olduğu, faaliyet alanı dışında ikinci el oto alım satımı yaptığı konusunda idarece yapılan bir tespitin de bulunmaması karşısında, 2. el oto alım satımı yapan galeri işyerlerinin ayrılan bölgelere taşınmalarına yönelik dava konusu kararın davacıya ait işyerinde uygulanma imkanı bulunmadığı (oto kiralama faaliyeti yapan bir işyerini kapsamadığı) anlaşıldığından, oto kiralama olarak faaliyet gösteren davacıya ait işyerinin tahliyesi, faaliyetten meni ve mühürlenmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı … Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; dava konusu meclis kararının kamu yararı gözetilerek alındığı ve hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı … Belediye Başkanlığı tarafından; davacının iş yerinin terk/tahliye etmesi, mülk sahibinin taşınmazı kiraya vermeyeceğine dair dilekçesine istinaden çalışma ruhsatının iptal edildiği, idarece tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Ankara ili, Keçiören ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, … Sokak, No:… adresinde bulunan "oto kiralama" faaliyet konulu iş yerinin 01/03/2016 tarihine kadar tahliye edilmesi gerektiğinin bildirimine dair 03/02/2016 tarihli … Belediyesi işlemi ile ikinci el oto alım satımı yapan iş yerlerinin amaçları doğrultusunda ayrılan bölgelere taşınması için 01/03/2016 tarihine kadar süre verilmesine, süre sonunda taşınmayan iş yerlerinin, ruhsatlı olup faaliyet gösterenlerinin ruhsatlarının iptaline, taşınmayan iş yerlerinin mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (i) bendinde "Sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak çevrenin, tarım alanlarının ve su havzalarının korunmasını sağlamak; ağaçlandırma yapmak; gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak: inşaat malzemeleri, hurda depolama alanları ve satış yerlerini, hafriyat toprağı, moloz, kum ve çakıl depolama alanlarını, odun ve kömür satış ve depolama sahalarını belirlemek, bunların taşınmasında çevre kirliliğine meydan vermeyecek tedbirler almak; büyükşehir katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, İşletmek veya işlettirmek; deniz araçlarının atıklarını toplamak, toplatmak, arıtmak ve bununla ilgili gerekli düzenlemeleri yapmak" büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumluluklarında sayılmış, 28. maddesinde; "Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanır" hükmü yer almıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde; "o)Gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; hafriyat toprağı ve moloz döküm alanlarını; sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) depolama sahalarını; inşaat malzemeleri, odun, kömür ve hurda depolama alanları ve satış yerlerini belirlemek; bu alan ve yerler ile taşımalarda çevre kirliliği oluşmaması için gereken tedbirleri almak belediyelerin yetki ve imtiyazlarındandır" hükmü yer almaktadır.
İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü'nün 19/11/2008 tarih ve 2008/71 sayılı Genelgesinde ise; satışa sunulan araçların, apartman girişlerinde, yol kenarlarında, kaldırımlarda ve zaman zaman da yol ve caddelerde sergilendiği, birçoğu LPG'li olan bu araçların, özellikle geceleri apartmanların giriş katlarındaki dükkanlarda bırakılmak suretiyle bina sakinleri bakımından büyük risk oluşmasına sebep olduğu, binada ve çevrede bulunan halkın can ve mal güvenliğini tehdit ettiği, insanların kaldırımlarda rahatça yürümelerini ve trafiğin sağlık akışını da etkilediği; halkın can ve mal emniyetini temin etmek idarenin başlıca görevlerinden olduğu; bu kapsamda, muhtemel tehlikelere karşı önlem alınması, sağlıklı ve sürdürülebilir bir çevrede güvenli yaşam alanlarının oluşturulması, gerek valiliklerin gerekse yerel yönetimlerin temel görevleri arasında bulunduğu, kentlerin sağlıklı ve daha kolay yaşanılabilir hale getirilmesi, hizmetlere ulaşımın kolaylaştırılması ve kalitesinin arttirılması bakımından, ortak özellikler taşıyan işyerlerinin ihtisas dallarına göre kentlerin belli yerlerinde toplanmasının büyük önem taşıdığı, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun işyerlerinin belli alanlarda toplanması bakımından, bu tür düzenlemelerin yapılmasını belediyelere zorunlu görev olarak verildiği, insanların kullanımına ayrılan kaldırımların, ikinci el oto galerilerinde satışa sunulan araçlar yoluyla işgali önlenecek ve aykırı davranan işyerleri hakkında kapatma da dahil olmak üzere her türlü yasal işlem yapılacağı, bundan böyle, can ve mal emniyetini tehdit edecek şekilde apartman ve bina girişlerinde yeni oto galerisi açılmasına izin verilmeyeceği ve ruhsatsız açılan işyerleri derhal kapatılacağı hususlarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın, … tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararına ilişkin kısmının incelenmesi;
Uyuşmazlıkta; 5393 ve 5216 sayılı Kanun'ların halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak hususunda belediyelere yetki verdiği, belediyelerce bu yetkinin İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü'nün 19/11/2008 tarih ve 2008/71 sayılı Genelgesinde belirtildiği üzere; halkın can ve mal güvenliğini, yayaların kaldırımda rahatça yürümelerini ve trafiğin sağlıklı akışını, vatandaşların sağlıklı ve kolay yaşayabilmesini, çevre kirliliğinin önlenmesini, hizmetlere ulaşımın kolaylaştırılmasını ve kalitenin artırılmasını sağlamak amacıyla kullanıldığı, ayrıca mevzuatla verilen bu yetki kullanılırken söz konusu oto galeri iş yerlerine yeni ve yeterli bir yer inşa edilmesi ve anılan işyerlerinin yeni yerlerine taşınmasına yönelik bir uygulama yapıldığı göz önüne alındığında, davaya konu olan … tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, işlemin iptali yolunda verilen kararın bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
Temyize konu kararın, 03/02/2016 tarihli … Belediyesi işlemine ilişkin kısmının incelenmesi;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalıların temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 03/02/2016 tarihli işleme ilişkin kısmının ONANMASINA, … tarih ve … sayılı işleme ilişkin kısmının ise BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 29/12/2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.