T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/8587
Karar No : 2023/3352
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Aydın ili, Efeler Toplum Sağlığı Merkezine bağlı Dalama Aile Sağlığı Merkezi'nde aile hekimi olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işlemi ile aile hekimliği sözleşmesinin feshine ilişkin Aydın Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; davacının söz konusu paylaşımı kendisinin yaptığı ve kendi adına kayıtlı sosyal paylaşım sitesinden kendi iradesiyle yayımladığı yönünde herhangi bir tereddüt olmadığı, zira davacının bu durumu kabul ettiğinin dosyada bulunan belgelerden anlaşıldığı, fiilin gerçekleştiği tarih ile 2014 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yapıldığı tarihler birbirine çok yakın olup fiil 23/08/2014 tarihinde gerçekleşmiş iken Cumhurbaşkanlığı seçiminin ise bundan çok kısa bir süre önce 10/08/2014 tarihinde gerçekleştirildiği de dikkate alındığında; siyasi atmosferin çok hareketli olduğu seçim dönemlerinin hemen öncesinde ve hemen sonrasında yapılacak paylaşımların, söylenecek sözlerin ve söylemlerin siyasi ve ideolojik amaç gütmediğinden bahsetmenin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, zira bu tür paylaşımların seçimden önce seçmenin kararını değiştirebileceği gibi, seçimden sonra da seçmenin kararına yönelik bir eleştiri olarak da değerlendirilmesi olanaklı olup davacının yapmış olduğu paylaşımın siyasi ve ideolojik mahiyette olduğu anlaşılmakla, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendi uyarınca tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; davacının aile hekimliği sözleşmesinin feshine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem bakımından ise; her ne kadar, davalı idare tarafından davacının sözleşmesi Aile Hekimliği Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler İle Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 13/h maddesi uyarınca fesih edilmişse de fiilin işlendiği tarih itibarıyla 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinde yer alan fiil ve hâllere ilişkin mahkeme kararıyla sabit bir suçtan bahsedilemeyeceği açık olmakla beraber, aynı Yönetmeliğin 13/ç maddesinde sözleşmenin fesih nedenlerinden sayılan "Kurumundan aylıksız veya ücretsiz izinli sayılanlar hakkında, yüksek disiplin kurullarınca verilen Devlet memurluğundan çıkarma cezasına veya sözleşmenin sona erdirilmesine dair kararın valiliğe bildirilmesi" düzenlemesi dikkate alındığında sonuç itibarıyla sözleşmenin feshine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının aile hekimi olarak 5258 sayılı Kanun kapsamında sözleşmeli statüde görev yaptığı görülmekle birlikte; bu statüye "devlet memuru" iken ve bu kadro ile ilişkisi sonlandırılmadan, ücretsiz izinli sayılarak geçirilmiş olması karşısında; davacının görevi sırasındaki disiplin fiillerinin 657 sayılı Kanun kapsamında cezalandırılabileceği, bu durumda, bir kamu görevlisi olan ve birinci basamak sağlık hizmetlerini yürütmek üzere aile hekimi olarak görev yapan davacının, seçim sonrası dönemde ülkemizin Cumhurbaşkanı olan siyasi kişiliğe yönelik olarak; bir roman kahramanının, çekilen filmde kullanılan özellikleri ile benzeştirilerek fotoğraflarının yan yana paylaşılmasının; Cumhurbaşkanına yönelik kanaat ve düşüncelerinin ifadesi niteliğinde olduğunun kabulü gerekmekle birlikte; fotoğrafın hakaret içermediğinin ceza yargılaması sonucunda ortaya çıktığı, varsa fotoğraftaki eleştirinin aynı zamanda bir siyasi aktör olan Cumhurbaşkanına yönelik olarak, salt davacının listesinde yer verdiği arkadaşlarının bulunduğu sınırlı katılımcının olduğu bir sosyal medya ortamında yapılmış olması göz önünde bulundurulduğunda; davacının fiilinin 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendi kapsamında cezalandırılmasında; disiplin yaptırımın öngörüldüğü fiilin sübut bulmamış olması nedeniyle "neden ve konu" yönünden; ülkemizdeki siyasetçilere yönelik eleştirel kanaatlerini internet ortamında bir sosyal paylaşım sitesinde arkadaşlarıyla paylaşımları nedeniyle disiplin cezası ile cezalandırılması bakımından ise; davacının ifade özgürlüğüne yönelik müdahalenin demokratik bir toplumda acil bir toplumsal gereksinime karşılık gelmemesi, fiil ile ceza arasında "orantılılık" bulunmaması karşısında, "amaç" yönünden hukuka uyarlık, aksi yöndeki başvuruya konu kararda hukuksal isabet bulunmadığı, uyuşmazlığın davacının aile hekimliği sözleşmesinin feshine ilişkin işleme yönelik olarak incelenmesinden; davacının devlet memurluğundan çıkarılması cezası ile cezalandırılmasına ilişkin yüksek disiplin kurulu kararının davalı bakanlıkça valiliğe bildirilmesi üzerine, davacının sözleşmesinin bu karar uyarınca feshine ilişkin işlemin, Yönetmeliğin 13. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca tesis edilmediği, Yönetmeliğin 13. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca davacının savunmasının istendiği ve işlemin de bu bent uyarınca tesis edildiği, anılan bent kapsamında da davacının devlet memurluğundan çıkarılması cezasını gerektirir fiilinin "işlendiğinin mahkeme kararı ile sabit olması" koşulunun arandığı, aynı fiili nedeniyle davacı hakkında açılmış bir ceza davası bulunmakla birlikte davacının ceza yargılaması sonucunda "beraat" ettiği, anılan kararın da 26/10/2017 tarihinde kesinleştiği, bu durumda; davalı idarece Yönetmeliğin 13 maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca tesis edilen işlemde, davacının yargı kararı ile devlet memurluğundan çıkarılmasını gerektirir bir fiilinin sabit olmaması ve devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin yüksek disiplin kurulu kararının da Dairemizce hukuka aykırı bulunmuş olması karşısında; davacının sözleşmesinin sona erdirilmesine ilişkin işlemde de; "neden ve konu" yönünden hukuka uyarlık, aksi yöndeki başvuruya konu kararın bu kısmında da hukuksal isabet bulunmadığından bahisle istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının sosyal paylaşım sitesindeki kendisine ait hesapta Yüzüklerin Efendisi filmi karakterlerinden Gollum’a ait 3 fotoğrafın karşısına Başbakanın (Cumhurbaşkanı) fotoğraflarını koymak suretiyle siyasi bir tutum takınarak tarafsızlığını yitirdiği, Bölge İdare Mahkemesi kararında davacının ceza yargılamasından beraat ettiği dikkate alınmışsa da 657 sayılı Kanun’un 131. maddesi uyarınca ceza yargılamasının disiplin soruşturmasına engel olmayacağı, davacı tarafından Cumhurbaşkanına benzetilmeye çalışılan Gollum karakterinin Yüzüklerin Efendisi filminde fiziksel özellikleri ve davranışlarıyla kötülüğüyle bilinen bir karakter olduğu, ifade özgürlüğünün, insanlara başkalarının şereflerine, saygınlıklarına müdahale hakkı vermeyeceği, dava konusu işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek-1. maddesi uyarınca Danıştay İkinci Dairesi ve Onikinci Dairesince yapılan müşterek toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Aydın ili, Efeler Toplum Sağlığı Merkezine bağlı Dalama Aile Sağlı Merkezinde aile hekimi olarak görev yapan davacının, sosyal paylaşım sitesi Facebook'ta kendisine ait sayfasından 23/08/2014 tarihinde, Cumhurbaşkanı'na yönelik yapmış olduğu paylaşımı nedeniyle gelen şikayetler üzerine ... tarih ve ... sayılı Aydın Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğünün yazısına istinaden başlatılan inceleme neticesinde hazırlanan 10/12/2014 tarihli soruşturma raporunda; davacının gerçekleştirdiği eylem, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Devlet Memurluğundan çıkarmayı düzenleyen 125. maddesinin (E ) bendinin (b) alt bendinde belirtilen fiili kapsamında olmakla birlikte; kişinin aile hekimi olması sebebiyle 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendinin uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi için dosyanın Yüksek Disiplin Kuruluna gönderildiği, Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile davacı hakkında tanzim edilen soruşturma raporunda eksiklerin bulunduğu, olayın yeterince aydınlatılamadığı ve davacıya isnat edilen fiilin tam olarak ortaya konulamadığı gerekçesiyle raporun iadesine karar verildiği, bunun üzerine hazırlanan 30/06/2015 tarihli soruşturma raporunda; davacının gerçekleştirdiği eylem 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Devlet memurluğundan çıkarmayı düzenleyen 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendi kapsamında olmakla birlikte; kişinin aile hekimi olması sebebiyle 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendinin uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi için Yüksek Disiplin Kuruluna sevkine ve davacının aile hekimi olması nedeniyle, Aile Hekimliği Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler İle Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 14. maddesinin 6. bendinde belirtilen ve mezkur yönetmeliğin Ek-2'sinde yer alan ihtar puanlarından "Mesleki ve etik kurallar bakımından Tıbbi Deontoloji Nizamnamesine uymamak" fiilinin işlendiği kanaatiyle 20 (yirmi) ihtar puanı verilmesini gerektirecek bir eylem olsa da 'aynı kusurlu fiil veya halden dolayı, aynı şahsa birden fazla disiplin cezası verilemez, cezalardan en ağır olanı ile yetinilir' ilkesi gereği (yirmi) ihtar puanı ile cezalandırılmasının iptali yönünde teklifte bulunularak dosyanın Yüksek Disiplin Kuruluna gönderildiği, Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile de "davacı hakkındaki ihbar yazısı, Facebook sitesindeki görüntülerin incelenmesinden; ilgilinin Cumhurbaşkanına ait fotoğraflar ile Yüzüklerin Efendisi filminde kötü karakter rolündeki yaratığın görüntülerini yan yana paylaşarak Cumhurbaşkanına hakaret ettiği, bu paylaşımı yaparken de şahsın kendine ait Facebook sayfasında Dalama Aile Sağlığı Merkezinde görev yaptığını belirttiği, bu paylaşımı kamu görevlisi sıfatı ile yaptığı, bu hususla alakalı ayrıca Aydın Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından; iddianame düzenlendiği ve adli yönden dava açıldığı hususları göz önüne alınarak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendi gereğince Devlet Memurluğundan çıkarma çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verilerek sonrasında Aydın Halk Sağlığı Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile Aile Hekimliği Uygalamasğı Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ile Sözleşme Usul ve Esasları Hakkına Yönetmeliğin 13. maddesinin (h) bendine istinaden ... tarih ve .. sayılı işlem ile davacının Aile Hekimliği Sözleşmesinin fesh edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendinde, "Yasaklanmış her türlü yayını veya siyasi veya ideolojik amaçlı bildiri, afiş, pankart, bant ve benzerlerini basmak, çoğaltmak, dağıtmak veya bunları kurumların herhangi bir yerine asmak veya teşhir etmek" devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.
30/12/2010 tarih ve 27801 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Aile Hekimliği Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler İle Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 16/04/2015 tarih ve 29328 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik, "Sözleşmenin yetkili merci tarafından sona erdirilmesi" başlıklı 13. maddesinin birinci fıkrasında; "Aşağıdaki hâllerde, sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimi ve aile sağlığı elemanının sözleşmesi, feshi gerektiren fiilin kişiye tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde alınan savunmalar uygun görülmediği takdirde, vali tarafından herhangi bir ihbar veya ikaza gerek duyulmadan sona erdirilir:
...
ç) Kurumundan aylıksız veya ücretsiz izinli sayılanlar hakkında, yüksek disiplin kurullarınca verilen Devlet memurluğundan çıkarma cezasına veya sözleşmenin sona erdirilmesine dair kararın valiliğe bildirilmesi.
...
h) 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinde yer alan fiil ve hâllerin işlendiğinin tespit edilmesi" düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu karar, davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar anılan işlem yönünden usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu karar, davacının aile hekimliği sözleşmesinin feshine ilişkin Aydın Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
İptal davalarında, idari işlemin hukuka uygun olup olmadığının denetiminde kullanılan unsurlardan birisi de idari işlemin sebebidir. Yetki ve şekil unsurları yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılan bir işlemin yargısal denetiminin, idarece gösterilen sebeple sınırlı olarak değil mevcut yasal düzenlemeler bütünlüğü içinde hukuka uygun bir sebebinin bulunup bulunmadığının, idare hukukunun en belirgin ilkesi olan re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde incelenmesi gereklidir.
Görülmekte olan bir davada; yargı yerince dosyanın incelenmesi sonucunda, idarece ileri sürülen sebebin hukuken yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmakla birlikte, idarece dava konusu işlemin tesisinde esas alınmamış olan başka bir neden saptanmış ise, idarenin ileri sürdüğü sebeple bağlı kalınmaksızın dosyada saptanan nedene göre uyuşmazlığın çözümlenmesi, idare hukukunda sebep ikamesi olarak nitelendirilmektedir. idarenin belli bir yönde davranması zorunluluğunu ifade eden bağlı yetkinin söz konusu olduğu durumlarda, yargı yerinin, İdarenin ileri sürdüğü sebep yerine ikame ettiği sebebi, neden öncelikli gördüğüne dair değerlendirmesine de yer vermek suretiyle işlemin denetimini yapmasına, re'sen araştırma ilkesinin imkân verdiği hususu yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır. Ancak, sebep ikamesinin her uyuşmazlıkta uygulanamayacağı ve somut olaya göre değerlendirilmesi gerektiği de tabiidir.
Bakılan davada; davacı hakkında Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendi gereğince Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verildiğinden bahisle Aydın Halk Sağlığı Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile Yönetmeliğin 13. maddesinin birinci fıkrasının (h) alt bendine istinaden davacının Aile Hekimliği Sözleşmesinin iptal edildiği belirtilmişse de; davacı hakkında dava konusu işlemlere esas fiil nedeniyle hakaret suçundan yapılan yargılamada, ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla “sanığın üzerine atılı fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması nedeniyle beraatine karar verildiği ve anılan kararın ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği, bu itibarla işlemin aynı Yönetmeliğin 13. maddesinin birinci fıkrasının (ç) alt bendinde yer alan "Kurumundan aylıksız veya ücretsiz izinli sayılanlar hakkında, yüksek disiplin kurullarınca verilen Devlet memurluğundan çıkarma cezasına veya sözleşmenin sona erdirilmesine dair kararın valiliğe bildirilmesi" hükmü uyarınca tesis edildiği; ancak temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı, davacının devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin işlemin iptali yönünden onandığından, davacının aile hekimliği hizmet sözleşmesinin feshine ilişkin işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, Mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemlerin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi sözleşme feshi işlemi yönünden yerinde bulunmamakta ise de; sözü edilen husus, sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bu kısmının bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, Mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemlerin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 12/06/2023 tarihinde kesin olarak esasta oybirliği, gerekçede oyçokluğuyla karar verildi.
(X) GEREKÇEDE KARŞI OY :
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden; kararın, davacının aile hekimliği sözleşmesinin feshine ilişkin Aydın Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleme dair kısmının da "gerekçe değişikliği yapılmadan onanması" gerektiği oyu ile çoğunluk kararının, bu işlemle ilgili kısmına katılmıyoruz.