T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/8698
Karar No : 2023/2464
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri …
Hukuk Müşaviri Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, … Kadın, Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesinde ... olarak görev yaptığı dönemde katıldığı protesto gösterisinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (a) alt bendinde belirtilen nitelikte eylemlerde bulunduğundan bahisle, anılan madde uyarınca devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının iptali ile özlük haklarının iadesi, yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava dosyası ile Mahkemelerinin E:… sayılı dosyasında yer alan soruşturma raporu ve ekindeki bilgi ve belgeler ile görüntü izleme, tespit ve çözüm tutanağının incelenmesinden; davacının, 11/10/2015 tarihinde Mardin İli, Artuklu İlçesinde gerçekleştirilen gösteri yürüyüşü ve basın açıklamasına katıldığı, söz konusu yürüyüşü yönlendiren kişilerden olduğu, gösteride bulunan topluluk tarafından "Döktüğünüz Kanda Boğulacaksınız", "Katil Erdoğan, Akp Halka Hesap Verecek", "Şehit Namırın", "Katil Devlet Hesap Verecek" şeklinde sloganlar atıldığı, davacının da, "Şehit Namırın", "Katil Devlet Hesap Verecek" ifadelerini yüksek sesle söyleyerek slogan atıldığına dair görüntülerin, ilgili tutanakta tespit edildiği görüldüğünden, davacının, "ideolojik veya siyasi amaçlarla kurumların huzur, sükün ve çalışma düzenini bozmak, boykot, işgal, kamu hizmetlerinin yürütülmesini engelleme, işi yavaşlatma ve grev gibi eylemlere katılmak veya bu amaçlarla toplu olarak göreve gelmemek, bunları tahrik ve teşvik etmek veya yardımda bulunmak" fiilini işlediğinin sübuta erdiği; davacının basın açıklaması sırasında 657 sayılı Kanun'un "Devlet memurlarının ödev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesine uygun düşmeyen ve Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi'nin 19/3 maddesinde çerçevesi çizilen ifade özgürlüğü alanının sınırları dışında kalan söylemlerinin, sendikal faaliyet hakkı kapsamında değerlendirilmesine ve sendikal faaliyet hakkının kullanımı sırasında bireylere tanınan hukuki himayeden yararlanmasına hukuken olanak bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı; bu durumda, davacının sendikal faaliyet hakkı ve sendikal faaliyet özgürlüğü alanı içerisinde değerlendirilemeyecek olan eylemi nedeniyle, fiili işlediği tarihte görev yaptığı ve bu fiil nedeniyle disiplin cezası vermeye yetkili kurum olan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Yüksek Disiplin Kurulu tarafından 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (a) alt bendi uyarınca devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; bu bağlamda, davacının özlük haklarının iadesi ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi isteminin de yerinde görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Üyesi olduğu sendikanın çağrısı üzerine söz konusu gösteriye katıldığı, somut tespit yapılmaksızın işlem tesis edildiği, söz konusu fiiller sebebiyle yapılan soruşturma ve kovuşturmalar sonucu Kovuşturmaya Yer Olmadığı ya da beraat kararı verildiği, sendikal faaliyet kapsamındaki eylemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı, AİHM ve Anayasa Mahkemesince söz konusu eylemlerin sendikal faaliyet kapsamında değerlendirildiği, işlem tarihinde Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı bünyesinde görev yapmakta olduğu ve kurumunca aynı eylemden dolayı hakkında disiplin cezası işlemi tesis edildiği, dava konusu disiplin cezasının mükerrer olduğu ve yetkisiz makamca verildiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile hukuka aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 694 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 203. maddesi uyarınca, davalı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu yerine Sağlık Bakanlığı hasım mevkiine alınarak gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacının, … Kadın, Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesinde ... olarak görev yaptığı dönemde, üyesi olduğu sendikanın bağlı bulunduğu KESK tarafından alınan karar uyarınca katıldığı protesto gösterisinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (a) alt bendinde belirtilen nitelikte eylemlerde bulunduğundan bahisle soruşturma başlatılmış, yapılan soruşturma sonucu 19/01/2016 tarihli rapor düzenlenmiştir.
Diğer taraftan, 18/01/2016 tarihli dilekçesi ile Mardin Büyükşehir Belediyesine atanma talebinde bulunan ve bu talebin ilgili kurumlarca uygun görülmesi üzerine 04/02/2016 tarihli Personel Hareketleri Onayına istinaden Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığına ... olarak naklen atanan davacının, 08/02/2016 tarihinde Mardin Kadın, Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesinden ayrılışı yapılmıştır.
Davacının, hakkında yürütülen soruşturma sonucu hazırlanan 19/01/2016 tarihli rapor uyarınca getirilen teklife istinaden, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun 26/07/2016 tarihli kararıyla devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmesi üzerine, temyizen incelenen bu dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 126. maddesinin ikinci fıkrasında, "Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir." hükmü yer almaktadır.
657 sayılı Kanun'un 134. maddesinde ise; disiplin ve soruşturma işlerinde kanunlarla verilen görevleri yapmak üzere Kurum merkezinde bir Yüksek Disiplin Kurulu ile her ilde, bölge esasına göre çalışan kuruluşlarda bölge merkezinde ve kurum merkezinde ayrıca Milli Eğitim müdürlüklerinde birer Disiplin Kurulu bulunacağı, bu kurulların kuruluş, üyelerinin görev süresi, görüşme ve karar usulü, hangi memurlar hakkında karar verebilecekleri ve disiplin amirlerinin tayin ve tespitinde uygulanacak esaslar ile bunların yetki ve sorumlulukları gibi hususların Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
Anılan maddeye dayanılarak çıkarılan ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde; Başbakanlık ile Bakanlıkların ve bunlara bağlı Müsteşarlık, Genel Müdürlük ve Başkanlıkların Kurum Merkezindeki Disiplin Kurulları ve Yüksek Disiplin Kurulları aşağıda belirtilen esaslara uymak kaydıyla kurumlarınca kurulacağı belirtildikten sonra, maddenin Mahalli İdarelerin Yüksek Disiplin Kurulunu düzenleyen (D) bendinde, "Mahalli idarelerin yüksek disiplin kurulu, İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kuruludur. Ancak, büyük şehir belediye başkanlıklarında bu kurullar büyük şehir belediye encümeninden teşekkül eder." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Olayda, davacının, Mardin Kadın, Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi bünyesinde ... olarak görev yapmaktayken, 18/01/2016 tarihli talebinin ilgili kurumlarca uygun görülmesi üzerine 04/02/2016 tarihli Personel Hareketleri Onayına istinaden Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığına ... olarak naklen atandığı ve 08/02/2016 tarihinde Sağlık Bakanlığından ayrılışının yapıldığı; ancak, hakkında yürütülen soruşturma sonucu hazırlanan 19/01/2016 tarihli rapor uyarınca getirilen teklife istinaden, eski görev yeri olan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun 26/07/2016 tarihli kararıyla devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırıldığı görülmektedir.
Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkilerinin bulunması yanında, kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler. Bu bakımdan, disiplin soruşturmalarında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar açık bir şekilde mevzuatta belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır.
Disiplin suçu işledikten sonra görev yeri değişen memura disiplin cezasının hangi yer disiplin amiri veya disiplin kurulu tarafından verileceği (bazı kurumlar hariç) ilgili mevzuatta açıklıkla düzenlenmemiş olduğundan; bu konuda yargısal içtihatlarla belirlenmiş olan mevzuatta aksine bir hüküm bulunmadığı sürece, disiplin cezasının verildiği tarihteki disiplin amiri veya disiplin kurulunun disiplin cezası vermeye yetkili disiplin amiri veya disiplin kurulu olduğu yönündeki ilke, yargı yerlerince istikrarlı şekilde uygulanmaktadır.
Buna göre, disiplin cezasına konu fiilin işlendiği tarihte davacının görevli bulunduğu yer makamlarının soruşturmayı başlatması ve tamamlaması disiplin hukukuna uygun olmakla birlikte, mevzuatta aksine bir hüküm bulunmadığı sürece, disiplin cezasının verildiği tarihte ilgilinin fiilen görevli (bağlı) bulunduğu yer yüksek disiplin kurulunun Devlet memurluğundan çıkarma disiplin cezasını vermeye yetkili kurul olması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı emrinde görev yapan davacıya, Mardin Kadın, Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi bünyesinde görev yaptığı dönemde işlediği eylemleri nedeniyle, cezanın verildiği tarihte bağlı bulunduğu Mardin Büyükşehir Belediyesi disiplin makamları disiplin cezası vermeye yetkili olup; işlem tarihinde kendi personeli olmayan davacı hakkında disiplin cezası verme yetkisi bulunmayan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunca tesis edilen dava konusu işlemde, yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu durum karşısında, davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 09/05/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Uyuşmazlık; Mardin Kadın, Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi bünyesinde ... olarak görev yapmaktayken, 18/01/2016 tarihli talebi ve ilgili kurumlarca talebin uygun görülmesi üzerine Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı emrine ... olarak naklen atanan ve hakkında yürütülen soruşturma sonucu hazırlanan 19/01/2016 tarihli rapor uyarınca getirilen teklife istinaden, eski görev yeri olan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun 26/07/2016 tarihli kararıyla devlet memurluğundan çıkarılan davacıya, soruşturmaya konu olan fiili işlediği tarihte görevde bulunduğu kurumdaki disiplin kurulu tarafından mı, yoksa yeni görev yerindeki disiplin kurulu tarafından mı disiplin cezası verileceği noktasındadır.
İçtihatlarda kabul edilen, "mevzuatta aksine bir hüküm bulunmadığı sürece, disiplin cezasının verildiği tarihteki disiplin amiri veya disiplin kurulunun, disiplin cezası vermeye yetkili disiplin amiri veya disiplin kurulu olduğu" yönündeki kuralın, bakanlıklar arası veya kurumlar arası yer değişikliklerinde uygulanma imkanı bulunmamaktadır. Aksi düşüncenin kabulü, farklı disiplin mevzuatı bulunan kurumlar arasındaki yer değişikliklerinde kimi zaman personelin mağduriyetine, kimi zaman da suç işleyen memurun hakettiği cezayı almamasına neden olabilecektir. 657 sayılı Kanun'un her iki kurumda da uygulanıyor olması durumunda olduğu gibi, aynı disiplin mevzuatına tabi olunsa bile, kurumların faaliyet alanlarındaki farklılıklar nedeniyle benzer fiillerin, suç ve ceza tanımlamalarının yapıldığı kanundaki tipe uygunluğunda tereddütler ve farklı yaklaşımlar ortaya çıkabilecektir.
Bu açıklamalardan hareketle, soruşturma yapılması ile hedeflenen ve disiplin cezası verilmesine neden olan fiilin, tüm yönleri ile sağlıklı bir şekilde ortaya konulabilmesi bakımından, fiilin işlendiği tarihte görev yapılan yer makamlarının soruşturmayı yapmakla ve disiplin cezasını vermekle yetkili ve görevli olması gerekmektedir.
Buna göre, davaya konu uyuşmazlıkta, Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı emrinde ... olarak görev yapan davacının, daha önce Mardin Kadın, Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesinde görevli olduğu dönemde işlediği eylemleri nedeniyle, söz konusu eylemlerin gerçekleştirildiği tarihte görev yaptığı yerdeki disiplin makamlarının davacıya disiplin cezası vermeye yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından, davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararına yönelik davacı temyiz isteminin, "uyuşmazlığın esasına girilmek suretiyle" incelenmesi gerektiği görüşüyle karara karşıyız.