Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2019/1 E. , 2021/6028 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/1
Karar No : 2021/6028
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 1- ...Bakanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...
2- ...Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN KONUSU : Astsubay olarak görev yapmakta iken emekliye ayrılan davacı tarafından,
1- 06/04/2015 tarihinde Sıhhiye Orduevinin Subay Bölümü olarak sınıflandırılan kısmına alınmamasına ilişkin işlemin,
2- Genelkurmay Başkanlığının ...tarih ve ...sayılı işleminin,
3- Türk Silahlı Kuvvetleri Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliği’nin 3. maddesinin (k) bendindeki “hak sahipliği durumuna göre kategorilendirilen” ibaresinin; (ö) bendinin ve 10. maddesindeki “…..istifade edecek personele göre kategorilere …” ibaresinin,
4- Türk Silahlı Kuvvetleri Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesi’nin 2. maddesinin (a) bendinin, Ek-B Tesis Kategori Çizelgesinin, Ek-C Orduevleri listesindeki orduevleri ve diğer tesislerin kategorilerini belirten “Kategorisi” sütununun iptali istemiyle açılmıştır.
DAVACININ İDDİALARI : 06/04/2015 tarihinde Sıhhiye Orduevinde yemek yemek ve bahçede oturmak istemesi üzerine, söz konusu bölümün subay bölümü olduğundan bahisle girmesine izin verilmediği, bunun üzerine hukuka aykırı uygulamanın kaldırılması talebiyle Genel Kurmay Başkanlığına yaptığı başvurunun mevcut uygulamanın mevzuat gereğince yapıldığı gerekçesiyle reddedildiği, anılan işlemlerin ve bu işlemlerin dayanağı olan Yönerge ve Yönetmelik hükümlerinin hukuka aykırı olduğu, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 98. maddesinde, statü ayrımı yapılmaksızın orduevlerinin Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin ihtiyaçlarını karşılamak için kurulabileceğinin açıkça ifade edildiği, mevzuatta orduevlerinin kategorilere ayrılabileceğine ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı, statü ve disiplin adı altında hak sahibi personel ve orduevlerinin kanuna aykırı olarak kategorilere ayrıldığı, Kanun'da yasaklanmayan her işlemin keyfi olarak yapılamayacağı, idarenin, kanunların kendisine takdir yetkisi tanıdığı durumlarda tamamen serbest ve keyfi hareket etme imkanına sahip olmadığı, takdir yetkisinin olduğu durumları objektif bir biçimde düzenlemek zorunda olduğu, Kanun'a göre orduevi ve sosyal tesis kurulmasındaki maksatın ayrım gözetmeksizin Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin sosyal ve moral ihtiyaçlarını karşılamak ve ayrım gözetmeksizin personel arasındaki dayanışmayı artırmak olduğu, Türk Silahlı Kuvvetleri Komutanlığında görev yapan personelin, insan olma anlamında, sosyal ve moral ihtiyaçlar ve sosyal tesislerin insan onur ve saygınlığına yaraşır olması anlamında eşit olduğu, subay ve astsubaylara ayrılan orduevleri arasında imkan, kalite ve kapasite yönünden eşitlik ve hakkaniyet ilkesine aykırı davranıldığı, subaylara ayrılan orduevinin kıyaslanmayacak derecede üstün imkanlara sahip olduğu, astsubayların sayısının subay sayısının dört katı olduğu halde orduevi ve sosyal tesislerin imkan ve kapasitelerinin ters orantılı olduğu, hizmetin daha iyi yürütülmesi, görevin daha iyi yapılması için var olan ast/üst, amir/memur ilişkisi kavramlarının istismar edildiği, yetkinin subaylarda olması sebebiyle yasal bir dayanağı olmadığı halde sosyal tesislerde subaylar lehine, imkan kalite ve kapasite farklılıkları oluşturulduğu, yönetmelik de dahil olmak üzere idari işlemlerin yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden hukuka ve kanuna uygun olması gerektiği ileri sürülmüştür.
DAVALI ...BAKANLIĞININ SAVUNMASI : Orduevleri, askeri gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhaneleri ile eğitim merkezlerinin; 211 sayılı Kanun, Türk Silahlı Kuvvetleri Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliği, MY 58-4(A) Türk Silahlı Kuvvetleri Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesi esaslarına göre açılıp işletildiği, askerliğin temelini oluşturan disiplinin sağlanmasında ast-üst ilişkilerinin düzenlenmesi ve hiyerarşik yapının muhafaza edilmesinin mesleki alanda olduğu kadar sosyal alanda da gerekli olduğu, tesislerin öncelikli olarak personelin birlik intikali, atama, eğitim ve benzeri kapsamdaki barınma ihtiyaçlarını karşılamak maksadıyla bölgenin ihtiyaç durumu, personelin yoğunluğu ile birlik ve kurumun yararı gözetilerek açılıp işletildiği, çeşitli statülerdeki personelden oluşan Türk Silahlı Kuvvetlerinin gelenekleri ve askerlik mesleğinin doğası gereği tesislerin statülere göre kategorilendirildiği, TSK Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesi ile “subay”, “astsubay”, “subay ve astsubay”, devlet memuru”, “uzman erbaş” ve “hepsi” olmak üzere faydalanma durumuna göre tesislerin altı kategoriye ayrıldığı ve bu tesislerden, görevli personel, bunların emeklileri ve hak sahibi aile fertlerinin statülerine uygun kategoriye göre faydalanabildiği, astsubayların, “astsubay” ve “astsubay ve subay” ile “hepsi” kategorisindeki tesislerden istifade edebildiği, tesislerden yararlanacak personel statüsünün (tesis kategorisinin) belirlenmesi yetkisinin idareye verildiği, kategorilerin belirlenmesinde personel mevcutlarının yanında mesuliyet ve müessiriyet faktörleri ile protokol hizmetlerinin de dikkate alındığı, bu çerçevede, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki 33 orduevinden 9’unun “subay”, 7’sinin “astsubay”, diğerlerinin “subay ve astsubay” olarak kategorilendirilmesi hususunun Yönerge ile düzenlendiği, Sıhhiye Orduevinin tesis kategorisinin merkez bina için “subay”, C motel için “astsubay” olarak belirlendiği, “subay” kategorisinde yedi orduevinin bulunduğu Ankara ve İstanbul’da, orduevlerinin yoğun olarak yerli ve yabancı askeri personele yönelik protokol faaliyetlerinde kullanıldığı, astsubayların Ankara’da bulunan Etiler Orduevi ve Tandoğan Orduevinden yararlandığı, ayrıca, Sıhhiye Orduevinin merkez bina ve arazisinin, 1929 yılında “Ankara Zabitan (subaylar) Yurdu Tesisi” olarak kullanılmak üzere bağışlandığı ve bu hususun tesis senedinde de yer aldığı, 1954 yılında Bakanlar Kurulu kararı ile “Ankara Zabitan Yurdu Tesisi”nin Genelkurmay Başkanlığınca orduevi gibi idare olunacağının hükme bağlandığı ve bugüne kadar subay orduevi olarak hizmet verdiği, Sıhhiye Orduevi bünyesinde bulunan ve tesis senedinde belirtilen bina ve arazinin dışında olan merkez bina karşısındaki “C Motel” bölümünün astsubayların Kızılay bölgesindeki ihtiyaçlarının karşılanması maksadıyla 2013 yılında astsubayların kullanımına verildiği, bu hususun Yönergede de düzenlendiği, bu sebeple dava konusu işlemler ve dayanağı olan Yönetmelik ve Yönerge hükümlerinin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
DAVALI ...BAKANLIĞININ SAVUNMASI : Orduevleri, askeri gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhaneleri ile eğitim merkezlerinin; 211 sayılı Kanun, Türk Silahlı Kuvvetleri Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliği, MY 58-4(A) Türk Silahlı Kuvvetleri Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesi esaslarına göre açılıp işletildiği, askerliğin temelini oluşturan disiplinin sağlanmasında ast-üst ilişkilerinin düzenlenmesi ve hiyerarşik yapının muhafaza edilmesinin mesleki alanda olduğu kadar sosyal alanda da gerekli olduğu, tesislerin öncelikli olarak personelin birlik intikali, atama, eğitim ve benzeri kapsamdaki barınma ihtiyaçlarını karşılamak maksadıyla bölgenin ihtiyaç durumu, personelin yoğunluğu ile birlik ve kurumun yararı gözetilerek açılıp işletildiği, çeşitli statülerdeki personelden oluşan Türk Silahlı Kuvvetlerinin gelenekleri ve askerlik mesleğinin doğası gereği tesislerin statülere göre kategorilendirildiği, TSK Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesi ile “subay”, “astsubay”, “subay ve astsubay”, devlet memuru”, “uzman erbaş” ve “hepsi” olmak üzere faydalanma durumuna göre tesislerin altı kategoriye ayrıldığı ve bu tesislerden, görevli personel, bunların emeklileri ve hak sahibi aile fertlerinin statülerine uygun kategoriye göre faydalanabildiği, astsubayların, “astsubay” ve “astsubay ve subay” ile “hepsi” kategorisindeki tesislerden istifade edebildiği, tesislerden yararlanacak personel statüsünün (tesis kategorisinin) belirlenmesi yetkisinin idareye verildiği, kategorilerin belirlenmesinde personel mevcutlarının yanında mesuliyet ve müessiriyet faktörleri ile protokol hizmetlerinin de dikkate alındığı, bu çerçevede, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki 33 orduevinden 9’unun “subay”, 7’sinin “astsubay”, diğerlerinin “subay ve astsubay” olarak kategorilendirilmesi hususunun Yönerge ile düzenlendiği, Sıhhiye Orduevinin tesis kategorisinin merkez bina için “subay”, C motel için “astsubay” olarak belirlendiği, “subay” kategorisinde yedi orduevinin bulunduğu Ankara ve İstanbul’da, orduevlerinin yoğun olarak yerli ve yabancı askeri personele yönelik protokol faaliyetlerinde kullanıldığı, astsubayların Ankara’da bulunan Etiler Orduevi ve Tandoğan Orduevinden yararlandığı, ayrıca, Sıhhiye Orduevinin merkez bina ve arazisinin, 1929 yılında “Ankara Zabitan (subaylar) Yurdu Tesisi” olarak kullanılmak üzere bağışlandığı ve bu hususun tesis senedinde de yer aldığı, 1954 yılında Bakanlar Kurulu kararı ile “Ankara Zabitan Yurdu Tesisi”nin Genelkurmay Başkanlığınca orduevi gibi idare olunacağının hükme bağlandığı ve bugüne kadar subay orduevi olarak hizmet verdiği, Sıhhiye Orduevi bünyesinde bulunan ve tesis senedinde belirtilen bina ve arazinin dışında olan merkez bina karşısındaki “C Motel” bölümünün astsubayların Kızılay bölgesindeki ihtiyaçlarının karşılanması maksadıyla 2013 yılında astsubayların kullanımına verildiği, bu hususun Yönergede de düzenlendiği, bu sebeple dava konusu işlemler ve dayanağı olan Yönetmelik ve Yönerge hükümlerinin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlem ve dayanağı olan düzenlemelerin hukuka uygun olması sebebiyle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, Astsubay emeklisi olan davacı tarafından, 06/04/2015 tarihinde Sıhhiye Orduevinin Subay Bölümü olarak sınıflandırılan kısmına alınmamasına ilişkin işlemin, Genelkurmay Başkanlığının ...tarih ve ...sayılı işleminin, Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesi'nin 2/a maddesinin, Ek-B Tesis kategori Çizelgesinin, Ek-C Orduevleri listesindeki orduevleri ve diğer tesislerin kategorilerini belirten "Kategorisi" sütünunun, TSK Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliğinin 3. maddesinin k) orduevi: bendindeki "hak sahipliği durumuna göre kategorilendirilen" kısmının, ö) tesis kategorisi kısmının ve 10. maddesindeki ''... istifade edecek personele göre kategorilere ..." kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa'ya aykırılık iddiası yerinde görülmemiştir.
Anayasa’nın 124. maddesinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hüküm altına alınmıştır.
211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun 98. maddesinde, "Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin sosyal ve moral ihtiyaçlarını karşılamak, dayanışmayı artırmak, mesleki, sosyal gelişmelerini mümkiin kılacak imkânları hazırlamak maksadıyla ve Genelkurmay Başkanlığının izni ile; a) Orduevi ve bağlısı şubeler, b) Askerî gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhaneleri, kurulabilir. Orduevi ve bağlısı şubeler ile askerî gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhanelerinin kadro, kuruluş, idare, yapılacak denetleme ve işletme şekilleri, verilecek hizmetler, üye aidatı ve kart ücreti alınmasına ilişkin usul ve esaslar, ihtiyaçların tespit ve temini ile elde edilen gelirlerin harcanacağı yerler ve diğer hususlar Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yönetmelik ile belirlenir. Orduevi ve bağlısı şubeler, askerî gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhanelerinin yılı merkezî yönetim bütçe kanunu ile belirlenen giderleri genel bütçeden karşılanabilir." hükmü, 100. maddesinde ise, "Orduevleri, askeri gazinoları ve kışla gazinoları askeri bina olup askeri mahal vasıf ve mahiyetini haizdir." hükmü yer almaktadır.
TSK Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Yönetmelikte geçen; a) ..., b) ..., c) ..., ç) ..., e) ..., f) ..., g) ..., ğ) ..., h) ..., ı) ..., i) ..., j) ..., k) Ordu evi: 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 98 inci maddesi gereğince kurulup işletilen, hak sahipliği durumuna göre kategorilendirilen ve tesis imkânlarına göre sınıflandırılan kışla sınırları içerisinde veya dışarısındaki tesis ve teşkilleri, l) ..., m) ..., n) ..., o) ..., ö) Tesis kategorisi: Tesislerden istifade edecek personel statüsüne göre belirlenen grupları, p) ..., r) ..., s) ..., ş) ..., t) ..., u) Yönerge: Genelkurmay Başkanlığı tarafından yayımlanan Ordu Evleri, Askerî Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesini, ü) ....", hükmünü, "Dayanak" başlıklı 4. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 98 inci, 99 uncu, 100 üncü, 101 inci, 103 üncü, 106 ncı ve 107 nci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmünü, "Genel Esaslar" başlıklı 10. maddesinde de, "Subay, ... üyeleridir. Bu ... alınır. Hak ... alınır. Ordu evi veya ... merkezleri, Yönergede belirtilen usuller doğrultusunda; istifade edecek personele göre kategorilere, imkânlarına göre de sınıflara ayrılabilir. ... Alınan ... harcanır." hükmünü, "Yürürlük" başlıklı 34. maddesinde ise, "Sayıştay’ın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik, Resmî Gazete'de yayımlanmasını takip eden ay başında yürürlüğe girer." hükmünü içermektedir.
TSK Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesinin; "Tesislerin Kategorileri ve Sınıflandırılması" başlıklı 2. maddesinde, "a. Tesisler, ... EK-B’deki kategorilere ayrılır. Tesislerin kategorileri, EK-B’deki makamlar tarafından belirlenir. Orduevleri ile ... isim ve kategorileri EK-C’dedir. b. Tesislerin sınıflandırılması veya sınıflarının değiştirilmesi maksadıyla; tesisin bağlı olduğu birlik komutanlıklarınca oluşturulacak heyet tarafından EK-Ç çizelgede yer alan hususlar yerinde tespit edilerek puanlama yapılır (bir tesisin bünyesinde bulunan imkânları bağlı bulunduğu tesisten farklı diğer bir tesis/ünite için ayrıca puanlama ve sınıflandırma yapılabilir) ve sıralı komutanlıklar kanalıyla onaylanmak üzere Gnkur. Bşk. lığına gönderilir. Tesislerin sınıfları müteakip yıllar için geçerli olacak şekilde onaylanarak yayımlanır.", "Faydalanmayla İlgili Diğer Esaslar" başlıklı 4-(j) maddesinde ise, "j. Tesislerden istifade kapsamında; (1) Orduevleri ve ... istifade eder. (2) Kışla gazinolarından ve ... edeceği (kışlada görevli olmayan muvazzaf/emekli/tanınmış kişi/müstafi personel vb.) ve istifade şekli (konaklama-günübirlik) bu tesislerin ... belirlenir. (3) Farklı statüdeki ... yazılır. (Örnek: ... Askerî Gazinosu Subay Bölümü) Tesislerde ... esastır. Ancak ... kullanılabilir." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Yönerge'nin "Tanımlar" başlıklı "EK-A" da "Orduevi: 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 98’inci maddesi gereğince kurulup işletilen, EK-B çizelgeye göre kategorilendirilen ve tesis imkânlarına göre sınıflandırılan kışla sınırları içerisinde veya dışarısındaki, EK-C listede belirtilen tesis ve teşkilleri, Tesis Kategorisi: Tesislerden istifade edecek personel statüsüne göre belirlenen grupları, ifade eder." denilmektedir.
Yine aynı Yönerge'nin "EK-B" de tesis kategorileri ve "EK-C" de orduevi listeleri bulunmakta olup, buna göre Sıhhiye Orduevinin "C Motel" bölümünün astsubayların, diğer bölümlerinin ise subayların istifade edebileceği yönünde kategorilendirildiği anlaşılmaktadır. Öte yandan Ankara ilinde bulunan Merkez ve Gazi orduevlerinin subayların, Etiler ve Tandoğan orduevlerinin ise astsubayların istifade edebileceği şekilde kategorilendirildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda aktarılan 211 sayılı TSK İç Hizmet Kanunu'nun 98. maddesi hükmü uyarınca, orduevleri ile diğer sosyal tesislerin kadro, kuruluş, idare, işletme şekilleri, verilecek hizmetler vs. gibi hususların yönetmelik ile düzenleneceğinin belirtilmesi ve bu hususlarda idareye takdir yetkisinin tanınması karşısında, idarenin yönetim hakkının gereği olarak orduevlerinin ne şekilde işletileceği hususunda hak sahiplerinin statülerine göre ayrıma giderek bir kısım orduevini subayların yararlanmasına, bir kısmının ise astsubayların yararlanmasına imkan sağlayacak şekilde kategorilendirmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Ayrıca, söz konusu kategorilendirme işleminin, Kanun hükmünün yönetmelikle daraltılması ya da kanunla verilen bir hakkın ortadan kaldırılması şeklinde yorumlanamayacağı da açıktır.
Bu durumda, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ile dosyada mevcut bilgi ve belgeler çerçevesinde, astsubay emeklisi olan ve orduevinin Subay Bölümü olarak sınıflandırılan kısmına alınmayan davacının, alınmamaya gerekçe gösterilen uyuşmazlığa konu Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesi ile TSK Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliğinin ilgili maddeleri ve kısmının, dayanağı 211 sayılı TSK İç Hizmet Kanununun 98. ve devamı maddeleri hükmüne aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla üst hukuk normlarına uygun olduğu anlaşıldığından, iptali istenilen söz konusu Yönerge ve Yönetmelik maddeleri ile ibarelerde hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan, dava konusu anılan Yönerge ve Yönetmelik maddeleri hükmünün üst hukuk normlarına uygun olması karşısında, tesis edilen bireysel işlemlerde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrası uyarınca duruşma için önceden belirlenen 23/11/2021 tarihinde, davacı ...ile davalılar Milli Savunma Bakanlığı vekili Av. ...ve İçişleri Bakanlığı vekili Hukuk Müşaviri ...'nın duruşmaya geldiği, Danıştay Savcısı ...'in hazır olduğu görülerek açık duruşmaya başlandı. 2577 sayılı Kanun'un 18. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca duruşmaya katılan taraflara usulüne uygun söz verilip dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra duruşmaya son verilerek ve dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Astsubay olarak görev yapmakta iken emekliye ayrılan davacı tarafından, 06/04/2015 tarihinde Sıhhiye Orduevinin Subay Bölümü olarak sınıflandırılan kısmına alınmaması üzerine, aynı tarihte idareye yaptığı başvurusu; Genel Kurmay Başkanlığının ...tarih ve ...sayılı işlemi ile; Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki sosyal tesislerin 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve buna bağlı mevzuat hükümlerine göre açılıp işletildiği, bu kapsamda, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli/emekli subaylar, istisnai memurlar, TSK’da istihdam edilen sivil öğretim elemanları, astsubaylar, devlet memurları, uzman jandarmalar ve uzman erbaşlar ile bunların aile fertlerinin, tesis kategorilerine göre orduevleri, askeri gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhanelerinden istifade edebileceği gerekçesiyle reddedilmiştir.
Bunun üzerine; davacı tarafından, anılan işlemlerin ve bu işlemlerin dayanağı olan Türk Silahlı Kuvvetleri Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliği’nin 3. maddesinin (k) bendindeki “hak sahipliği durumuna göre kategorilendirilen” ibaresinin; (ö) bendinin ve 10. maddesindeki “…..istifade edecek personele göre kategorilere …” ibaresi ile Türk Silahlı Kuvvetleri Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesi’nin 2. maddesinin (a) bendinin, Ek-B Tesis Kategori Çizelgesinin, Ek-C Orduevleri listesindeki orduevleri ve diğer tesislerin kategorilerini belirten “Kategorisi” sütununun iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT
09/01/1961 tarih ve 10702 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun 98. maddesinde, "Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin sosyal ve moral ihtiyaçlarını karşılamak, dayanışmayı artırmak, mesleki, sosyal gelişmelerini mümkün kılacak imkânları hazırlamak maksadıyla ve Genelkurmay Başkanlığının izni ile;
a) Orduevi ve bağlısı şubeler,
b) Askerî gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhaneleri,
kurulabilir.
Orduevi ve bağlısı şubeler ile askerî gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhanelerinin kadro, kuruluş, idare, yapılacak denetleme ve işletme şekilleri, verilecek hizmetler, üye aidatı ve kart ücreti alınmasına ilişkin usul ve esaslar, ihtiyaçların tespit ve temini ile elde edilen gelirlerin harcanacağı yerler ve diğer hususlar Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yönetmelik ile belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
211 sayılı Kanun'un 98. maddesiyle verilen yetkiye dayanılarak hazırlanan ve 20/08/2000 tarih ve 24146 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askerî Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliği'nin 2. maddesinin birinci fıkrasında, Yönetmeliğin, ordu evleri, askerî gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhaneleri ile özel, yerel ve kış eğitim merkezlerinin kadro, kuruluş, idare, denetleme ve işletme usul ve esasları ile muhasebeye ilişkin belge ve kayıtların işleniş şekillerini ve eklentilerini kapsadığı; ikinci fıkrasında ise, Sıhhiye Ordu Evi Tesis Senedindeki hükümler saklı olduğu, belirtilmiştir. Anılan Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde,
"Bu Yönetmelikte geçen;
a) Asıl hak sahibi: Üyeleri,
....
g) Hak sahibi: Üyeler ve bunların anne, baba, eşleri ile Ordu Evleri, Askerî Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesinde kapsamı belirtilen çocukları ve kardeşlerini,
…
k) Ordu evi: 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 98 inci maddesi gereğince kurulup işletilen, hak sahipliği durumuna göre kategorilendirilen ve tesis imkânlarına göre sınıflandırılan kışla sınırları içerisinde veya dışarısındaki tesis ve teşkilleri,
...
n) Tesis: Ordu evi ve bağlı şubelerini, askerî gazino, kışla gazinosu ve vardiya yatakhanesi ile özel, yerel ve kış eğitim merkezlerini,
o) Tesislerden istifade: Tesislerin otel, motel bölümleri dâhil her türlü imkânından yararlanılmasını,
ö) Tesis kategorisi: Tesislerden istifade edecek personel statüsüne göre belirlenen grupları,
…
s) Üye: Subay, istisnai memur, Türk Silahlı Kuvvetlerinde istihdam edilen sivil öğretim elemanı, astsubay ve bunların aidat ödeyen emeklilerini,
...
u) Yönerge: Genelkurmay Başkanlığı tarafından yayımlanan Ordu Evleri, Askerî Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesini,
… ifade eder." düzenlemesine yer verilmiş; 6. maddesinde; Türk Silâhlı Kuvvetleri personelinin; sosyal ve moral ihtiyaçlarını karşılamak, dayanışmayı artırmak, meslekî, sosyal gelişmelerini mümkün kılacak imkânları hazırlamak maksadıyla ve 211 sayılı Kanunun 98 inci maddesine göre; bölgenin ihtiyaç durumu, personelin yoğunluğu ile birlik veya kurumun yararı değerlendirilerek Genelkurmay Başkanlığının izni ile ordu evi ve bağlısı şubeler kurulabileceği, Orduevlerinin Genelkurmay Başkanlığınca yayımlanacak Yönergede belirleneceği, orduevi, askerî gazino, kışla gazinosu, vardiya yatakhanesi, özel, yerel ve kış eğitim merkezlerinin askerî binalar ve askerî mahal vasıf ve mahiyetini haiz olduğu ifade edilmiş; aynı Yönetmeliğin 10. maddesinin birinci fıkrasında ise, "Subay, istisnai memur, Türk Silahlı Kuvvetlerinde istihdam edilen sivil öğretim elemanı, astsubay ve bunların üye aidatı ödeyen emeklileri tesislerin tabii üyeleridir. Bu kişilerden kendileri ve hak sahibi aile fertleri adına üye aidatı alınır. Hak sahipleri dışında giriş kartı verilerek tesislerden istifade edeceklerden ise kart ücreti alınır. Ordu evi veya ordu evi şubeleri, askerî gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhaneleri ile özel, yerel ve kış eğitim merkezleri, Yönergede belirtilen usuller doğrultusunda; istifade edecek personele göre kategorilere, imkânlarına göre de sınıflara ayrılabilir." kuralına yer verilmiştir.
Türk Silahlı Kuvvetleri Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesi'nin "Tesislerin Kategorileri ve Sınıflandırılması" başlıklı 2 maddesinin (a) bendinde, "Tesisler, bu tesislerden istifade esaslarını belirlemek amacıyla EK-B'deki kategorilere ayrılır. Tesislerin kategorileri, EK-B'deki makamlar tarafından belirlenir. Orduevleri ile eğitim merkezlerinin isim ve kategorileri EK-C'dedir." düzenlemesi yer almıştır.
Anılan Yönerge'nin EK-B'de yer verilen "Tesis Kategori Çizelgesi"nde, tesislerden istifade edecek personel A, B, C, D, E, F olarak altı kategori şeklinde (astsubay B ve C kategorisinde olmak üzere) tasnif edilerek, bu gruptaki kişilerin hangi tesis türünden faydalanabileceği ve tesis kategorisini belirleyecek makam (Genelkurmay Başkanlığı, tesisin bağlı olduğu asgari tugay ve eşidi birlik komutanı, karargah veya kurum amiri) ayrı ayrı belirlenmiş; EK-C'de yer verilen "Orduevleri Listesi"nde ise ülke genelinde bulunan orduevleri ve bağlı olduğu komutanlıklar belirlenmiş olup, "kategorisi" sütununda ise orduevlerinden hangi kategoride (A, B, C, D, E, F) bulunan personelin istifade edebileceği belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava, Türk Silahlı Kuvvetleri Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliği’nin 3. maddesinin (k) bendindeki “hak sahipliği durumuna göre kategorilendirilen” ibaresinin; (ö) bendinin ve 10. maddesindeki “…..istifade edecek personele göre kategorilere …” ibaresinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nda; Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin sosyal ve moral ihtiyaçlarını karşılamak, dayanışmayı artırmak, mesleki, sosyal gelişmelerini mümkün kılacak imkânları hazırlamak maksadıyla ve Genelkurmay Başkanlığının izni ile orduevlerinin kurulabileceği ve buna ilişkin kadro, kuruluş, idare, yapılacak denetleme ve işletme şekilleri, verilecek hizmetler, üye aidatı ve kart ücreti alınmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelik ile düzenleneceği hükme bağlanmış olup; 211 sayılı Kanun'un 98. maddesiyle verilen yetki uyarınca yürürlüğe konulan Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askerî Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliği ile orduevlerinin, askeri mahal, vasıf ve mahiyetinde olduğu, istifade edebilecek personele göre kategorilendirileceği ve bölgenin ihtiyaç durumu, personelin yoğunluğu ile birlik veya kurumun yararı değerlendirilerek Genelkurmay Başkanlığının izni ile kurulabileceği ve Genelkurmay Başkanlığınca yayımlanacak Yönergede belirleneceği açıkça düzenlenmiş ve bu düzenlemelerin de dayanağı olan Kanun'a aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla üst hukuk normlarına uygun olduğu, idareye verilen takdir yetkisi çerçevesinde kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak düzenlendiği anlaşıldığından hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava, Türk Silahlı Kuvvetleri Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesi’nin 2. maddesinin (a) bendinin, Ek-B Tesis Kategori Çizelgesinin, Ek-C Orduevleri listesindeki orduevleri ve diğer tesislerin kategorilerini belirten “Kategorisi” sütununun iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarının, rütbe ve kıdem esasına dayalı hiyerarşik bir düzen içerisinde sosyal ve moral ihtiyaçları karşılamak suretiyle hizmet gerekleri ve kamu yararı gözetilerek, tesis edilen orduevlerinin, askeri mahal, vasıf ve mahiyeti dikkate alınarak, bu tesislerin emniyet, istifade, tertip, düzen ve hizmet esasları Genelkurmay Başkanlığı tarafından Türk Silahlı Kuvvetleri Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesi ile belirlenmiş; Yönerge'de Türk Silahlı Kuvvetleri personeli altı kategori şeklinde tasniflenerek hangi tesislerden yararlanabilecekleri EK-B'de yer alan Tesis Kategori Çizelgesinde ve ülke genelinde yer alan orduevlerinin hangilerinden istifade edebilecekleri ise EK-C'de yer alan Orduevleri Listesinde ayrıca ve açıkça listelenmiştir.
Bu durumda; davaya konusu olan ve iptali istenilen Yönerge'de yer alan düzenlemelerin, dayanağı olan Kanun'a aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla üst hukuk normlarına uygun olduğu, idareye verilen takdir yetkisi çerçevesinde kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak düzenlendiği anlaşıldığından hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava, davacının 06/04/2015 tarihinde Sıhhiye Orduevinin Subay Bölümü olarak sınıflandırılan kısmına alınmamasına ilişkin işlem ile Genelkurmay Başkanlığının ...tarih ve ...sayılı işleminin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Türk Silahlı Kuvvetleri Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesi'ne ekli EK-C'de yer alan Orduevleri Listesinde, astsubayların, Sıhhiye Orduevinin sadece motel kısmından istifade edebileceği, bunun dışında söz konusu orduevinin subaylar için tahsis edildiği açıkça düzenlendiğinden, bu hususa ilişkin olan ve iptali istenilen Yönetmelik ve Yönerge hükümlerinin hukuka uygun olması sebebiyle, iptali istenilen dava konusu işlemlerde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 23/11/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.