T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/10062
Karar No : 2023/3179
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünce koordinatları ruhsatında belirtilen 46,05 hektar alanda 11.03.2015-11.03.2025 tarihleri arasında geçerli olmak üzere II-a Grubu (Bazalt) işletme izni sahibi, aynı zamanda işletme ruhsat alanındaki 15,64 hektar alanda da 11.03.2015-11.03.2025 tarihleri arasında geçerli olmak üzere II-a Grubu (Bazalt) işletme izni sahibi olan davacı tarafından, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünce Karayolları Genel Müdürlüğü 1. Bölge Müdürlüğü lehine düzenlenen ...tarih, Sicil No: ..., Erişim No:...sayılı ruhsat ile ...tarihli ve ...sayılı hammadde üretim izin belgesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davalı yanında müdahil Karayolları Genel Müdürlüğü lehine verilen ruhsat hukukunun başlangıcının 15/05/2003 tarihi olduğu, müdahilin, ruhsatında koordinatları gösterilen alanda madencilik faaliyetlerine davacıdan önce başladığı, anılan ruhsatın süresinin kademeli olarak yenilenerek uzatıldığı, davaya konu ruhsatta izin grubu, süresi, projenin adına yer verildiği, maden sahasında elde edilen hammaddelerin, Kınalı yol ayrımı, Tekirdağ bölünmüş yolu, Tekirdağ ilini çevrelere bağlayan yolların yapımında kullanıldığı, böylelikle anılan maden sahasından elde edilen hammadelerin kamu yararı amacıyla kullanıldığı, kazanılmış hak kapsamında davalı yanında yer alan müdahile verilen ruhsat ve hammadde üretim izninin davacıya göre öncelikli olduğu, buna göre dava konusu Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünce Karayolları Genel Müdürlüğü 1. Bölge Müdürlüğü lehine düzenlenen ve temdit edilen ... tarih, Sicil No: ..., Erişim No:...sayılı ruhsat ile ...tarihli ve ...sayılı hammadde üretim izin belgesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davacı tarafından, taş ocağı ruhsatından intibak ettirilen I-(a) grubu madenin,davacıya ait II-(a) grubu bazalt madenine göre müktesep hakkı bulunmadığı, maden gruplarının farklı olması nedeniyle öncelik hakkı tanınamayacağı, halihazırda müdahil tarafından yapımı üstlenilen bir proje bulunmadığından kamu yararından bahsedilemeyeceği, HÜİB'nin kamu yatırımının ihtiyacı olan üretim madencilik faaliyetlerine engel olmayacak ve kaynak kaybına yol açmayacak şekilde ve de proje süresini aşmayacak şekilde düzenlemesinin yasal zorunluluk olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare ve müdahil tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Devlet hakkı ve özel idare payı" başlıklı 14. maddesinim 17. fıkrasında; "Kamu kurum ve kuruluşlarınca yol, köprü, baraj, gölet, liman gibi projelerin inşasında kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için Bakanlıkça ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına izin verilir. Üretim yapılacak yerlerde ruhsatlı alanlar var ise kamu yatırımının ihtiyacı olan üretim madencilik faaliyetlerine engel olmayacak ve kaynak kaybına yol açmayacak şekilde yapılır. Bu izinler çerçevesinde yapılacak üretimden Devlet hakkı alınmaz ve izinler proje süresini aşamaz. (Ek cümleler: 4/2/2015 – 6592/10 md.) 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Kanun kapsamında Yap-İşlet-Devret modeli ile yapılan kamu yatırımları için, ihale sözleşmelerinde hammadde temin sorumluluğunun görevli şirket yükümlülüğüne bırakılması hâlinde hammadde üretim izni sözleşme konusu işte kullanılmak ve proje süresiyle sınırlı olmak üzere görevli şirkete de verilir. Bu durumda kullanılan hammaddenin ocak başı satış fiyatı üzerinden ihaleyi alandan her yıl haziran ayı sonuna kadar Devlet hakkı ile aynı grupta bulunan işletme ruhsatlarından alınan ruhsat bedelinin %30’u oranında çevre ile uyum planı çalışmalarını temin etmek üzere her yıl ocak ayının sonuna kadar teminat alınır. Devlet hakkı ve teminatın eksik yatırılması veya hiç yatırılmaması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve üç ay içinde tamamlanması istenir. Aksi hâlde üretim faaliyeti durdurulur." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmü uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarınca yol, köprü, baraj, gölet, liman gibi projelerin inşasında kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için Bakanlıkça ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına izin verileceği açık olmakla birlikte, üretim yapılacak yerlerde ruhsatlı alanlar var ise kamu yatırımının ihtiyacı olan üretim madencilik faaliyetlerine engel olmayacak ve kaynak kaybına yol açmayacak şekilde ve proje süresiyle sınırlı olmak üzere verileceği de belirtilmiştir.
Davaya konu Hammadde Üretim İzin Belgesinin ilgili olduğu kamu yatırım projesinin de celp edilerek proje süresiyle uyumlu olup olmadığı ve madencilik faaliyetlerinin birbirlerini engelleyip engellemediği ve de faaliyetin kaynak kaybına yol açıp açmadığı hususlarında mahkemece keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması sonrasında idari işlemlerin yargısal denetiminin yapılması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 16/06/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.