Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/10333 E. , 2020/11897 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/10333
Karar No : 2020/11897
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI): …
2- (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : 1- … Belediye Başkanlığı
2- …
İSTEMİN KONUSU : …. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İzmir İli, Konak İlçesi, … ada, … sayılı parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapıda sac sundurma çatı katı ilavesi yapıldığından bahisle, sundurma imalatı (teras alanı) ile sundurma içinde yer alan kapalı alan için 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (c) bentleri uyarınca, demir profil çatı örtüsü için de aynı fıkranın (b) ve (c) bentleri uyarınca para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı ve aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca anılan kısımların yıkımına ilişkin … tarih ve … sayılı Konak Belediye Encümeni kararlarının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Demir profil çatı örtüsü için 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (b) ve (c) bentleri uyarınca verilen para cezasının ve sundurma imalatı (teras alanı) ile sundurma içinde yer alan kapalı alan için 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) fıkrası uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 13. alt bendi uyarınca uygulanan artırımın iptali ile geriye kalan para cezası ve yıkım yönünden davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Ondördüncü Dairesinin 27/04/2016 tarih ve E:2014/3866, K:2016/3383 sayılı kararıyla; sundurma imalatı (teras alanı) ile sundurma içinde yer alan kapalı alan için 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (c) bentleri uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısmının bozulması üzerine, bozma kararına uyularak verilen temyize konu kararda, uyuşmazlığın çözümü amacıyla yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda özetle; dava konusu edilen 21,20 m*3,35 m + 2.5 m * 8,65 m+ 2,60 m*3,70 m = 102,65 m2 yüzölçümlü sundurmanın ve 9,40 m*2,5 m= 23,5 m2 yüzölçümlü kapalı kullanım alanının 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesi uyarınca yapı niteliğinde olduğu ve aynı Kanunun 21. maddesi uyarınca ruhsat gerektirdiği, dava dosyasında bulunan imar para cezası hesaplama raporunda, 74,69 m2 yüzölçümlü imalatın (sundurma imalatı ve sundurma içindeki kapalı alan) III. sınıf A grubu kabul edilmek suretiyle temel para cezasının 1.631,98 TL; demir profil çatı örtüsünün temel para cezasının ise maliyet üzerinden 1.290,68 TL hesaplandığı; imalatların uygulama imar planı bulunan bir alanda ve ruhsatsız yapılması, faaliyetlerin tamamlanmış ve kullanılıyor olması ile çevre ve görüntü kirliliğine yol açması nedenleriyle imar para cezasının toplam %240 oranında artırıldığı ve toplam imar para cezasının 5.548,74 TL+4.388,32 TL= 9.937,06 TL olduğu görülmüştür. Ancak, dava konusu edilen imalatlardan 102,65 m2 yüzölçümlü sundurma imalatının I. sınıf A grubu; 23,5 m2 yüzölçümlü kapalı alan imalatının ise III. sınıf B grubu girdiği, buna göre, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca III. sınıf B grubundaki taşınmazlara uygulanacak birim idari para cezası miktarı 2009 yılı için 20,00 TL/m2, I. sınıf A grubu yapılar için ise 3,00 TL/m2 olduğu, aynı Kanunun 42. maddesinde bu tutarın her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerlendirme oranı nispetinde arttırılacağı, buna göre yeniden değerleme oranı 2012 yılı için 3,00 TL/m2* 1,022 *1,077*1,1026=3,64 TL/m2 olarak hesaplandığı, dolayısıyla dava konusu taşınmazdaki imalat için temel para cezasının, 102,65m2*3,64 TL/m2 +23,5 m2*24,27 TL= 943,99 TL olduğu, dava konusu imalatın uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış olması nedeniyle temel para cezasının %20’si, imalatın ruhsatsız olması nedeniyle temel para cezasının %180’ni; imalatların tamamlanmış ve kullanılıyor olması nedeniyle temel para cezasının %20’si olmak üzere temel para cezasının %220’si oranında artırılması gerekmektiği, buna göre toplam para cezasının 943,99*3,20= 3.209,57 TL olduğu ve dava konusu imalatların çevredeki yakın binalarla kıyaslandığında, aynı katta imalatlar olduğu belirlendiğinden, imalatların çevre ve görüntü kirliliği oluşturduğu gerekçesiyle temel para cezasının %20 oranında artırılmasının uygun olmadığı, yönünde tespit ve görüşlere yer verilmiştir.
Uyuşmazlık konusu olayda; davalı idare tarafından, (sundurmanın altında yer alan) teras alanı (51,20 m2) ve sundurma içerisindeki kapalı alan (23,49 m2) olmak üzere toplam 74,69 m2 inşaat alanı ve III. sınıf A grubu üzerinden belirlenen 1.631,98 TL temel para cezasına, dava konusu imalatların uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış olması nedeniyle %20, imalatın ruhsatsız olması nedeniyle %180; imalatların tamamlanmış ve kullanılıyor olması nedeniyle %20, çevre ve görüntü kirliliği nedeniyle %20 oranında olmak üzere, temel para cezasına toplam %240 artırım oranı uygulanmak suretiyle davacıya 5.548,74 TL para cezası verildiği görülmüştür.
Oysa bilirkişi raporunda; dava konusu edilen imalatlardan sundurma imalatının (hesap raporunda davalı idarece 51,20 m2 teras alanı olarak nitelendirilmiş) I. sınıf A grubuna, 23,49 m2 yüzölçümlü kapalı alan imalatının ise III. sınıf B grubuna girdiği görülmüştür.
Bu durumda; dava konusu hesap raporunda, davalı idarece 51,20 m2 teras alanı olarak nitelendirilen bilirkişi raporunda 102,65 m2 yüzölçümlü olarak tespit edilen sundurma imalatının, I. sınıf A grubuna girmesine karşın, davalı idarece III. sınıf A grubu yapı niteliğinde olduğu kabul edilmek suretiyle para cezasının, yapının durum ve niteliğine uygun olmayan sınıf ve gruba göre hesaplandığı anlaşıldığından, dava konusu para cezasının sundurma alanına ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmamıştır.
Bilirkişi raporunda, 23,49 m2 yüzölçümlü kapalı mekan imalatının III. sınıf B grubuna girdiği belirtilmiş ise de, davalı idarece davacı lehine III. sınıf A grubu kabul edilmek suretiyle para cezası hesaplandığı dikkate alındığında, bu kısım için hesaplanan 513,25- TL temel para cezasında ve yapının, uygulama imar planı bulunan bir alanda olması, ruhsatsız yapılması ve kullanılıyor olması nedeniyle 5., 8. ve 12. alt bentler uyarınca yapılan artırım sonucu bulunan 1.129,16 TL para cezasında hukuka aykırılık bulunmamış, çevre ve görüntü kirliliğine neden olduğu belirlenemediğinden 13. alt bent uyarınca verilen 102,65-TL para cezasında ise hukuka uyarlılık görülmemiştir.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu para cezası verilmesine ilişkin işlemin 3.906,33 TL'lık kısmının iptaline, hukuka uygun bulunan 1.642,41-TL'lık para cezasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1-Davacı tarafından, terasın üstünün açık olması durumunda tavanın su aldığı, bu nedenle, üzerinin sundurma ile kapatıldığı, tavanla çatı arasının 80 cm olduğu ve kapalı alan oluşturmadığı, Mahkeme kararının, davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
2- Davalı idare tarafından, bilirkişi raporunda sundurmanın I. sınıf A grubu yapı olarak nitelendirilmesine karşın, Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 4. maddesinin (hhh) bendi ile 52. maddesindeki tanımlamalara uymadığı, ayrıca terasın çekme kata dahil edilerek yeniden inşa edilmesi ve önünde sundurma yapılmasının sokağın görüntüsünü ve siluetini değiştirdiği, bu nedenle, imalatın çevre ve görüntü kirliliği oluşturduğu, Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulü ile Mahkeme kararının sundurma imalatına ilişkin kısmının bozulması, davacının temyiz isteminin ve davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile kapalı alana ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İzmir İli, Konak İlçesi, … ada, … sayılı parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapıda sac sundurma çatı katı ilavesi yapıldığının … tarih ve … sayılı yapı tatil zaptı ile tespit edilmesi üzerine, … Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla sundurma imalatı (teras alanı) ile sundurma içinde yer alan kapalı alan için 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (c) bentleri uyarınca 5.548,74 TL; demir profil çatı örtüsü için de aynı fıkranın (b) ve (c) bentleri uyarınca 4.388,32 TL para cezası, … Belediye Encümeni kararı ile de aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca yıkımına karar verilmiştir.
Bunun üzerine anılan encümen kararlarının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 1. fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanacağı, aynı Kanunun 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hükmü yer almış, bu fıkranın (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için birim ceza miktarları belirlenmiş, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılarak uygulanacağı, hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1- Temyize konu İdare Mahkemesi kararının; kapalı alana ilişkin kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
2-Kararın sundurma imalatına ilişkin kısmına gelince;
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapının sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanı ve varsa imara aykırılıktan etkilenen alan olduğu, dolayısıyla öncelikle bu hususların yapı tatil tutanağı ile tespitinin yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bununla birlikte, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı imalatın hangi yapı grubu ve sınıfına girdiği tespit edilirken, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı imalat, ana yapının fonksiyon ve niteliklerine uygun olarak ana yapıyla bağlantılı ise, diğer bir ifadeyle, ana yapının eklentisi durumunda ise, bu yapılar için ayrı bir yapı sınıfı ve grubu belirlenmeksizin, ana yapının sınıfı ve grubu esas alınarak temel para cezasının hesaplanması gerektiğinin kabulü gerekmektedir.
Dava konusu olayda; her ne kadar İdare Mahkemesince, 51,20 m2 teras alanı olarak nitelendirilen bilirkişi raporunda 102,65 m2 yüzölçümlü olarak tespit edilen sundurma imalatının, I. sınıf A grubu olarak belirlendiğinden, III. sınıf A grubu kabul edilmek suretiyle verilen para cezasının iptaline karar verilmiş ise de, yapı tatil tutanağında zemin + 3 kat olmak üzere toplam 4 katlı olarak tespit edilen ve hesaplama raporuna göre davalı idarece III. sınıf A grubu olarak kabul edilen 4 katlı yapının üzerine yapılan dava konusu sundurma imalatının, ana yapıdan ayrı ve bağımsız olarak değerlendirilemeyeceği, başka bir deyişle, ana yapıyla bağlantılı olduğu dikkate alındığında, söz konusu sundurmanın, ana yapıyla aynı yapı sınıfı ve grubunda kabul edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gibi, davalı idarece belirlenen aykırılıktan etkilenen alan (51,20 m2) bilirkişi raporuna göre (102,65 m2) daha lehe hesaplandığından, bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Bu itibarla, sundurma imalatıyla ilgili verilen para cezasının esasına girilerek karar verilmesi gerekirken, anılan imalata yönelik para cezasının iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin ise kısmen reddine, kısmen kabulüne,
2.Yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen davanın reddine, kısmen dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının kapalı alana ilişkin kısmının ONANMASINA, sundurma imalatına ilişkin kısmının ise BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 01/12/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.