Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/10711 E. , 2021/1862 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/10711
Karar No : 2021/1862
DAVACI : … Barolar Birliği Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : 31/12/2018 tarih ve 30642 (4. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Görevlendirilen Müdafi ve Vekillere Yapılacak Ödemelere İlişkin 2019 yılı Tarifesi'nin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı Birlik tarafından; Tarifenin Birliğin görüşleri dikkate alınmadan hazırlandığı, dava konusu Tarifede belirlenen miktarların avukatlık asgari ücret tarifesinde yer alan tutarlarla eşitlenmesi gerektiği, bu haliyle sarf edilen emek ve mesainin karşılığı olmadığı, bunun da Anayasanın eşitlik ilkesine ve angarya yasağına aykırı olduğu, bu durumun Havana Kurallarına da aykırılık oluşturduğu, Tarifede gösterilen ücretlerin; bir önceki yıl ücretlerine göre, 2019 yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine göre düşük oranlarda artırıldığı ve her yıl ülkemizin ekonomik koşulları karşısında eridiği, yasal kesintilerden sonra daha da azalacağı, 2014 yılında Sulh Ceza Hakimliklerinin kurulmasıyla soruşturma aşamasının niteliğinin değişmesine rağmen Tarifede yalnızca şeklen yapılan değişikliğin yeterli olmadığı, şüphelinin tutuklu olduğu soruşturmalarda duruma göre defalarca tutukluluk incelemesine ilişkin talepte bulunan, buna bağlı iş ve işlemleri yürüten, iddianamenin kabulüne kadar dosyayı takip eden avukatın, tek ücret almasının hakkaniyete aykırı olduğu, ayrıca cezaevi görüşleri ve duruşmasız istinaf aşaması için ücret öngörülmediği, düzenlemenin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMALARI :
Adalet Bakanlığı tarafından, Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesindeki "Avukatlık asgari ücret tarifesi altında vekalet ücreti kararlaştırılamaz." şeklindeki hükmün, yalnızca avukat ile iş sahibi arasındaki iç ilişkiyi düzenlediği, ceza muhakemesi kapsamında kamusal sorumluluğu bulunan müdafi görevlendirilmesi bakımından bu hükmün işlerlik kazanmasının söz konusu olmadığı, ceza muhakemesinde, kamu çıkarlarının korunması amaçlandığı için şüpheli veya sanık ile müdafi arasında özel hukuk anlamında temsil ilişkisi bulunmayıp, görevlendirilen müdafi kamusal bir görev üstlendiğinden, avukatlık ücret tarifesinden farklı ücret belirlenmesinde eşitlik ilkesine aykırı bir yön bulunmadığı, Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince görevlendirilen müdafi ve vekil ücretlerinin belirlenmesinde Yİ-ÜFE, TÜFE ve yeniden değerleme oranlarının her yıl dikkate alındığı, 2018 yılı için bu oranlardan en yükseği yeniden değerleme oranı olduğundan, bu oranın uygulandığı, yargılama safhaları ile kişi sayısı bakımından müdafi ve vekilin emek ve mesaisini gözeten düzenlemelerin Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'te yer aldığı, bütçe imkanları da dikkate alınarak hazırlanan Tarife'de hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından; Ceza Muhakemesi Kanunu ve 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un ilgili hükümlerinde Tarifenin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinden farklı olarak belirleneceğinin açıkça belirtildiği, usul ve esasların da ilgili Yönetmelik'te öngörüldüğü, bu hükümler uyarınca bütçe imkanları da dikkate alınarak hazırlanan Tarife'de hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, 31.12.2018 tarih ve 30642(4. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Görevlendirilen Müdafi ve Vekillere Yapılacak Ödemelere İlişkin 2019 Yılı Tarifesinin iptali istemiyle açılmıştır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun, 5560 sayılı Kanunun 21'inci maddesiyle değiştirilen 150'nci maddesinde; "(1) Şüpheli veya sanıktan kendisine bir müdafi seçmesi istenir. Şüpheli veya sanık, müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir. (2) Müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık; çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz ise, istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir. (3) Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada ikinci fıkra hükmü uygulanır. (4) Zorunlu müdafilikle ilgili diğer hususlar, Türkiye Barolar Birliğinin görüşü alınarak çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. " hükmüne yer verilmiştir.
5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un, 5560 sayılı Kanunla değişik 13'üncü maddesinde de; "(1) Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince soruşturma ve kovuşturma makamlarının istemi üzerine baro tarafından görevlendirilen müdafi ve vekile, avukatlık ücret tarifesinden ayrık olarak, Türkiye Barolar Birliğinin görüşü de alınarak Adalet ve Maliye Bakanlıkları tarafından birlikte tespit edilecek ücret, Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla yer alan ödenekten ödenir. Bu ücret, yargılama giderlerinden sayılır. (2) Bu madde uyarınca yapılacak ödeme ve uygulamaya ilişkin usûl ve esaslar Türkiye Barolar Birliğinin görüşü de alınmak suretiyle Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmü getirilmiştir.
Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerine dayanılarak, Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince soruşturma ve kovuşturma makamlarının talebi üzerine müdafi veya vekillerin görevlendirilmeleri ile bu kişilere yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan "Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri İle Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik" 2.3.2007 tarih ve 26450 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan Yönetmeliğin, "Ücret" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince baro tarafından görevlendirilen müdafi veya vekile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinden ayrık olarak hazırlanacak "Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Görevlendirilen Müdafi ve Vekillere Yapılacak Ödemelere İlişkin Tarife" gereğince ödenecek meblâğ Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanır. (2) Müdafi veya vekilin görevi gereği yaptığı zorunlu yol giderleri ile kendisi tarafından karşılanması durumunda temyiz, istinaf ve itiraz harçları ayrıca ödenir. (3) Müdafi veya vekile Tarife gereğince ödenen meblâğ, zorunlu yol giderleri ve müdafi veya vekil tarafından ödenen temyiz, istinaf ve itiraz harçları yargılama giderlerinden sayılır.", "Tarife" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince baro tarafından görevlendirilen müdafi veya vekile ödenecek meblâğ, Türkiye Barolar Birliğinin görüşü de alınmak suretiyle Adalet ve Maliye Bakanlıkları tarafından her yıl Aralık ayında hazırlanan ve 1 Ocak tarihinden geçerli olmak üzere düzenlenen Tarifede gösterilir. Tarife ayrıca Resmî Gazete’de yayımlanır.", "Ödemeye ilişkin esaslar" başlıklı 10. maddesinde,"(1) Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince görevlendirilen müdafi veya vekile soruşturma ve kovuşturma evreleri için ayrı ayrı olmak üzere Tarifede belirlenen ücret ödenir. (2) Soruşturma evresinde kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısı ve mahkeme huzurunda yapılan ifade alma veya sorgu için farklı avukatların görevlendirilmesi hâlinde tek bir ücret ödenir ve bu ücret görevli avukatlara katkıları oranında paylaştırılır. (3) Aynı soruşturma veya kovuşturma evresinde bir kişi için aynı avukata birden fazla ücret ödenmez. (4) Aralarında menfaat çatışması bulunmayan birden fazla şüpheli, sanık, mağdur, şikâyetçi, suçtan zarar gören veya katılan için görevlendirilen aynı müdafi ya da vekile bu kişilerin her biri için ayrı ücret ödenir. (5) Yetki belgesi ile görevlendirilen avukata ayrıca ücret ödenmez. (6) Müdafi veya vekil olarak görevlendirilen avukatın mesleği bırakması ya da kanunî engellerle davadan çekilmesi hâlinde baro tarafından yeniden görevlendirilen müdafi veya vekile de Tarifede yazılı ücret ödenir. (7) Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtilen görevsizlik ile yetkisizlik veya davanın nakli sebebiyle müdafilik ya da vekillik görevinin sona ermesi hâllerinde Tarifede yazılı ücret ödenir. (8) Kovuşturma evresinde görevsizlik kararı verilerek dosyanın yargılamanın yapıldığı il veya ilçe içindeki üst dereceli mahkemeye gönderilmesi hâlinde Tarifede yazılı ücretler arasındaki fark ilâveten ödenir. (9) Kişinin kendisine bir müdafi veya vekil seçmesi nedeniyle görevi sona eren müdafi ya da vekile Tarifede yazılı ücret ödenir. (10) Cumhuriyet savcılığı veya mahkemenin talebi üzerine istinabe işlemi sırasında görevlendirilen müdafi veya vekile Tarifede yazılı ücretin yarısı ödenir. (11) Müdafi veya vekillik ücretinin belirlenmesinde ücrete hak kazanılan hukukî yardımın yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan Tarife esas alınır." kuralı, "Ücretin ödenme usulü" başlıklı 11. maddesinde de; "(1) Müdafi veya vekil; soruşturma evresinde ifade alma ve sorguya, kovuşturma evresinde ise bir oturuma katılmakla Tarifede belirlenen meblâğı almaya hak kazanır. (2) Zorunlu yol giderlerine de buna ilişkin belge, gider pusulası veya avukatın rayice uygun yazılı beyanı üzerine hak kazanılır. (3) Müdafi veya vekilin; görevlendirme yazısı, katıldığı soruşturma veya kovuşturma evresine ilişkin tutanağın onaylı örneği, evrakın çok sayıda olması hâlinde ilk ve son sayfası ve varsa yapmış olduğu zorunlu yol giderlerine ilişkin belge, gider pusulası veya rayice uygun yazılı beyanı ile serbest meslek makbuzunu baroya vermesi üzerine, baro tarafından bu Yönetmelik ve Tarife hükümlerine göre gerekli incelemeler yapılıp hukukî yardımın yapıldığı Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemelere göre gruplandırılmış ayrıntılı ödeme listeleri geliş tarihi esas alınmak suretiyle en geç on gün içinde hazırlanır ve ekindeki dayanak belgeler ile birlikte soruşturma veya kovuşturmanın yapıldığı yer Cumhuriyet başsavcılığına teslim edilir.(...), (7) Beşinci ve altıncı fıkra gereğince yapılan ödemeler, yargılama giderlerinin hesabında dikkate alınmak üzere soruşturma ya da kovuşturma dosyasına bildirilir. (8) Ödeme emri belgeleri, soruşturma veya kovuşturmanın yapıldığı yer Cumhuriyet başsavcılığınca gecikmeksizin düzenlenir." kuralı yer almıştır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince yukarıda bahsedilen Yönetmelikle, genel itibarıyla müdafii/vekili olmayıp da müdafi veya vekil atama isteminde bulunan ya da zorunlu müdafilik uygulamasına tâbi tutulan şüpheli/sanık ile mağdur/müşteki ya da müdahilin söz konusu kamu hizmetinden yararlanmasına ilişkin kuralların yanında müdafi ve vekillerin, görevlendirilmeleri ile hak kazandıkları ücretin kapsamı ve ödeme şekillerine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş; soruşturma ve kovuşturma makamlarının talebi üzerine görevlendirilen müdafi veya vekillere ödenecek meblağları belirlemek amacıyla Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince görevlendirilen müdafi veya vekillerin yapacakları hukuki yardımlar için uygulanmak üzere, müdafi ve vekillere 2019 yılında ödenecek tutarların tespitine ilişkin 2019 Yılı Tarifesi" Adalet ve Maliye Bakanlıklarınca hazırlanmış, 31.12.2018 tarih ve 30642(4.mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Tarifenin 4. maddesinde, (1) Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince yapılan hukuki yardımlara yönelik işlemlerde; a) Soruşturma evresinde takip edilen işler, b) Sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işler, c) Asliye ceza mahkemelerinde takip edilen davalar, ç) Ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar, d) Çocuk mahkemeleri: 1) Çocuk mahkemelerinde takip edilen davalar, 2) Çocuk ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar, e) İcra Ceza ve Fikrî ve Sınaî Haklar ceza mahkemesi gibi mahkemeler ile İnfaz Hâkimliklerinde takip edilen davalar, f) Kanun yolları mahkemeleri: 1) Bölge adliye mahkemelerinde görülen duruşmalı davalar, 2) Yargıtayda görülen duruşmalı davalar, için ödenecek ücretler belirlenmiştir.
Her ne kadar davacı tarafından, dava konusu Tarifede belirlenen miktarların, avukatlık asgari ücret tarifesinde yer alan tutarların çok altında kaldığı, zorunlu müdafilik görevlendirilmelerinde kamu hizmeti vasfının yoğunluğu nedeniyle belirlenen ücretlerin net olarak kesinti yapılmadan ödenmesi gerektiği, soruşturma evresinde sulh ceza hakimliklerinde takip edilen işlerin ayrı ücrete tabi olmasına rağmen uygulamada sulh ceza hakimliklerinde takip edilen işler için ayrı ücret ödenmediği yalnızca soruşturma kalemindeki ücretin ödendiği, soruşturma evresindeki ücretin avukatlara bölüştürülmemesi gerektiği, ücretlerin, harcanan emek ve mesainin karşılığı olmadığı, ücretler belirlenirken, Barolar Birliği tarafından bildirilen görüşün dikkate alınmadığı ileri sürülmekte ise de; soruşturma ve kovuşturma evreleri için ayrı ayrı olmak üzere Tarifede belirlenen ücretin ödeneceği, soruşturma evresinde kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısı ve mahkeme huzurunda yapılan ifade alma veya sorgu için farklı avukatların görevlendirilmesi hâlinde dahi tek bir ücret ödeneceği yolundaki Yönetmelik hükmü gereği Tarifede soruşturma ve sulh ceza hakimliklerinde takip edilen işler yönünden ayrı ayrı ücretin belirlenmiş olduğu görülmektedir.
Bu durumda, davacı Birliğin görüşüne başvurulmasından sonra, bütçe imkanları gözönüne alınarak, yapılan değerlendirme sonucunda, Adalet ve Maliye Bakanlıkları tarafından hazırlanan CMK gereğince görevlendirilen ve bir kamusal görev üstlenen müdafi için avukatlık asgari ücret tarifesi ile belirlenen ücrete yakın bir ücret belirlenmesi mecburiyetinden söz edilemeyeceğinden, yurtiçi bir önceki yıl yıllık üretici ve tüketici fiyat endeksi ve yeniden değerleme oranı arasında en yüksek olan oranın esas alınmasıyla, Barolar Birliğinin de görüşü alınmak suretiyle müdafi ve vekillere yapılacak ödemeleri belirleyen 2019 yılı Tarifesinde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, Barolar Birliği tarafından Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile CMK Tarifesinin eşitlenmesinin uygun bulunmaması halinde en azından %25 lik bir artışın uygun olacağı belirtilmiş ise de bütçe imkanları çerçevesinde, belirlenen %23,73 oranına göre tespit edilen ücretleri kapsayan Tarifeye yönelik, davacı Birlik tarafından ileri sürülen diğer iddialarda da yasal isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir. 13/01/2021
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, duruşma için taraflara önceden bildirilmiş bulunan 15/04/2021 tarihinde davacı vekili Av. … ile davalı Adalet Bakanlığı vekili Av. … ve davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı vekili Av. …'in geldiği, Danıştay Savcısı'nın hazır olduğu görülmekle açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlenildikten ve Danıştay Savcısı'nın düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip duruşma tamamlandı.
Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dosyasındaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Görevlendirilen Müdafi ve Vekillere Yapılacak Ödemelere İlişkin 2019 Yılı Tarifesi, 31/12/2018 tarih ve 30642 (4. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Davacı tarafından Tarifede yer alan ücretlerin oldukça düşük olduğu ileri sürülerek anılan Tarifenin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İlgili Mevzuat:
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun, 5560 sayılı Kanun'la değişik 150. maddesinde; "Şüpheli veya sanıktan kendisine bir müdafi seçmesi istenir. Şüpheli veya sanık, müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir.
Müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık; çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz ise, istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir.
Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada ikinci fıkra hükmü uygulanır.
Zorunlu müdafilikle ilgili diğer hususlar, Türkiye Barolar Birliğinin görüşü alınarak çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükümlerine yer verilmiştir.
5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un, 5560 sayılı Kanun'la değişik 13. maddesinde de; "Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince soruşturma ve kovuşturma makamlarının istemi üzerine baro tarafından görevlendirilen müdafi ve vekile, avukatlık ücret tarifesinden ayrık olarak, Türkiye Barolar Birliğinin görüşü de alınarak Adalet ve Maliye bakanlıkları tarafından birlikte tespit edilecek ücret, Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla yer alan ödenekten ödenir. Bu ücret, yargılama giderlerinden sayılır.
Bu madde uyarınca yapılacak ödeme ve uygulamaya ilişkin usûl ve esaslar Türkiye Barolar Birliğinin görüşü de alınmak suretiyle Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükümleri getirilmiştir.
02/03/2007 tarih ve 26450 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Tarife" başlıklı 9. maddesinde, "Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince baro tarafından görevlendirilen müdafi veya vekile ödenecek meblâğ, Türkiye Barolar Birliğinin görüşü de alınmak suretiyle Adalet ve Maliye Bakanlıkları tarafından her yıl Aralık ayında hazırlanan ve 1 Ocak tarihinden geçerli olmak üzere düzenlenen Tarifede gösterilir. Tarife ayrıca Resmî Gazete’de yayımlanır." şeklinde düzenleme yapılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine dayanılarak, 02/03/2007 tarih ve 26450 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri İle Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik" uyarınca Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince görevlendirilen müdafi veya vekillerin yapacakları hukuki yardımlar için 2019 yılında ödenecek ücretlerin tespitine ilişkin "Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Görevlendirilen Müdafi ve Vekillere Yapılacak Ödemelere İlişkin 2019 Yılı Tarifesi"nin Adalet ve Hazine ve Maliye Bakanlıklarınca hazırlanarak yürürlüğe konulduğu, anılan Yönetmelikle, Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince soruşturma ve kovuşturma makamlarının talebi üzerine müdafi veya vekillerin görevlendirilmeleri ile bu kişilere yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esasların düzenlendiği, müdafi veya vekilin görevlendirilmesi ve akabinde yapmış olduğu hukuki yardım bir bütün olarak değerlendirildiğinde hizmetin kamusal bir yönünün bulunduğu, hukuki yardımın kamusal yönü de dikkate alınarak dava konusu Tarife ile de Yönetmelik uyarınca görevlendirilecek müdafi ve vekillere yapacakları hukuki yardımlar karşılığı ödenecek ücretlerin tespit edildiği anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından, dava konusu Tarifede belirlenen miktarların çok düşük olduğu, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin çok altında bir artış yapıldığı, belirlenen ücretlerin verilen emeklerin karşılığı olmadığı, Anayasa'da yer alan eşitlik ilkesine ve angarya yasağına aykırı olduğuna dair iddialar ileri sürülmekte ise de; soruşturma ve kovuşturma makamlarınca yapılan görevlendirmenin ve yapılan hukuki yardımın kamusal yönü dikkate alınarak; 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un, 5560 sayılı Kanunla değişik 13'üncü maddesinde de; "(1) Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince soruşturma ve kovuşturma makamlarının istemi üzerine baro tarafından görevlendirilen müdafi ve vekile, avukatlık ücret tarifesinden ayrık olarak, Türkiye Barolar Birliğinin görüşü de alınarak Adalet ve Maliye Bakanlıkları tarafından birlikte tespit edilecek ücret, Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla yer alan ödenekten ödenir. Bu ücret, yargılama giderlerinden sayılır. (2) Bu madde uyarınca yapılacak ödeme ve uygulamaya ilişkin usûl ve esaslar Türkiye Barolar Birliğinin görüşü de alınmak suretiyle Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükümlerinin getirildiği görülmektedir.
Diğer yandan, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince yukarıda bahsedilen Yönetmelikle, genel itibarıyla müdafii/vekili olmayıp da müdafi veya vekil atama isteminde bulunan ya da zorunlu müdafilik uygulamasına tâbi tutulan şüpheli/sanık ile mağdur/müşteki ya da müdahilin söz konusu kamu hizmetinden yararlanmasına ilişkin kuralların yanında; müdafi ve vekillerin, görevlendirilmeleri ile hak kazandıkları ücretin kapsamı ve ödeme şekillerine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş; soruşturma ve kovuşturma makamlarının talebi üzerine görevlendirilen müdafi veya vekillere ödenecek meblağları belirlemek amacıyla Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince görevlendirilen müdafi veya vekillerin yapacakları hukuki yardımlar için uygulanmak üzere, müdafi ve vekillere 2019 yılında ödenecek tutarların tespitine ilişkin 2019 Yılı Tarifesi" Adalet ve Hazine ve Maliye Bakanlıklarınca hazırlanmış, 31/12/2018 tarih ve 30642 (4. mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Tarifenin 4. maddesinde, (1) Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince yapılan hukuki yardımlara yönelik işlemlerde; a) Soruşturma evresinde takip edilen işler, b) Sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işler, c) Asliye ceza mahkemelerinde takip edilen davalar, ç) Ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar, d) Çocuk mahkemeleri: 1) Çocuk mahkemelerinde takip edilen davalar, 2) Çocuk ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar, e) İcra Ceza ve Fikrî ve Sınaî Haklar ceza mahkemesi gibi mahkemeler ile İnfaz Hâkimliklerinde takip edilen davalar, f) Kanun yolları mahkemeleri: 1) Bölge adliye mahkemelerinde görülen duruşmalı davalar, 2) Yargıtayda görülen duruşmalı davalar, için ödenecek ücretler belirlenmiştir.
Her ne kadar davacı tarafından, dava konusu Tarifede belirlenen miktarların, avukatlık asgari ücret tarifesinde yer alan tutarların çok altında kaldığı, zorunlu müdafilik görevlendirilmelerinde kamu hizmeti vasfının yoğunluğu nedeniyle belirlenen ücretlerin net olarak kesinti yapılmadan ödenmesi gerektiği, soruşturma evresinde sulh ceza hakimliklerinde takip edilen işlerin ayrı ücrete tabi olmasına rağmen uygulamada sulh ceza hakimliklerinde takip edilen işler için ayrı ücret ödenmediği yalnızca soruşturma kalemindeki ücretin ödendiği, soruşturma evresindeki ücretin avukatlara bölüştürülmemesi gerektiği, her aşaması için ayrı ayrı ücret ödenmesi gerektiği, ücretlerin, harcanan emek ve mesainin karşılığı olmadığı, ücretler belirlenirken yürütülen hizmetin niteliğinin dikkate alınması gerektiği yönünde Birlik tarafından görüş bildirildiği belirtilmiş ise de; soruşturma ve kovuşturma evreleri için ayrı ayrı olmak üzere Tarifede belirlenen ücretin ödeneceği, soruşturma evresinde, kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısı ve mahkeme huzurunda yapılan ifade alma veya sorgu için farklı avukatların görevlendirilmesi hâlinde dahi tek bir ücret ödeneceği yolundaki Yönetmelik hükmü gereği Tarifede, soruşturma ve sulh ceza hakimliklerinde takip edilen işler yönünden ayrı ayrı ücretin belirlenmiş olmasında dayanağı mevzuata aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, Barolar Birliğinin görüşüne başvurulmasından sonra, bütçe imkanları gözönüne alınarak, avukatın temsil görevinin gereği olmadığı nedeniyle yapılan değerlendirme sonucunda, Adalet ve Hazine ve Maliye Bakanlıkları tarafından hazırlanan, CMK gereğince görevlendirilen ve bir kamusal görev üstlenen müdafi için avukatlık asgari ücret tarifesi ile belirlenen ücrete yakın bir ücret belirlenmesi mecburiyetinden söz edilemeyeceğinden, yurtiçi bir önceki yıl yıllık üretici ve tüketici fiyat endeksi ve yeniden değerleme oranı ortalamasının esas alınmasıyla, Barolar Birliğinin de görüşü alınmak suretiyle müdafi ve vekillere yapılacak ödemeleri belirleyen 2019 yılı Tarifesinde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacı tarafından belirlenen ücretin emeğin karşılığı olmadığı, adil yargılanma ilkesini zedelediği, eşitlik ilkesine, angarya yasağına aykırı olduğu, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile eşitlenmesinin gerektiği belirtilmiş ise de, bütçe imkanları dikkate alınarak, belirlenen %23,73 oranına göre tespit edilen ücretleri kapsayan Tarifeye yönelik, davacı tarafından ileri sürülen diğer iddialarda da yasal isabet görülmemiştir.
Bu durumda, müdafi ve vekillere, Türkiye Barolar Birliğinin görüşü de alınarak Adalet ve Maliye Bakanlıkları tarafından, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinden ayrık olarak, yapılacak ödemelere ilişkin hususların düzenlendiği dava konusu Tarifede üst hukuk normlarına ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davanın REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 15/04/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.