T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/10739
Karar No : 2023/7617
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF(DAVALI) : … Valiliği / …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN_KONUSU: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, davacı tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, … köyü, … mezrasını yaşanan terör olayları nedeniyle terk etmek zorunda kaldığını iddia eden davacı tarafından, mal varlığına ulaşamamaktan kaynaklı zararlarının 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılanması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Hakkari Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan 2 No'lu Zarar Tespit Komisyonunun … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince; Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 27/03/2018 tarih ve E:2015/9473, K:2018/2873 sayılı bozma kararına uyularak, davacının Gürkavak Köyü ve mezralarına yönelik uğranılan zararının tamamının ilk başvurusu neticesinde karşılandığı, uyuşmazlığa konu başvurunun mükerrer başvuru niteliğinde olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; Gürkavak köyünde kendisine zilyetlik dolayısıyla ödeme yapılan arazi miktarının çok üzerinde araziye sahip olduğu iddiasıyla kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, … köyünden yaşanan terör olayları nedeniyle göç etmek zorunda kaldığını iddia eden davacı tarafından, mal varlığına ulaşmamaktan kaynaklanan zararlarının 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılanması istemiyle yaptığı başvuru üzerine, Hakkari Valiliği 2 No'lu Zarar Tespit Komisyonunca, 3215 numaralı dosyada … tarih ve … sayılı kararla, 12.750,00 m² arazi üzerinden davacıya 24.852,42 TL ödenmesine karar verilmiş ve anılan tutar üzerinden davalı idare ile davacı arasında sulhname imzalanmıştır.
Daha sonra, davacı tarafından … numaralı dosyada yapmış olduğu dava konusu ikinci başvuru, Hakkari Valiliği 2 No'lu Zarar Tespit Komisyonunca, … tarih ve … sayılı kararla tapu kayıtlarına göre terör nedeniyle boşaltılan yerde arazisinin bulunmadığından bahisle reddedilmiştir. Komisyon kararında ret sebebi boşaltılan yerde tapuya kayıtlı taşınmazının bulunmaması olarak gösterilmiş ise de, dosyada bulunan 23/11/2013 tarihli ifade tutanağında ve davalı idarenin dosyada mevcut savunma dilekçesinde aynı yerleşim birimi dolayısıyla daha önceden tazminat aldığı için red kararı verildiği belirtildiğinden, gerçek ret sebebinin aynı yere ilişkin aynı kişiye mükerrer ödeme yapılmasına mahal vermeme düşüncesi olduğu görülmektedir.
UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada, Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, … köyünde alanları toplamı 12.750,00 m²'yi geçen, biçenek, tarla ve bahçe niteliğinde bir çok taşınmazın davacı adına kayıtlı olduğu görülmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
17/07/2004 tarihinde kabul edilip, 27/07/2004 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, Kanun'un amacının, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemek olduğu; 2. maddesinin 1. fıkrasında, Kanun'un, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 1 inci, 3 üncü ve 4 üncü maddeleri kapsamına giren eylemler veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle zarar gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin maddî zararlarının sulhen karşılanması hakkındaki esas ve usullere ilişkin hükümleri kapsadığı belirtilmiş; 7. maddesinde ise, hayvanlara, ağaçlara, ürünlere ve diğer taşınır ve taşınmazlara verilen her türlü zararlar; yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerinde uğranılan zararlar ile tedavi ve cenaze giderleri; terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle kişilerin mal varlıklarına ulaşamamalarından kaynaklanan maddî zararların, bu Kanun hükümlerine göre sulh yoluyla idarece ödeneceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davacının Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, … köyüne ilişkin mal varlığına ulaşamamaktan kaynaklı zararlarının karşılanması istemiyle yaptığı ilk başvurusu neticesinde, 3215 numaralı dosyada 12.750,00 m² arazi için için kendisine ödeme yapıldığı, oysaki gerçekleştirilen kadastro işlemi ve davacı tarafından açıldığı anlaşılan kadastro davaları sonrasında, 12.750,00 m²'nin üzerinde, bahçe, biçenek ve tarla niteliğinde bir çok taşınmazın davacı adına tescil edildiği dikkate alındığında, davacıya mal varlığına ulaşamamaktan kaynaklı zararlarının karşılanması istemiyle yaptığı ilk başvurusu neticesinde ödeme yapılan mal varlığı değerleri ile gerçekleştirilen kadastro işlemi ile davacı tarafından açıldığı anlaşılan kadastro davaları sonrasında davacı adına tescil edilen mal varlığı değerlerinin tür ve miktar olarak birbiriyle örtüşmediği görülmektedir. Gerçekleştirilen kadastro işlemi ve davacı tarafından açıldığı anlaşılan kadastro davaları sonrasında, davacı adına kaydı yapılmış olup öncesinde davacıya veya bir başkasına 5233 sayılı Kanun kapsamında mal varlığına ulaşılamamasından kaynaklı zarar tazmin talebine konu edilmeyen bir taşınmaz var ise bu taşınmaza ilişkin davacının zararının karşılanacağı kuşkusuzdur. Bu nedenle, salt ... köyüne ilişkin tüm zararının davacı ile davalı idare arasında imzalanan sulhname kapsamında karşılandığı, dava konusu ikinci başvurunun mükerrer bir başvuru olduğu gerekçesiyle eksik incelemeyle davanın reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
Bu itibarla, öncelikle gerçekleştirilen tesis kadastrosu işlemi ve davacı tarafından açıldığı anlaşılan kadastro davaları sonucunda davacı adına tescil edilen taşınmazların bulunduğu mevkiilerin … köyünün … mezrasına bağlı olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. Sonrasında ise, Cevizli mezrasına bağlı olduğu tespit edilen mevkilerde bulunan ve sulhname kapsamında ödemesi yapılan (davacının ödeme aldığını kabul ettiği taşınmazlar da dahil) mal varlığı değerleri ile, gerçekleştirilen kadastro işlemi ve davacı tarafından açıldığı anlaşılan kadastro davaları sonucunda davacı adına tescili yapılan mal varlığı değerlerinin tür ve miktar itibarıyla birbiriyle karşılaştırılması, kadastro işlemi sonrasında davacı adına tescili yapılan taşınmazlardan davacı veya bir başkası adına 5233 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında mal varlığına ulaşılamamasından kaynaklı zarar tazmin talebine konu edilmeyen bir taşınmaz bulunuyorsa, davacının (varsa) bu taşınmaza ilişkin zararının karşılanması gerektiğinden -gerekçede hangi taşınmaza / taşınmazlara ilişkin zarar tazmininin gerektiği de belirtilmek suretiyle- dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi, diğer durumlarda ise ikinci başvuru mükerrer olacağından davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, anılan yerleşim biriminde, gerçekleştirilen tesis kadastrosu ve davacı tarafından açıldığı anlaşılan kadastro davaları sonucunda davacı adına tescil edilen taşınmazlar dışında, davacının satış yoluyla edindiği taşınmazların bakılan davada zarar tazminine konu olamayacağı da açıktır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 30/11/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.