T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/1084
Karar No : 2023/2316
TEMYİZ EDENLER : I-(DAVACILAR) 1-… 2-…
3-… 4-…
5-…
VEKİLİ : Av. …
II-(DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : I-(DAVACILAR) 1-… 2-…
3-… 4-…
5-…
II-(DAVALILAR)
1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı,
2- … Belediye Başkanlığı/ANKARA
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara İli, Gölbaşı İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, … sayılı davacıların maliki oldukları taşınmazın doğusundan geçen ... Caddenin (… Yolunun) 20 metreye çıkarılmasına ilişkin olarak Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen "Gölbaşı, Taşpınar Kızılcaşar Mahalleleri ve Çevresi 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı" ve aynı tarih ve … sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen "Gölbaşı Taşpınar Kızılçaşar ve İncek Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı Doğu Etabı 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı" ile yol genişletme ve asfaltlama çalışması yapılacağından davacılara ait yapının yıkımına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının Gölbaşı, Taşpınar Kızılcaşar Mahalleleri ve Çevresi 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı" ve anılan meclisin aynı günlü, … sayılı kararıyla kabul edilen "Gölbaşı Taşpınar Kızılçaşar ve İncek Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı Doğu Etabı 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı"nın iptali istemi bakımından yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu alan yönünden dava konusu nazım ve uygulama imar planlarının 1/25000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım imar Planıyla uyumlu olduğu, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yol hattının yolun sağ ve solundaki mülkiyetlerden eşit miktarda kamulaştırma yapılacağı, davaya konu 20 metrelik yolun 1/5000 ölçekli nazım imar planında 20 metre ve 35 metrelik yollar ile kesiştiği, yol kademelenmesi açısından 20 metrelik yolun şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve hukuka uygun olduğu; davacının yolun genişletilmesi nedeniyle davacılara ait taşınmaz üzerindeki yapıların yıkılmasına ilişkin işlemin iptali istemine gelince; davacılara ait taşınmazın imar planlarında 20 metrelik taşıt yoluna isabet eden kısmının, 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinin uygulanması sonucu arzdaki davacıların mülkiyeti sona erdirilmeden ve/veya yola isabet eden arzın ve/veya üzerindeki yapı kamulaştırılmadan, taşınmaza müdahale edilerek yıktırılması yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın imar planlarına ilişkin kısmının reddine, dava konusu yıkım işlemine yönelik kısmının ise iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacılar tarafından, yapının yıktırılmasına ilişkin herhangi bir işlem tebliğ edilmediği, imar planlarının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı … Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; büyükşehir belediyelerinin görevinin ilçe belediyelerinin sunduğu planları onaylamaktan ibaret olduğu, bu sebeple davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, dava konusu işlemleri hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ :
… Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; Savunma verilmemiştir.
… Belediye Başkanlığı tarafından; Savunma verilmemiştir.
Davacılar vekili tarafından; Temyiz edilen kararın yıkıma ilişkin kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın anılan kısmının onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının imar planlarına ilişkin kısımın bozulması, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının yıkım işlemine ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Ankara İli, Gölbaşı İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, … sayılı davacıların maliki oldukları taşınmazların doğusundan geçen ... Caddenin (… Yolunun) 20 metreye çıkarılmasına ilişkin olarak Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen "Gölbaşı, Taşpınar Kızılcaşar Mahalleleri ve Çevresi 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı" ve anılan meclisin aynı tarihli ve 1623 sayılı kararıyla kabul edilen "Gölbaşı Taşpınar Kızılçaşar ve İncek Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı Doğu Etabı 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı"nın uygulanması kapsamında yol genişletme ve asfaltlama çalışması yapılacağından davacılara ait yapı ve çevresinin yıktırılmasına başlanılması üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı;varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, Uygulama İmar Planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 6. maddesinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
Davanın devamı sırasında yürürlüğe giren Mekânsal Plânlar Yapım Yönetmeliğinin "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yıkım işlemi yönünden ;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden;
3194 sayılı İmar Kanununda da belirtildiği gibi nazım imar planı gibi üst ölçekli imar planları, alt ölçekli imar planlarına göre daha genel, soyut ve kapsamlı olduğu, temel ilkelerin, stratejilerin ve bunların belirlediği ana planlama kararlarının tespit edildiği belgelerdir. Bu sebeple, üst ölçekli imar planlarında belirlenen parsel fonksiyonlarının konum ve büyüklüklerinin alt ölçeğe aynen aktarılması yerine ölçeğinin gerektirdiği ayrıntıların yer alması tabiidir. Başka bir ifadeyle, planlama alanına yönelik olarak, alt ölçekli planların, üst ölçekli planlarda belirlenen kullanımlardan daha fazla detay içerebileceği planlamanın temel unsurlarından birisi olsa da bu farklılaşmanın ne ölçüde olması gerektiği önem arz etmektedir. Bu çerçevede, üst ölçekli planda belirlenen temel kullanım belirlemesinin alt ölçekli plana aktarılması ve alt ölçekte yer alan kullanımın bu temel kullanım ile çelişmemesine dikkat edilmesi gerekmektedir.
İdare Mahkemesince hükme esas alınan ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı genel ulaşım kademelenmesinde en alt kademe karayolu ulaşım bağlantısı olarak 25 ve 35 metre genişlikte I. ve II. derece yolların kurgulanmış olması, daha alt kademe karayolu ulaşım bağlantılarının ise alt ölçekli imar planları ile kurgulanmasının öngörülmüş olmasından dolayı davaya konu taşınmazın doğusunda önerilmiş olan 20 metre genişlikteki taşıt yolunun 1/25.000 ölçekli nazım imar planı kararları ile belirlenmesi mümkün olmadığı yönünde tespitlerde bulunarak, dava konusu imar planlarında yer alan 20 metrelik yolun üst ölçekli plan olan 1/25000 ölçekli nazım imar planında gösterilmemesinin planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı olmadığı sonucuna varmıştır.
Dairemizce, işbu dava dosyası ile Dairemizin E:2021/1283 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden ise dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgenin komşuluğunda … mahallesinde bulunan ve İncek Bulvarına bağlanan yolun 20 metre genişliğinde olduğu, ayrıca 1/25000 ölçekli nazım imar planında gösteriminin yapıldığı görüldüğünden bilirkişi raporundaki 20 metre genişliğindeki yolların 1/25.000 ölçekli nazım imar planı kararları ile belirlenmesi mümkün olmadığı yönündeki tespite itibar edilmemiştir.
Bu durumda, üst ölçekli plan olan 1/25000 ölçekli nazım imar planında yer almayan 20 metre genişliğindeki yolun, dava konusu alt ölçekli imar planlarında gösterilmesinin planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı olduğu sonucuna ulaşılmış olup, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden davanın reddine ilişkin idare mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmadığı anlaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle yıkım işlemine yönelik olarak dava konusu işlemin iptaline, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden ise davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, imar planlarına ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Davalının temyiz isteminin reddine,
4. Anılan kararın yıkım kararına ilişkin kısmının ONANMASINA,
5. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 06/03/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.