Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2019/1113 E. , 2022/4789 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/1113
Karar No : 2022/4789
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Maltepe İlçesinde faaliyet gösteren ... Yabancı Dil Kursu'nun amacı dışında mevzuata aykırı olarak faaliyet gösterdiğinden bahisle kurum açma izni iptal edilerek kapatılmasına ilişkin İstanbul Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; kurumun yabancı dil vermek üzere kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı aldığı, ancak üniversiteye hazırlık kapsamında ortaöğretim öğrencilerine yönelik matematik, fen bilgisi, kimya gibi derslerin verildiği hususlarının dosyada yer alan bilgi belgeler ile sabit olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararıyla; amacı dışında kullanımın ancak Milli Eğitim Temel Kanunu'nda belirtilen genel ve özel amaçlar olarak kabul edilmesi gerektiği, Kanun'da ifade edilen kurum açma iznini amacı dışında kullanma fiilinin ancak; eğitim öğretim faaliyeti kapsamı dışına çıkarak başkaca bir alanda faaliyet göstermek şeklinde gerçekleşebileceği, kurumun kurum açma izninde onaylanan program dışına çıkarak başkaca derslerden eğitim verdiği sabit ise de; anılan faaliyetin yine eğitim öğretim kapsamında olduğu, bu haliyle Kanun'un 7. maddesinin 2. fıkrası uyarınca işlem tesisi gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, İstanbul İli, Maltepe İlçesinde faaliyet gösteren ... Yabancı Dil Kursu'nun amacı dışında mevzuata aykırı olarak faaliyet gösterdiğinden bahisle kurum açma izni iptal edilerek kapatılmasına ilişkin İstanbul Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde " Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel Öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmü yer almakta olup; ''Kurum açma izni'' başlıklı 3. maddesinde ise; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu, izin başvurularının ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılacağı, Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verileceği, Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvuruların ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderileceği, kurum açma izni talebinin valilikçe reddedilmesi hâlinde, kurucu veya kurucu temsilcisi tarafından taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğinden itibaren onbeş iş günü içinde Bakanlığa itirazda bulunulabileceği, itirazın, Bakanlıkça onbeş iş günü içinde karara bağlanacağı, kurum açma izni alınmadıkça, kuruma öğrenci kaydı yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.
Yine anılan Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanunda geçen;
...
B) Kurum: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (...) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını,
...
G) (Değişik bent: 01/03/2014-6528 S.K./9. md) Çeşitli kurslar: Ortaöğretime veya yükseköğretime giriş sınavlarına hazırlık niteliğinde olmamak kaydıyla, kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumlarını,... ifade eder."; "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde ise; "Kurum açma izni verilen kurumlardan iki yıl içerisinde faaliyete başlamayan, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara veren veya söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir.
Özel öğretim kurumunun;
a) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması,
b) Gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması,
c) Haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması,
d) Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması,
e) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması,
f) 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması,
g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi,
h) Mevzuata uygun olarak kapatılmaması,
hâllerinde; (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin beş katı; (e) ve (f) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin on katı ve (g) bendindeki fiil için brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır. Bu fıkranın (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir, (h) bendindeki fiilin işlenmesi hâlinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası verilir ve kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. İdari para cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir....." hükmüne yer verilmiştir.
20/03/2012 Tarih ve 28239 Sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Tanımlar başlıklı ikinci maddesinin (ö) bendinde; " (Değişik bend: 13.01.2017 - 29947 s. R.G. Yön./1. md.) Bilim grubu: Bakanlıkça lise ve dengi okul öğrencileri ile mezunlarına yönelik onaylanan çerçeve programı doğrultusunda (Ek-15)’te belirlenen grupları,"; aynı maddenin (p) bendinde ise; " (Ek bend: 08.08.2015 - 29439 s. R.G. Yön./1. md.) Özel öğretim kursu: Kişilerin, Bakanlıkça belirlenmiş bilim gruplarına uygun eğitim ortamlarında, ortaöğretim seviyesinde ilgi ve isteklerine uygun öğretim programları doğrultusunda, bilgi, beceri, yetenek ve deneyimlerini geliştirdiği, serbest zamanlarını değerlendirdiği (...) bir bilim grubunda eğitim veren özel öğretim kurumlarını," tanımladığı ifade edilmiş olup; "Bakanlıkça ve valilikçe yapılacak işlemler" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasının dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde; "İl milli eğitim müdürlüğünce maarif müfettişi/şube müdürü veya uygun görülen başka personelin görevlendirme onay tarihinden itibaren en geç on beş iş günü içinde düzenlenen inceleme raporunda ve valilikçe kurumun açılmasında bir sakınca bulunmadığının belirtilmesi halinde, dosya beş iş günü içinde Bakanlığa gönderilir. Bakanlıkça iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi uygun görülen okullar ve sosyal etkinlik merkezleri dışındaki kurumlara valilikçe beş iş günü içinde kurum açma izni (EK-2) düzenlenir. Valilikçe kurum açma izni düzenlenen kurumlara Bakanlıkça on beş iş günü içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK-2/A) düzenlenir." aynı maddenin 3. Fıkrasının işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Bakanlıkça uygun görülen okullara on beş iş günü içinde kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK-3) ve (EK-3/A), sosyal etkinlik merkezlerine (EK-2/B) düzenlenir."; "Kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve geçici olarak kapatma" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında; "Kanunun 7 nci maddesi hükümlerinde belirtilen durumların gerçekleşmesi hâlinde işlenen fiile göre kuruma idari para cezası uygulanır veya kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; … Yabancı Dil Kursu'nda Maltepe İlçe Milli Eğitim Müdürü görevlileri tarafından yapılan denetim sonucunda düzenlenen 10/03/2017 tarihli tutanakta; ... Yabancı Dil Kursunda bulunan öğrencilere sorulduğunda Matematik ve Fen Bilgisi dersleri aldıklarını beyan ettikleri, çalışma izni bulunmayanların çalıştırıldığı yolunda tespit yapıldığı, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesininin 1. fıkrasına aykırı hareket ettiğinden bahisle davacının kurucu temsilcisi olduğu kurum hakkında yapılan soruşturma sonucunda düzenlenen … tarih ve … sayılı soruşturma raporunda; "adı geçen kursa giden maarif müfettişleri tarafından 11/04/2017 tarihinde gidilen kurumda, denetim sırasında bir öğrenci velisinin kimya dersi almak için geldiğini beyan ettiği saptamasına yer verilerek, amacı dışında mevzuata aykırı eğitim öğretim faaliyetleri sebebiyle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 7. maddesininin 1. fıkrası uyarınca ... Yabancı Dil Kursunun işyeri açma ruhsatının iptal edilmesi" şeklinde getirilen teklif uyarınca İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğünce tesis edilen … tarih ve … sayılı işlemle 5580 sayılı Yasanın 7. maddesi uyarınca, davacının kurucu temsilcisi olduğu ... Yabancı Dil Kursunun kurum açma izni iptal edilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
Yukarıda yer alan hükümlerden anlaşıldığı üzere; 5580 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesi ile Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; "çeşitli kurslar" ile "özel öğretim kursu" kavramı ayrı ayrı tanımlanmak suretiyle anılan kurumların açılış amaçları birbirinden farklıdır. Bu çerçevede; anılan Kanun'a tabi olarak açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni valilikçe verilecektir. Yine bütün kurum türlerini iş yeri açma çalışma ruhsatı Bakanlıkça verilecektir.
Yine Kanun'un "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde, kurumların denetimi neticesinde uygulanacak olan yaptırımlar bağlamında ikili bir ayrıma gidildiği; buna göre; eğer kurum açma izni verilen kurum, iki yıl içerisinde faaliyete başlamadıysa veya faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara verdiyse veyahut da kurum açma iznini amacı dışında kullanırsa, bu kurumların doğrudan kurum açma izni ile iş yeri açma çalışma ruhsatlarının iptal edileceği; ancak; özel öğretim kurumunun; Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması, gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması, haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması, bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması, mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması, 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması, kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi ve mevzuata uygun olarak kapatılmamasının ilgili idarece tespiti halinde; anılan fiilin ilk kez gerçekleşmesi durumunda idari para cezası; tekrarı halinde katlı (artırılmış ) idari para cezası yaptırımı ile karşı karşıya kalacağı; üçüncü kez tekrarı halinde ise; kurumun kapatılacağı kurala bağlanmıştır.
Söz konusu düzenlemede amaçsal ve sistematik bir yorumla; Kanun koyucunun mevzuata aykırı işlemleri, aykırılığın ağırlık dercesine göre sınıflandırdığı ve yaptırıma bağladığı; aykırılığın sınıflandırılmasında ise; fiilin ağırlığı, eğitim öğretim hizmetinin niteliği, bu fiillerin eğitim öğretim hizmetinin işleyişine olan etkisi ile etki alanı gibi faktörler önem arz etmektedir.
Soruşturma raporu ve dosyadaki belgelerin incelenmesinden; kurum müdürü Duygu Gündoğdu'nun 13/04/2017 tarihli ifadesinde, … Yabancı Dil Kursu'nda 29/08/2016 tarihinden itibaren müdür olarak görev yaptığını, kurum açıldığından bu yana ilgilizce kursu olarak herhangi bir program açmadıklarını, yabancı dil dersi için gelenlerin sınava hazırlık için diğer derslerden ders alma taleplerinin bulunduğu, kendilerinin de birkaç öğrenciye bazı dersleri vermeye başladıklarını, ancak yabancı dil dışında başkaca derslerden kurs veremeyecekleri hususu taraflarına bildirilince yeni öğrenci kaydı yapmadıklarını ancak önceki kayıtlı öğrencilerin kurslarına devam edildiği, bu dersleri veren öğretmenlerin çalışma onaylarının olup olmadığını bilmediğini beyan etmiştir.
Davalı idare bünyesinde görev yapan denetim elemanları tarafından 10/03/2017 ve 11/04/2017 tarihlerinde kuruma denetime gidildiği, burada denetim elemanlarınca tutulan tutanaklarda; öğrencilerle yapılan görüşmelerde öğrencilerin matematik ve fen dersi aldıklarını beyan ettikleri, yine 11/04/2017 tarihinde saat 14:00 de yapılan denetimde, çalışma onayı olmayan ve kurum müdürü yerine görev yapan …'in kurumda 20 civarında öğrencinin ingilizce kursu aldığını beyan ettiği, ancak denetim sırasında bir öğrenci velisinin kimya dersi kaydı için geldiği, aynı gün saat 15:40'da kuruma denetim elemanlarınca tekrar gidildiği, bu kez kurum içinde kimya öğretmeni ..., matematik öğretmeni ..., biyoloji öğretmeni ..., ikinci matematik öğretmeni ...ve coğrafya öğretmeni ...'nin bulunduğu, derslerin saat 17:00'da başlayıp 21:00'a kadar devam ettiği, bu derslerden 20 öğrencinin ders aldığı, kurumda halihazırda matematik dersi almaya gelen bir öğrencinin bulunduğu yolunda tespitlere yer verildiği görülmektedir.
Anılan kuruma 29/08/2016 tarihinde ingilizce dil öğretim kursu programı ile kurum açma izni verildiği, yine Milli eğitim Bakanlığı'nın 23/09/2016 tarih ve 10175816 sayılı işlemiyle de iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, bu çerçevede davacının kurucu temsilcisi olduğu kurumda sadece ingilizce dil öğretimi yapılabileceği açıktır.
Ancak; dava konusu işlemle kapatılan kurumda matematik, biyoloji, coğrafya, kimya gibi dersler verilerek kurum açma izninin amacını aşar şekilde 5580 sayılı Kanun'a tabi kurum türleri arasında yer alan "özel öğretim kursu" türünde faaliyet gösterildiği, bu haliyle 5580 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 1. fıkrasında hüküm altına alınan; kurum açma iznini amacı dışında kullanma fiilinin sübuta erdiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Bu itibarla; dava konusu işlemde hukuka aykırılık; hukuka ve mevzuata uygun olan Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine başvurunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılarak işlemin iptali yolunda verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.
Nitekim; Dairemizin 09/03/2022 tarih ve E:2018/6772, K:2022/1505 sayılı kararı da benzer yöndendir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 15/09/2022 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.