Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/1168 E. , 2021/6826 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/1168
Karar No : 2021/6826
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …Başkanlığı / …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …Sağlık Medikal Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN_KONUSU : …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ağrı ilinde faaliyet gösteren ve …Hastanesi'ni dava dışı …Sağlık Hiz. Tic. Ltd. Şti.'den devralarak idare ile 28/09/2012 tarihinde sağlık hizmeti satın alım sözleşmesi imzalayan davacı şirket tarafından, …Hastanesi hakkında yapılan soruşturma sonucu hazırlanan …tarihli ve …sayılı soruşturma raporu uyarınca, …Hastanesi tarafından yapılmayan muayene, tetkik, tahlil vb. işlemlerin bedellerinin Kuruma fatura edildiğinin belirlendiğinden bahisle, 1.402.225,05 TL cezai şartın Borçlar Kanunu'nun 202. maddesi uyarınca davacı şirketin Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü nezdinde doğan/doğacak alacaklarından tahsil edileceğine ilişkin …tarihli ve …sayılı işlemin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince; Mahkemelerinin uyuşmazlığın adli yargıda çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle verdiği davanın görev yönünden reddi yolundaki ısrar kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 15/11/2016 tarihli ve E:2015/895, K:2016/2943 sayılı kararı ile bozulması üzerine yeniden yapılan yargılamada, soruşturma dosyasının, taraflar arasında akdedilen sözleşmeler ile tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden; uyuşmazlığın, davalı idare ile davacı arasında imzalanan 28/09/2012 tarihli idari sözleşmeden değil, davalı idarenin tek taraflı olarak kamu gücünü kullanmak suretiyle tesis ettiği ve davacı şirketin devraldığı hastanenin eski sahiplerine uygulanması gereken cezai şartın davacı şirketin alacaklarından tahsiline yönelik işleme ilişkin olduğunun anlaşıldığı nitekim, davalı idare ile davacı şirket arasında imzalanan 28/09/2012 tarihli hizmet alım sözleşmesinde …Hastanesinin davacıya devrine ve borçlarının tahsiline ilişkin bir hüküm bulunmadığı, davacının …Sağlık Hiz. Tic. Ltd. Şti.'den devraldığı …Hastanesi'nce yapılmayan muayene, tetkik ve tahlil bedellerinin faturalandırılarak Kurumdan tahsil edildiğinin ve böylece Kurumun zarara uğratıldığının tespit edilmesi üzerine hesaplanan 1.402.225,05 TL cezai şartın davacı şirket alacaklarından tahsil edilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Mahkemece verilen kararın hukuki dayanaktan yoksun olduğu, davacının devraldığı hastane tarafından, soruşturma raporunda ismi geçen kişiler adına muayene, tetkik, tahlil ve kültür tutarlarının usulsüz sağlık hizmeti faturası düzenlenerek Kuruma fatura edilmek suretiyle Kurum zararına yol açıldığının ve kamu zararına sebebiyet verildiğinin sabit olduğu, bu durumun aksinin ispat edilemediği, davacı tarafından şirketin aktifinin devralınmadığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı, zira işletmenin aktifinin sadece banka hesabında bulunan hak ve alacaklardan ibaret olmadığı, işletmede kullanılan teknik cihaz, donanım, tıbbi malzeme ve ilaç vb. kapsadığı, bu nedenle Borçlar Kanunu’nun 202. maddesi uyarınca devralanın devredenle birlikte muaccel ya da ileride muaccel olacak borçlarından müteselsilen sorumlu olacağının açık olduğu, şu an …Hastanesi adı altında faaliyet gösteren hastanenin kurulduğu günden itibaren alacaklıların tahsilini zorlaştırmak maksadıyla çok sayıda şirket değiştirdiği, devirlerin tamamının muvazaalı olduğu, şirket değişimi ve devri yoluyla kanuna karşı hile metodunun uygulandığı, devralan şirketlerin adreslerinin aynı olduğu ve aralarında organik bağ bulunduğu, bu nedenle de borçlardan müteselsilen sorumlu olmalarının gerektiği, Mahkemece Ağrı Tapu Sicil Müdürlüğüne müzekkere yazılarak hastane içindeki eşyanın tapuya şerh verilip verilmediğinin sorulması, Ağrı Vergi Dairesi Müdürlüğünden kira kontratı suretlerinin istenilmesi, Ağrı Ticaret ve Sanayi Odası’na yazı yazılarak her iki şirket arasında menkul mal devrinin yapılıp yapılmadığının sorulması, SGK Ağrı İl Müdürlüğünden her iki şirketin dava konusu sürelerde çalıştırdıkları doktorlara ilişkin listelerin istenilmesi, SGK Erzurum İl Müdürlüğünden alacakların hangi hastane adına faturalandırıldığının sorulması gerekirken eksik inceleme ile doğrudan karar verildiği, Kurumun Borçlar Kanunu'nun 139. maddesinde düzenlenen borcun takasına ilişkin hükmü uyguladığı ve Kanun'un kendisine tanımış olduğu haktan istifade ettiği dikkate alındığında yapılan işlemin hukuka uygun olduğu, bu nedenlerle eksik incelemeyle verilen kararın temyizen incelenerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Ağrı ilinde faaliyet gösteren davacı şirketin 10/07/2012 tarihinde …Sağlık Hiz. Tic. Ltd. Şti. unvanlı şirketten …Hastanesi'ni devralıp, işletme adını …Hastanesi olarak değiştirerek idare ile 28/09/2012 tarihinde özel sağlık hizmeti sunucularından sağlık hizmeti satın alım sözleşmesi imzaladığı, davalı idare ile davacı tarafından devralınan ……Hastanesi arasında imzalanan sağlık hizmeti satın alım sözleşmesinin de devreden şirketin başvurusu üzerine 28/09/2012 tarihinde feshedildiği, davalı idare tarafından …Hastanesi (…Sağlık Hiz. Tic. Ltd. Şti.)'nin 2012/2 dönemi faturaları incelenerek yapılan soruşturma sonucunda hazırlanan …tarihli ve …sayılı soruşturma raporunda …Hastanesi tarafından yapılmayan muayene, tetkik, tahlil vb. işlemlerin bedellerinin Kuruma fatura edildiğinin tespit edildiğinden bahisle, devrolunan …Hastanesi ile davalı idare arasında 2009 yılında imzalanan sağlık hizmeti satın alma sözleşmesinden kaynaklanan 1.402.225,05 TL cezai şartın Borçlar Kanunu'nun 202. maddesi uyarınca davacı şirketin (…Hastanesi) Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü nezdinde doğan/doğacak alacaklarından tahsil edileceğine ilişkin …tarihli ve …sayılı işlemin tesis edildiği, davacı tarafından da söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Malvarlığının veya işletmenin devralınması" başlıklı 202. maddesinde, "Bir malvarlığını veya bir işletmeyi aktif ve pasifleri ile birlikte devralan, bunu alacaklılara bildirdiği veya ticari işletmeler için Ticaret Sicili Gazetesinde, diğerleri için Türkiye genelinde dağıtımı yapılan gazetelerden birinde yayımlanacak ilanla duyurduğu tarihten başlayarak, onlara karşı malvarlığındaki veya işletmedeki borçlardan sorumlu olur.
Bununla birlikte, iki yıl süreyle önceki borçlu da devralanla birlikte müteselsil borçlu olarak sorumlu kalır. Bu süre, muaccel borçlar için, bildirme veya duyuru tarihinden; daha sonra muaccel olacak borçlar için ise, muacceliyet tarihinden işlemeye başlar.
Borçların bu yoldan üstlenilmesinin sonuçları, dış üstlenme sözleşmesinden doğan sonuçlarla özdeştir. Bildirme veya ilanla duyurma yükümlülüğü devralan tarafından yerine getirilmedikçe, ikinci fıkrada öngörülen iki yıllık süre işlemeye başlamaz. " hükmü yer almaktadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle "A) Ticari işletme" üst başlıklı ve "1. Bütünlük ilkesi" alt başlıklı 11. maddesinde ise, "Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.
Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir.
Ticari işletme, içerdiği malvarlığı unsurlarının devri için zorunlu tasarruf işlemlerinin ayrı ayrı yapılmasına gerek olmaksızın bir bütün hâlinde devredilebilir ve diğer hukuki işlemlere konu olabilir. Aksi öngörülmemişse, devir sözleşmesinin duran malvarlığını, işletme değerini, kiracılık hakkını, ticaret unvanı ile diğer fikrî mülkiyet haklarını ve sürekli olarak işletmeye özgülenen malvarlığı unsurlarını içerdiği kabul olunur. Bu devir sözleşmesiyle ticari işletmeyi bir bütün hâlinde konu alan diğer sözleşmeler yazılı olarak yapılır, ticaret siciline tescil ve ilan edilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin Ağrı Ticaret ve Sanayi Odası tarafından düzenlenen …tarihli ve …sayılı faaliyet belgesinde, 14/06/2012 tarihinde 1.000.000,00 TL sermaye ile Ağrı Ticaret ve Sanayi Odasına kaydının yapılarak faaliyete geçtiğinin belirtildiği, 10/07/2012 tarihinde …Hastanesi'ni devralarak işletme (tabela) ismini …Hastanesi olarak değiştirdiği ve Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 69. maddesinde belirtilen evrakla birlikte 18/07/2012 tarihinde Ağrı İl Sağlık Müdürlüğüne başvurarak hastane ruhsatının adına düzenlenmesini talep ettiği, Sağlık Bakanlığı tarafından …tarih ve …sayılı faaliyet izin belgesinin düzenlendiği, davalı idare ile 28/09/2012 tarihinde sağlık hizmeti satın alım sözleşmesi imzaladığı, …Noterliğince düzenlenen …tarihli ve …sayılı taahhütnameyle ilgili hastaneyi devralan davacı şirketin, devreden …Sağlık Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.'nin Sosyal Güvenlik Kurumu Erzurum Sağlık İşleri İl Müdürlüğü'ne 10/07/2012 - 09/07/2013 tarihleri arasında doğabilecek olan her türlü borcu ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği, davalı idare tarafından …Hastanesi'nin faturalarının incelenerek hakkında yapılan soruşturma sonucunda hazırlanan …tarihli ve …sayılı soruşturma raporunda …Hastanesi tarafından yapılmayan muayene, tetkik, tahlil vb. işlemlerin bedellerinin Kuruma fatura edildiğinin belirlendiğinden bahisle, devrolunan …Hastanesi ile davalı idare arasında 2009 yılında imzalanan sağlık hizmeti satın alma sözleşmesinden kaynaklanan 1.402.225,05 TL cezai şartın Borçlar Kanunu'nun 202. maddesi uyarınca davacı şirketin (…Hastanesi) Erzurum İl Müdürlüğü nezdinde doğan/doğacak alacaklarından tahsil edileceğine ilişkin …tarihli ve …sayılı işlemin tesis edildiği görülmektedir.
Yukarıda belirtilen 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 11. maddesinin 1. fıkrasında, ticari işletmenin, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletme olduğu belirtilmiş olup, bu bağlamda ticari işletmenin devri ise, "devir sözleşmesine dayalı olarak ticari işletmenin el değiştirmesi" (…, …., Ticari İşletmenin Aktif ve Pasifiyle Devri, İstanbul, 2008. s:25) olarak tanımlanabilir.
Söz konusu işletmenin devrinin yapıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 202. maddesinde yer alan düzenlemeyle, işletmeyi aktif ve pasifleri ile devralanın, bu durumu Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanacak ilanla duyurduğu tarihten başlayarak, alacaklılara karşı işletmedeki borçlardan sorumlu olacağı öngörülmüş, ayrıca iki yıl süreyle önceki borçlunun da devralanla birlikte müteselsil borçlu olarak sorumlu kalacağı, bu sürenin ise muaccel borçlar için, bildirme veya duyuru tarihinden; daha sonra muaccel olacak borçlar için ise, muacceliyet tarihinden işlemeye başlayacağı, bildirme veya ilanla duyurma yükümlülüğü devralan tarafından yerine getirilmedikçe, bu iki yıllık sürenin işlemeye başlamayacağı hükmüne yer verilmiştir.
Bakılan uyuşmazlıkta, davacı şirket ile …Sağlık Hiz. Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan 10/07/2012 tarihli devir sözleşmesinde …Hastanesinin işletmeciliğinin devredildiğinin belirtildiği, dolayısıyla ticari işletmenin tamamının davacı tarafından devralındığının sabit bulunması, ayrıca ticari işletmelerde devamlılığın esas olması karşısında, sonraki işletmenin öncekinin devamı niteliğinde bulunduğu ve borçlu şirketin borçlarından Türk Borçlar Kanunu'nun 202. maddesi dikkate alınarak külli halefiyet kuralları gereği davacı şirketin de sorumlu olacağı sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 23/12/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.