T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/11865
Karar No : 2023/2883
DAVACI : … Güvenlik Hizmetleri ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … Bakanlığı / …
VEKİLİ: I. Huk. Müş. Yr. V. …
2- … Genel Müdürlüğü / …
VEKİLİ: Av. …
DAVANIN KONUSU :
1. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 28/09/2015 tarih ve Bakanlık Genelge No:2015/23, EGM Genelge No:2015/43 sayılı, "Özel Güvenlik Hizmetlerinde Görev Hayvanlarının Kullanımı" konulu Genelgesi'nde değişiklik yapılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 17/04/2019 tarih ve Bakanlık Genelge No:2019/6, EGM Genelge No:2019/11 sayılı Genelgesi'nin ekinde yer alan Özel Güvenlik Hizmetlerinde Görevlendirilecek Görev Hayvanı ve İdarecilerinin Kullanımına Ait Usul ve Esaslar'ın 2. maddesinin (a) bendi, 2.1. maddesinin (ğ) ve (h) bentleri, 4.1. maddesinin (g) bendi ve 5. maddesinin (d) bendi ile Genelge'nin 18 no'lu ekinde yer alan RDX askeri patlayıcı maddesinin,
2. Emniyet Genel Müdürlüğünün resmî internet sitesinde 21/05/2019 tarihinde yayımlanan Görev Köpeği ve İdarecileri Sınavlarında Uyulması Gereken Hususlar'ın "Görev Köpeği ve İdarecileri ile İlgili Hükümler" başlığı altında yer alan (e) ve (f) bentlerinin, "Görev Köpeği ve İdarecisi Sınavı Usul ve Esasları" başlığı altında yer alan (c) bendinin ve "Havalimanlarının Kargo Bölümlerinde Görev Yapacak Patlayıcı Madde Tespit Görev Köpeği ve İdarecileri ile İlgili Hükümler" başlığı altında yer alan (ç) bendinin,
iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu Genelge ile sınavın ilan edildiği Ocak 2019 tarihinde yürürlükte olan Genelge'de bulunmamasına rağmen, görev köpeklerinin kalça durumlarına ilişkin düzenleme yapıldığı ve sınava on gün kala kendileri gibi olan kurum ve kuruluşların kazanılmış haklarının bertaraf edildiği, sınava dört iş günü kala önceki düzenlemelerde bulunmayan, köpeklerin kalça durumlarına yönelik düzenleme getirildiği, polis, jandarma ve gümrük teşkilatlarında çalışan köpekler için kalça durumu ile ilgili röntgen istenilmediği, bu durumun ayrımcılık içerdiği, kalça röntgeni alınabilmesi için görev köpeklerinin bayıltılmaları gerektiği, bu durumun köpekler için hayati tehlike doğurduğu, yetkili kuruluşların görüşünün alınması hâlinde, patlayıcı madde tespitine yönelik görevlerin yapılması için gerekli olmayan düzenlemelere yer verildiğinin anlaşılacağı, AB/ECAC/TSA standartlarında kalça durumları ile ilgili bir düzenleme bulunmadığı, zira görevleri patlayıcı madde tespiti olan köpeklerin kalça durumlarının, sertifikasyon sınavına ön kabul için esas teşkil edecek bir husus olmadığı, köpeklerin kalça durumlarının uygun olmaması hâlinde sınavlara alınamama tehlikesi doğacağı, bir patlayıcı maddenin görev köpeğine tanıtılması, unutturulması ve görev köpeğinin bu konularda eğitilmesi için belirli sürelere ihtiyaç olduğu, yeni maddeler eklenmesi ve iki ayrı sınav yükümlülüğü getirilmesi karşısında dava konusu Genelge’nin uygulanabilirliğinin kalmadığı, hava kargo taşımacılığında görevli olacak köpekler açısından iki ayrı sınava tabi tutulmalarını gerektirecek bir husus bulunmadığı, ayrıca Genelge'ye, görev köpeğinden sınav sırasında saklanacak maddeler arasına RDX maddesinin eklendiği, AB ve ECAC yetkilileri tarafından yıllar süren risk analizleri sonucu, sadece altı maddenin uçaklara yönelik sabotaj kapsamında tehdit olarak değerlendirildiği, sivil havacılık güvenliği tarihinde bu altı madde haricinde bir madde ile sabotaj teşebbüsünde bulunulmadığı, sodyum klorat ve potasyum klorat adlı kimyasal maddeler, TATP, dumansız barut, kara barut gibi düşük patlayıcıların AB ve ECAC yetkilileri tarafından hava kargo taşımacılığı için tehdit olarak görülmediği, patlayıcı tespit cihazlarında (ETD) bu maddelerin tespitine yönelik ayarlamaya gidilmediği, Türkiye’deki iç-dış hat kargo ve postanın sadece %10-20’sinin köpekler tarafından tarandığı göz önünde alındığında, köpekler aleyhine gereksiz bir çifte standart ve zorunluluk oluşturulduğu, hava kargo köpekleri için ikinci sınavın yeterli olmasına rağmen köpeklerin iki sınava tabi tutulduğu, sınavın gerçek maddeler ile yapıldığı; ama yasal mevzuatta köpeklerin eğitiminde gerçek madde kullanımına izin verilmediği ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından, uluslararası kargo uçaklarının arama işlemlerinin, Bakanlık tarafından faaliyet izin belgesi düzenlenen özel güvenlik şirketlerine ait patlayıcı tespit görev köpekleri aracılığıyla yapıldığı, ülkemizden İngiltere’ye yapılan uçuşlar ile ilgili olarak kargo taşımacılığı sektörüne yönelik bir kg üzerindeki elektromanyetik aygıtları, elektrikli transformatörleri ve güç invertörlerini içeren gönderiler ile ilgili arama prosedürlerinde tam olarak standartlara uyulmaması nedeniyle çeşitili kısıtlamalara gidildiği, kalça displazisi hakkında dünyada genel kabul gören ve 80’den fazla ülkenin ulusal köpek otoritelerinin organizasyonu çatısı konumundaki FCI (Uluslararası Köpek Federasyonu) skorlama sistemine göre kalça displazisi 100 derece ve üstünün sağlıklı olarak kabul edilmekte olduğu ve altındakilerin risk grubunda değerlendirildiği, kalça displazisi olan köpeklerin arama kabiliyetine bakılmaksızın elendiği, kamu kurumları bünyesinde görevli köpeklerle yürütülen hizmetlerde kamunun üstün yararının gözetilecek olduğunun aşikar olduğu; ancak şirketlerde olabilecek ticari kaygılar nedeniyle kimlik geçerlilik süresi içinde kalça displazisi olan köpeklerin görevlerine devam ettirilebileceği, bu nedenle köpeklerin arama görevi sırasında ortaya çıkabilecek dezavantajlarının en aza indirilmeye çalışıldığı, daha önceki sınavlarda patlayıcı madde sayısı 15 iken 11’e indirildiği, kamu kurumlarındaki görev köpeklerinin bu 11 maddeye yönelik testleri geçtiği, ECAC kriterleri uyarınca havalimanlarının kargo bölümlerinde görev yapacak köpeklerin 6 maddeyi tanıma zorunluluğu bulunsa da ülkemizde yaşanan terör vb. olayların risk faktörleri göz önünde bulundurulduğunda, köpeklerin 11 maddeyi tanımasının ülkemizin güvenliği ve prestiji açısından önem arz ettiği, ECAC kriterleri uyarınca RDX maddesinin mutlak surette tanınması gereken bir madde olduğu, anılan maddenin listeden çıkarılması hâlinde İngiltere gibi ülkelerden kısıtlama gelebileceği, bugüne kadar C4 patlayıcı maddesinin sınavlarda yer aldığı, RDX maddesinin de C4 patlayıcı maddesinin ana unsurunu oluşturduğu, simule olarak ilgili maddelerle yapılan eğitimler sonrasında gerçek maddeler ile sınav yapılmasının hayvanlara olumsuz bir etkisinin görülmediği, internet sitesinde yer alan bilgilerin Genelge maddelerinden oluştuğu, anılan şirketin 2019 yılı sınavlarında %95 başarı oranı gösterdiği, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Kamu yararı gözetilerek tesis edilen dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu dikkate alındığında, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; "Genelge Değişikliği" konulu İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 17/04/2019 tarih ve Bakanlık Genelge No:2019/6, EGM Genelge No:2019/11 sayılı Genelgesinin ekinde yer alan Özel Güvenlik Hizmetlerinde Görevlendirilecek Görev Hayvanı ve İdarecilerinin Kullanımına Ait Usul ve Esasların 2'nci maddesinin (a) fıkrasının, 2.1. maddesinin (ğ) ve (h) fıkralarının, 4.1. maddesinin (g) fıkrasının ve 5'inci maddesinin (d) fıkrasının ve 21/05/2019 tarihinde Emniyet Genel Müdürlüğünün resmi internet sitesinde yayımlanan Görev Köpeği ve İdarecileri Sınavlarında Uyulması Gereken Hususların "Görev Köpeği ve İdarecileri ile İlgili Hükümler" başlığı altında yer alan e ve f bentlerinin, "Görev Köpeği ve İdarecisi Sınavı Usul ve Esasları" başlığı altında yer alan c bendinin ve "Havalimanlarının Kargo Bölümlerinde Görev Yapacak Patlayıcı Madde Tespit Görev Köpeği ve İdarecileri ile İlgili Hükümler" başlığı altında yer alan ç bendinin iptali ile Genelgenin 18 nolu ekinden RDX askeri patlayıcı maddesinin çıkartılması istemiyle açılmıştır.
Kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyetteki özel güvenlik hizmetlerinin yerine getirilmesine ilişkin esas ve usulleri belirlemek amacıyla yürürlüğe konulan 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili mevzuatı doğrultusunda kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyette görev yapan özel güvenlik görevlilerinin kullandıkları görev hayvanlarına yönelik yapılmakta olan sınavlar ile sınavlarda başarılı olanlara belirli sürelerle kimlik verilmesine ilişkin hususlar genelge ile düzenlenmiş, ancak özel güvenlik sektöründe idarecileri ile görev yapan görev hayvanlarının standartlarının yükseltilerek, koruma, asayiş, patlayıcı ve narkotik alanlarında yaptıkları aramalarda elde edilen performansın artırılarak özellikle havalimanlarının kargo bölümlerinde görev yapacak patlayıcı madde tespit görev köpeği ve idarecileri için Avrupa Sivil Havacılık Konferansı (ECAC) standartlarına göre yeni düzenleme yapılabilmesi amacıyla, görev hayvanı ve idarecilerine ait sınavlar ile başarılı olan adaylara kimlik verilmesine ilişkin hususları belirleyen Genelge ve eklerinin yeniden düzenlenmesi zorunluluğunun ortaya çıkması üzerine, değişikliğe gidilerek yeniden yapılan düzenleme ile hazırlanan 2019/6 sayılı Genelge ile usul ve esaslar belirlenmiş olup; uygulamanın detayları ekli listede açıklanmıştır.
Anayasaya ve üst hukuk kurallarına uygun olması şartıyla, idarelerin görev alanlarını ilgilendiren konularda ve yürüttüğü hizmetle ilgili yasa, tüzük ve yönetmeliklerin uygulanmasına açıklık getirilmesi amacıyla her zaman genelge yayınlama yetkisi bulunduğu açıktır.
Davacı Şirket tarafından iptali istenilen maddelerde, görev köpeği ve idarecileri için ikinci bir sınav yapılması gerektiği, sınav öncesi ibraz edilmesi gereken belgeler ve geçerlilik kuralları, hayvanların kimlik/çip numarası tespiti, saklanacak maddelerin Ek-18'de yer alan maddeler içerisinden seçilerek saklanması gerektiği, sınavda gerçek madde kullanılması gerektiği, patlayıcı ve narkotik maddelerin 200 gramdan az olmayacak şekilde sınav başlamadan en az 45 dakika önce saklanması gerektiği, sınavda kullanılacak patlayıcı ve kimyasal maddeler tablosunda RDX askeri maddesinin bulunması gerektiği hükümleri yer almıştır.
Kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar ve gerçek kişilerin, terörle mücadele için gerekli önlemleri almak, bu kapsamda oluşan can güvenliğine yönelik tehlikeleri en aza indirmek için gerekli olan iş ve işlemleri yerine getirmekle yükümlü oldukları ve her türlü görev köpeği ve idarecilerinin yeterlilikleri ve sınavları aşamalarında bu gereklilikleri sağlamaları zorunluluğuna ilişkin düzenlemeler; Devletin kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlama konusundaki temel görevinin yanı sıra herkesin, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının sağlanması için üstlendiği pozitif ödevin de gereğidir.
Gerek, güvenli, verimli ve sürdürülebilir bir Avrupa hava taşımacılığı sisteminin sürekli geliştirilmesini teşvik etmek ve bunu yaparken sivil havacılık politikalarını ve uygulamalarını Üye Devletler arasında uyumlaştırmayı ve anlayışı teşvik etmeyi amaçlamak amacıyla kurulan, üyesi bulunduğumuz Avrupa Sivil Havacılık Konferansı (ECAC); gerek, 5188 sayılı Kanun, gerekse diğer ilgili kanunlarda yer verilen hükümler göz önüne alındığında, dava konusu Genelge ile, ülkemizin stratejik konumu, prestiji, güvenlik standartlarının en üst seviyede tutulması gerekliliği dikkate alınarak, ECAC kriterlerine ve dünyada kabul gören skorlama sistemine uygun olarak görev yapan hayvanların kimliklendirilmesi kuralları belirlenmiş, davalı idarelerin uluslararası kargo uçaklarının özellikle yeri belli olmayan bomba arama olaylarında aktif olarak görev yapan köpek ve idarecilerinin mevzuatta öngörülen tedbirlerin uygulanmasına yönelik olarak genel sağlığın ve kamu güvenliğinin sağlanması, bu konudaki usul ve esasların ilgililere duyurulması amacıyla genelgelerin çıkarıldığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen bu duruma göre; dava konusu edilen düzenlemelerde hukuka ve kamu yararına aykırı bir husus bulunmamaktadır.
Ayrıca, RDX isimli askeri patlayıcı maddenin, daha önceki sınavlarda testleri yapılan ve özel güvenlik alanında kullanılan görev köpeklerinin çalıştığı ve tanıdığı C4 adlı patlayıcı maddenin ana unsuru olması, C4 isimli maddeyi tanıyan köpeğin RDX isimli maddeyi de çalışmasına gerek kalmadan tanımasının mümkün olması karşısında, eklere ilave edilerek sınavda tanınması istenilen maddeler arasına dahil edilmesinde de yasal isabetsizlik bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi yönünde karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 30/05/2023 tarihinde, davacıyı ve davalı İçişleri Bakanlığını temsilen gelen olmadığı, davalı Emniyet Genel Müdürlüğünü temsilen Av. …'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Hazır bulunan tarafa usûlüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra hazır olan tarafa son kez söz verilip duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ:
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili mevzuat doğrultusunda kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyette görev yapan özel güvenlik görevlilerinin kullandıkları görev hayvanlarına yönelik yapılmakta olan sınavlar ve sınavlarda başarılı olanlara belirli sürelerle kimlik verilmesine ilişkin hususlar ile ilgili olarak İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünce, 28/09/2015 tarih ve Bakanlık Genelge No:2015/23, EGM Genelge No:2015/43 sayılı Genelge düzenlenmiştir.
Özel güvenlik sektörü idarecileri ile görev hayvanlarının standartlarının yükseltilerek özellikle havalimanlarının kargo bölümlerinde patlayıcı madde tespiti alanında görev yapacak görev köpeği ve idarecileri için ECAC (Avrupa Sivil Havacılık Konferansı) standartlarına göre yeniden düzenleme yapılması zorunluluğunun ortaya çıktığından bahisle anılan Genelge'de değişiklik yapılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 17/04/2019 tarih ve Bakanlık Genelge No:2019/6, EGM Genelge No:2019/11 sayılı Genelgesi hazırlanmıştır.
Bu Genelge'nin ekinde Özel Güvenlik Hizmetlerinde Görevlendirilecek Görev Hayvanı ve İdarecilerinin Kullanımına Ait Usul ve Esaslar ile ekler yer almıştır.
Ayrıca, 21/05/2019 tarihinde, Emniyet Genel Müdürlüğünün resmi internet sitesinde Görev Köpeği ve İdarecileri Sınavlarında Uyulması Gereken Hususlar yayımlanmıştır.
Bunun üzerine, özel güvenlik alanında faaliyet gösteren davacı şirket tarafından bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
26/06/2004 tarih ve 25504 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı, kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyetteki özel güvenlik hizmetlerinin yerine getirilmesine ilişkin esas ve usulleri belirlemektir." hükmüne;
"Özel güvenlik izni" başlıklı 3. maddesinin 3. fıkrasında, "Komisyon, koruma ve güvenlik hizmetini yerine getirecek personelin, bulundurulabilecek veya taşınabilecek silah ve teçhizatın azamî miktarını ve niteliğini, gerekli hallerde diğer fizikî ve aletli güvenlik tedbirlerini belirlemeye yetkilidir. Havalimanı ve liman gibi yerlerde alınacak güvenlik tedbirlerine ilişkin uluslararası yükümlülükler saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.
İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 17/04/2019 tarih ve Bakanlık Genelge No:2019/6, EGM Genelge No:2019/11 sayılı Genelgesi'nin ekinde yer alan Özel Güvenlik Hizmetlerinde Görevlendirilecek Görev Hayvanı ve İdarecilerinin Kullanımına Ait Usul ve Esaslar'ın "Tanımlar ve Kısaltmalar" üst başlıklı 1. maddesinde, özel güvenlik görevlisi, 5188 sayılı Kanun kapsamında özel koruma ve güvenlik hizmetini yerine getirmek amacıyla istihdam edilen kişi; görev hayvanı, kimlik verilerek görev yapan köpekler ve atlar; görev hayvan idarecisi, kimlik verilerek görev yapan ve görev hayvanının sevk ve idaresinden sorumlu özel güvenlik görevlisi; kimlik, sınavlarda başarılı olan görev hayvanı ve idarecilerine Bakanlık tarafından verilen kimlik, olarak tanımlanmıştır.
Anılan Usul ve Esaslar'ın "Genel Hükümler" üst başlıklı 2. maddesinin (a) bendinde, "Görev köpeği ve idarecisi sınavları 'Narkotik Madde Tespit, Patlayıcı Madde Tespit ve Koruma Görev Köpeği' branşlarında yapılacak olup, havalimanlarının kargo bölümünde görev yapacak patlayıcı tespit görev köpeği ve idarecileri için ikinci bir sınav yapılacaktır." düzenlemesine;
"Görev Köpekleri ve İdarecileri İle İlgili Hükümler" alt başlıklı 2.1. maddesinin (ğ) bendinde, "Görev köpeği idarecileri sınav öncesi herhangi bir devlet üniversitesinin veteriner fakültesinden alınmış, görev köpeğine ait derecelendirilmiş kalça röntgen filmi ve radyoloji raporu ile sağlık karnesini ibraz eder. 100 (yüz) derece altı kalça filmleri kabul edilmez, sınava alınmaz"; (h) bendinde ise, "Köpeğin son 6 (altı) ay içerisinde çekilmiş ve derecelendirilmiş röntgen filmi geçerlidir. 1 (bir) yaşında olan köpeklerin 9 (dokuz) aylıktan önceki çekilmiş röntgen filmleri kabul edilmez." düzenlemelerine;
"Görev Köpeği ve İdarecisi Sınavı Usul ve Esasları" alt başlıklı 4.1. maddesinin (g) bendinde, "Saklanacak patlayıcı ve kimyasal maddeler Ek-18'de yer alan maddeler içerisinden seçilerek saklanır." düzenlemesine;
"Havalimanlarının Kargo Bölümlerinde Görev Yapacak Patlayıcı Madde Tespit Görev Köpeği ve İdarecileri ile İlgili Hükümler" üst başlıklı 5. maddesinin (d) bendinde, "Sınavda gerçek maddeler kullanılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava konusu Usul ve Esaslar'ın Ek-18'inde ise, Görev Köpeği ve İdarecileri Sınavında Kullanılacak Patlayıcı ve Kimyasal Maddeler Tablosunun "Patlayıcı Maddeler" alt başlıklı kısmının 7. maddesinde, RDX isimli patlayıcı madde yer almıştır.
Emniyet Genel Müdürlüğünün resmi internet sitesinde 21/05/2019 tarihinde yayımlanan Görev Köpeği ve İdarecileri Sınavlarında Uyulması Gereken Hususlar'ın "Görev Köpeği ve İdarecileri ile İlgili Hükümler" başlığı altında yer alan (e) bendinde, "Görev köpeği idarecileri sınav öncesi herhangi bir devlet üniversitesinin veteriner fakültesinden alınmış, görev köpeğine ait derecelendirilmiş kalça röntgen filmi ve radyoloji raporu ile sağlık karnesini ibraz eder. 100 (yüz) derece altı kalça filmleri kabul edilmez, sınava alınmaz."; (f) bendinde, "Köpeğin son 6 (altı) ay içerisinde çekilmiş ve derecelendirilmiş röntgen filmi geçerlidir. 1 (bir) yaşında olan köpeklerin 9 (dokuz) aylıktan önceki çekilmiş röntgen filmleri kabul edilmez." düzenlemesine;
"Görev Köpeği ve İdarecisi Sınavı Usul ve Esasları" başlığı altında yer alan (c) bendinde, "Patlayıcı ve narkotik madde tespit köpeklerinin testlerinde gerçek maddeler kullanılır. Arama alanlarındaki patlayıcı ve narkotik maddeler 200 (ikiyüz) gr.'dan az olmayacak şekilde sınav başlamadan en az 45 (kırk beş) dakika öncesinden saklanır.
" düzenlemesine;
"Havalimanlarının Kargo Bölümlerinde Görev Yapacak Patlayıcı Madde Tespit Görev Köpeği ve İdarecileri ile İlgili Hükümler" başlığı altında yer alan (ç) bendinde, "Sınavda gerçek maddeler kullanılır.
" düzenlemesine yer verilmiştir.
İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 17/04/2019 tarih ve Bakanlık Genelge No:2019/6, EGM Genelge No:2019/11 sayılı Genelgesi'nin Ekinde Yer Alan Özel Güvenlik Hizmetlerinde Görevlendirilecek Görev Hayvanı ve İdarecilerinin Kullanımına Ait Usul ve Esaslar'ın Dava Konusu Edilen Düzenlemeler ile Genelge'nin 18 No'lu Ekinde Yer Alan "RDX" İbaresinin İncelenmesi:
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedir.
Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.
Öncelikle, 5188 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca, koruma ve güvenlik hizmetini yerine getirecek özel güvenlik personelinin hizmetin sunumu sırasında canlı-cansız fark etmeksizin kullanacağı silah, teçhizat, hayvan gibi sair araçların kapsam, sınır ve niteliklerini belirleme hususunda il bazında oluşturulacak özel güvenlik komisyonlarının yetkili olduğu görülmekle beraber, kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyetteki özel güvenlik alanında düzenleme yapma ve uygulamaya yön verme yetkisinin bu alanda otorite olan İçişleri Bakanlığına ait olduğu, ayrıca komisyon kararlarının, merkezi idarenin taşra teşkilatının başı olan valinin onayına tabi olduğu, dolayısıyla komisyonun il teşkilatında valiye yardımcı bir kurul şeklinde teşkil ettirildiği, bu hâliyle özel ve genel (önleyici-idari) kolluk kuvvetleri ile valinin hiyerarşik amiri konumunda olan İçişleri Bakanlığının özel güvenlik alanındaki emir ve talimatlarına - hukuka uygun olmak kaydıyla, kural olarak- uymakla mükellef olduğu anlaşıldığından, dava konusu Genelge'nin düzenlenmesinde İçişleri Bakanlığının yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.
Anılan Usul ve Esaslar'ın dava konusu edilen kısımları incelendiğinde davacı tarafından;
i. Görev köpeği ve idarecisi sınavının bir kez yapılacağı kuralının aksine havalimanlarının kargo bölümlerinde görev yapacak patlayıcı tespit görev köpeği ve idarecileri için ikinci bir sınav yapılması,
ii. Sınavlar öncesinde görev köpeğine ait kalça röntgen filmi istenilmesi, bu filmin son 6 (altı) ay içinde çekilmiş olması ve derecelendirilmesi sonucunda 100 (yüz) derecenin altında olmaması,
iii. Sınav için saklanacak patlayıcı ve kimyasal maddelerin ek-18'de yer alan maddeler içerisinden seçilerek saklanması, (Bu maddelerin arasında davacının itiraz ettiği RDX de yer almaktadır.)
iv. Havalimanlarının kargo bölümlerinde görev yapacak patlayıcı madde tespit görev köpeği ve idarecileri sınavlarında gerçek maddeler kullanılması,
hususlarını içeren madde ya da bentlerin dava konusu edildiği anlaşılmaktadır.
Yine davacı tarafından, düzenlemenin 17/04/2019 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdiği, sınav tarihinin ise çok önceden Ocak ayında 30/04/2019 olarak ilan edildiği, bu suretle mülga Genelge kurallarına göre yapılan hazırlığın ve tanınan yaklaşık 10 günlük uyum sürecinin yetersiz kaldığı ileri sürülmektedir.
Ülkemizde sivil havacılığa yönelik güvenlik önlemlerinin sağlanmasında, Avrupa Sivil Havacılık Konferansı (ECAC) tarafından belirlenen kuralların yanı sıra; ülkemizin jeopolitik konumu ve terör eylemlerine maruz kalma ihtimali göz önüne alınarak ek kurallara da yer verildiği anlaşılmaktadır.
Bu nedenle, sınavda kullanılacak maddeler daha kapsamlı olarak düzenlenmiş, görev köpekleri için 100 derecenin altında olmayacak şekilde kalça filmi istenilmiş, diğer alanlara göre hassasiyet seviyesi gözetilerek, özellikle, havalimanlarının kargo bölümlerinde görev alacak köpeklerin ikinci kez sınava tabi tutulacağı ve sınavlarında gerçek madde kullanılacağı, mevcut düzenlemenin de ivedilikle uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
Sonuç olarak, getirilen yeni kuralların 10 gün içinde yerine getirilebilecek hususlar olduğu gözetilerek ve kamu güvenliği dikkate alınarak yapılan düzenlemelerde dayanağı mevzuata, kamu yararı amacına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Ayrıca, RDX adlı askeri patlayıcı maddenin, daha önceki sınavlarda testleri yapılan ve özel güvenlik alanında kullanılan görev köpeklerinin çalıştığı ve tanıdığı C4 adlı patlayıcı maddenin ana unsuru olduğu, C4 adlı maddeyi tanıyan köpeğin RDX adlı maddeyi de çalışmasına gerek kalmadan tanımasının mümkün olduğu göz önüne alındığında, RDX askeri patlayıcı maddenin, görev köpeklerine yönelik sınavlarda saklanacak maddeler arasına alınmasında da hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacı tarafından, polis ve jandarma teşkilatında yer alan görev köpeklerinden kalça çıkığı (displazisi) için kalça filmi istenilmediği, bu durumun ayrımcılık içerdiği ileri sürülmüşse de dünya genelinde 100'den fazla ülkenin safkan köpek kulüpleri ve federasyonlarını temsil eden uluslararası bir örgüt olan FCI (Fédération Cynologique Internationale = Uluslararası Köpek Federasyonu) kriterlerine uygun şekilde kalça filmi şartı getirildiği, ilgili idarelerde görev alan köpeklerin eğitim ve sağlık durumlarının idarelerin iç işleyişine göre denetime tabi tutulacağı, herhangi bir güvenlik zafiyeti hâlinde idarenin bizzat sorumlu olacağı, özel hukuk kişisi olup da kamu hizmeti sunan kişi ve kuruluşlara ait görev köpeklerinin, polis ve jandarma teşkilatlarında yer alan görev köpeklerinden farklı denetimlere tabi tutulmasının ayrımcılık içermediği, idarelerin kamu hizmeti sunma amacı dışında başka bir amaç gütmediği, özel güvenlik şirketinin ise temel amacının kâr etmek olduğu, bu nedenle özel güvenlik hizmeti sunan şirketler için kamu güvenliğinin sağlanması açısından farklı yükümlülükler getirilebileceği açıktır.
Emniyet Genel Müdürlüğünün Resmî İnternet Sitesinde 21/05/2019 tarihinde yayımlanan Görev Köpeği ve İdarecileri Sınavlarında Uyulması Gereken Hususlar'ın Dava Konusu Edilen Düzenlemelerinin İncelenmesi:
Emniyet Genel Müdürlüğünün resmî internet sitesinde duyurulan Hususlar'ın, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 17/04/2019 tarih ve Bakanlık Genelge No:2019/6, EGM Genelge No:2019/11 sayılı Genelgesi'nin Ekinde Yer Alan Özel Güvenlik Hizmetlerinde Görevlendirilecek Görev Hayvanı ve İdarecilerinin Kullanımına Ait Usul ve Esaslar'dan farklı bir düzenleme içermediği, aynı düzenlemelerin tekrarlandığı ve davacı tarafından da söz konusu Usul ve Esaslar'da dava konusu edilen hususları içeren metinlerin yine dava konusu edildiği dikkate alındığında, hukuka uygun bulunan Özel Güvenlik Hizmetlerinde Görevlendirilecek Görev Hayvanı ve İdarecilerinin Kullanımına Ait Usul ve Esaslar dayanak alınarak ilan edilen Görev Köpeği ve İdarecileri Sınavlarında Uyulması Gereken Hususlar'ın dava konusu edilen kısımlarında da hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Özel güvenlik hizmetlerinde görev hayvanlarının kullanımına yönelik düzenlemeler içeren Genelge'de değişiklik yapılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 17/04/2019 tarih ve Bakanlık Genelge No:2019/6, EGM Genelge No:2019/11 sayılı Genelgesi'nin ekinde yer alan Özel Güvenlik Hizmetlerinde Görevlendirilecek Görev Hayvanı ve İdarecilerinin Kullanımına Ait Usul ve Esaslar'ın 2. maddesinin (a) bendi, 2.1. maddesinin (ğ) ve (h) bentleri, 4.1. maddesinin (g) bendi ve 5. maddesinin (d) bendi ile Genelge'nin 18 no'lu ekinde yer alan "RDX" ibaresinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Emniyet Genel Müdürlüğünün resmî internet sitesinde 21/05/2019 tarihinde yayımlanan Görev Köpeği ve İdarecileri Sınavlarında Uyulması Gereken Hususlar'ın "Görev Köpeği ve İdarecileri ile İlgili Hükümler" başlığı altında yer alan (e) ve (f) bentlerinin, "Görev Köpeği ve İdarecisi Sınavı Usul ve Esasları" başlığı altında yer alan (c) bendinin ve "Havalimanlarının Kargo Bölümlerinde Görev Yapacak Patlayıcı Madde Tespit Görev Köpeği ve İdarecileri ile İlgili Hükümler" başlığı altında yer alan (ç) bendinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Davalı idarelerden İçişleri Bakanlığını temsilen duruşmaya gelen olmadığı gözetilerek karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmasız işler için belirlenen ücretin yarısına karşılık gelen … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı İçişleri Bakanlığına verilmesine,
5. Davalı idarelerden Emniyet Genel Müdürlüğünün duruşmada temsil edildiği gözetilerek karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen … TL'den diğer davalı İçişleri Bakanlığı lehine hükmedilen … TL'nin çıkartılması sonucunda kalan … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı Emniyet Genel Müdürlüğüne verilmesine,
6. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 30/05/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.