Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/12008 E. , 2021/12535 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/12008
Karar No : 2021/12535
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … İl Özel İdaresi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Yozgat İli, Merkez İlçesi, … Mahallesi … , … adayı kapsayan alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişiklikleri yapılmasına ilişkin Yozgat Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:… , K:… sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, Yozgat İl Merkezinin genelinin %15-20 eğim oranına sahip olduğu, sadece bu alana gelince eğimin birden artmadığı, imar planı kararlarında kentin nüfus gelişimi, ekonomik ve toplumsal yapıdaki değişimler, mevcut planların ihtiyaçları karşılama düzeyi gibi bir çok husus bir arada değerlendirilerek kamu yararına gerekli ve zorunlu kılan hususlar bulunmadıkça değişikliğe gidilmemesi şehircilik esaslarından olmasına rağmen bu hususlarda herhangi bir değerlendirme, irdeleme ve saptama yapılmadığı, plan değişikliğinin gerekli ve zorunlu kılan hususlara yer verilmediği, dava konusu alanın kuzeyinde ve doğusunda kent park, spor vadisi ve Nohutlu Tepesi gibi Yozgat şehir merkezinin başka bölgelerinde bulunmayan yoğunlukta ve büyüklükte rekreasyon alanlarının bulunduğu, bu alanların ihtiyaca cevap vermediği, gereksinimleri karşılamada yetersiz kaldığına dair herhangi bir saptama olmadığı gibi bu yönde bir iddia da bulunmadığı, kaldı ki artan nüfusun konut ihtiyacının da olabileceğinin dikkate alınması gerektiği sonucuna ulaşıldığından bilirkişi raporundaki tespitlere itibar edilmeyeceği anlaşılmış olup uyuşmazlık konusu alana yönelik olarak kamu yararına uygun gerekli ve zorunlu kılan hususlar bulunmadan planda değişikliğe gidilmesinde şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; dava dosyası içeriğinde yer alan bilgi ve belgeler ile mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden; %15-20 arasında değişen eğimli ağaçlık dokuya sahip olan dava konusu alanın planlama sürecinde plansız durumda bulunan dava konusu alanda ilk olarak … tarih ve … sayılı belediye meclis kararıyla konut alanı kullanımı öngörülerek ayrık nizam 2 kat, TAKS:0,35, KAKS:0,70 yapılaşma koşullarının belirlendiği, … tarih ve … sayılı belediye meclis kararıyla konut alanı kullanımı devam ettirilerek yapılaşma koşullarının ise KAKS:1,60 hmaks:18,50 olarak değiştirildiği, ancak yapılaşma koşullarındaki değişiklik sonrası oluşan nüfus artışıyla plandaki sosyal donatı standartlarında düşüş gerçekleştiği, dava konusu plan değişikliğiyle ise rekreasyon alanı kullanımında E:0,05 Yençok:6,50 m olarak planlandığı, dava konusu alanın kuzey ve kuzeybatı yönlerinde rekreasyon alanı kullanımı, kuzey doğusunda ayrık nizam iki kat TAKS:0,35, KAKS:0,70 ve E:1,25 Yençok: 18,50 m. yapılaşma koşulu ile konut alanı kullanımı, güneyinde 20 m'lik taşıt yolu ve yolun karşı cephesinde ilköğretim tesisi E:1.60 Hmaks:18.50 m. ve ayrık nizam iki kat TAKS:0,35, KAKS:0,70 yapılaşma koşullu konut alanı kullanımları, batısında ve güney batısında sosyal tesis alanı kullanımlarının yer aldığı, bölgenin yerleşime uygunluk değerlendirilmesinde yerleşime önlemli alan-1(ÖA-1) olarak belirlendiği dikkate alındığında, 20 m'lik yol aksının kuzey ve kuzey batısında yapılaşma bulunmadığı ve konut alanı kullanımı ile rekreasyon kullanımı arasında 20 m'lik yol aksının bir eşik oluşturduğu, rekreasyon kullanımının 20 m'lik taşıt yoluna cepheli hale getirildiği, planlanan alanın önlemli alan-1 olarak belirlendiği ve %15-20 arasında değişen eğimli ağaçlıklı yapıya sahip olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, plan değişikliği ile getirilen rekreasyon kullanımının planlama alanı dışında kalan rekreasyon kullanımlarıyla bütünleşik işlevsel bir alan oluşturduğu planlama esasları ve şehircilik ilkeleri gereği rekreasyon alanı kullanımının uygun olduğu anlaşılmakla dava konusu plan değişikliğinde hukuka aykırılık dava konusu plan değişikliğinin iptali yolunda verilmiş istinafa konu kararda hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, mülkiyet hakkının kısıtlandığı, İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu, plan değişikliğinin altında yatan sebebin ileride Yozgat belediyesinin büyükşehir belediye statüsüne erişmesi halinde dava konusu taşınmazlar üzerinde tasarruf edilmek istenmesi olduğu iddialarıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Mülkiyeti davacı İl Özel İdaresine ait olan Yozgat İli, Merkez İlçesi, … Mahallesi, … , … sayılı ada plansız durumda iken … tarih ve … sayılı belediye meclis kararıyla ayrık nizam 2 kat, Taks:0,35, Kaks:0,70 yapılaşma koşullarında konut alanı fonksiyonuna alındığı, akabinde … tarih ve … sayılı belediye meclis kararıyla konut alanı kullanımı devam ettirilerek yapılaşma koşullarının Kaks:1,60 Hmaks:18,50 olarak değiştirildiği, sonrasında Yozgat Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla konut alanı fonksiyonundan çıkarılarak E:0,05 ve Yençok: 6,50 metre yapılaşma koşullarında rekreasyon alanına alınması üzerine bakılmakta olan iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanununun “Tanımlar” başlıklı 5. maddesinde; nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla bütün olan plan olarak; uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgilerini ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "İmar planı revizyonu ve ilaveleri" başlıklı 25. maddesinin birinci fıkrasında, imar planlarının ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının mümkün olmadığı durumlar ile üst kademe plan kararlarına uygunluğunun sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi için bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak imar planlarında revizyon yapılacağı belirtilmiş, aynı yönetmeliğin 6. maddesinde, her planın, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorunda olduğu, 7. Maddesinde, planların, pafta, gösterim, plan notları ve plan raporu ile bir bütün olduğu, "Plan Raporu" başlıklı 9. Maddesinde ise, plan değişikliklerinde, değişiklik gerekçesi ve yapılan gereklilik analizlerini ayrıntılı açıklayan plan raporu hazırlanmasının zorunlu olduğu kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar planlarında, teknik ve nesnel gerçeklere dayanılarak değişiklik yapılması mümkün olmakla birlikte, bu değişikliklerin; geleceğe yönelik öngörüleri içeren plan ana kararlarını, plan bütünlüğünü, sosyal ve teknik donatı dengesini bozmayacak nitelikte ve kamu yararı amacına dayanması gerekir.
Uyuşmazlığa konu alanın 2010 yılında yerleşim yeri bütününde yapılan revizyon imar planıyla ilk kez ayrık nizam, iki kat (A-2) yapılaşma koşuluyla konut alanı olarak planlandığı, 2016 yılında yapılan plan değişikliğiyle de konut alanı kullanımı devam ettirilip yapılaşma koşullarının E:1,60, hmaks:18,50 m şeklinde artırıldığı, akabinde ise 2017 yılında yapılan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişiklikleriyle kullanımının rekreasyon alanına çevrildiği görülmektedir.
Dava konusu imar planı açıklama raporunda plan değişikliğine gerekçe olarak, değişikliğe konu adaların, arazi yapısı nedeniyle eğiminin fazla olduğu ve kuzeyinde yer alan mevcut rekreasyon alanları ile bir bütünlük oluşturularak bölgenin açık yeşil alan ve rekreaktif alanı ihtiyacının karşılayacak bir projeyle kente değer katmanın amaçlandığı ifade edilmiş ise de plan ana kararlarıyla duyulan ihtiyaca binaen konut alanı olarak belirlenmiş, akabinde altı yıllık bir süre geçtikten sonra yapılan plan değişikliğiyle konut alanı kullanımı devam ettirilip yapılaşma koşulları da arttırılmış bulunan alanın; son değişiklik tarihine göre yaklaşık bir yıl sonra rekreasyon alanına çevrilmesinin hukuken geçerli kabul edilebilmesi; konut alanına ihtiyaç kalmadığı, buna karşın rekreasyon alanının yetersiz kaldığı ve başka kullanımlardan rekreasyon alanına kaydırma yapılmasının zorunlu olduğuna yönelik, teknik verilere dayalı somut tespitler yapılması ve bu hususların plan açıklama raporuyla da gerekçelendirilmiş olması halinde mümkün olup plan değişiklikleri ve eklerinin incelenmesinden plan değişikliklerinin zorunlu olduğuna ilişkin teknik verilere dayalı somut tespitlere yer verilmediği görüldüğünden dava konusu plan değişikliklerinde şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu nazım ve imar planı değişikliklerinin iptaline dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/11/2021 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X) :
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
… Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın onanması gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyorum.