T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/12336
Karar No : 2022/6637
KARARIN DÜZELTİLMESİNİ
İSTEYEN (DAVACI) : … Vakfı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN_ÖZETİ : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının onanmasına dair Danıştay Onuncu Dairesinin 20/06/2019 tarih ve E:2014/3523, K:2019/4956 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı Vakıf tarafından; Hatay ili, İskenderun ilçesi, 1. Mıntıka Mahallesinde bulunan, 569 parsel sayılı taşınmazın, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun geçici 11. maddesine istinaden adına tescil edilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Vakıflar Meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun geçici 11. maddesinden istifade edebilmenin en önemli ön şartının başvurucu vakfın 1936 Beyannamesinin bulunması olduğu, 1936 Beyannamesi bulunmayan, dolayısıyla dayanak geçici 11. maddenin ön şartını sağlamayan davacı vakfın 5737 sayılı Kanun'un geçici 11. maddesine istinaden yaptığı tescil talebinin reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Davacının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onuncu Dairesince temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.
KARAR_DÜZELTME
TALEP_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; temyiz aşamasında ileri sürdüğü iddiaların değerlendirilmediği, tescili talep edilen taşınmazın, Hatay’ın anavatana katılmasından önce, 17/02/1934 tarihinde kendi adlarına tapuya tescil edildiği, bu durumun tapu kayıtlarından da açıkça anlaşılacağı, taşınmazın kendilerine ait olduğuna dair kira sözleşmeleri, tapulama sırasında yapılan harç ödeme evrakı (12/02/1936 tarihli belge ve 15/02/1936 tarihli tapu rüsum irsaliyesi), mahdar sözleşmesi olarak adlandırılan 25 zilkade 354 tarihli belgenin de dava dilekçesinin ekinde dosyaya sunulduğu, Hatay'ın 1939 tarihinde Türkiye'ye katıldığı, Türkiye Cumhuriyetine ve yasalarına tabi olunmayan dönemde yapılan bir yasal düzenlemeyle kendilerinin bağlı kılınmasının mümkün olmadığı, dolayısıyla 1936 Beyannamesi bulunmayan vakıflarının bu beyannamenin verilmemesinden kaynaklı sonuçlardan sorumlu tutulmasının
mümkün olmadığı, başka bir ifadeyle 1936 Beyannamesinin kendilerinin başvurusunda aranmaması gerektiği, zira vakıflarının ve vakfa özgülenen taşınmazların Hatay'da bulunduğu ve Hatay'ın Türkiye'ye 1936 yılından sonra katıldığı dolayısıyla idare tarafından başvurularının değerlendirilmesi esnasında bu hususun dikkate alınması gerekirken alınmadığı, derece mahkemesinin kararının onanmasıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 09/01/2007 tarih ve 34478/97 başvuru numaralı “Fener Rum Erkek Lisesi – Türkiye”, 16/12/2008 tarih ve 1480/03 başvuru numaralı “Samatya Surp Kevork Ermeni Kilisesi, Mektebi ve Mezarlığı Vakfı Yönetim Kurulu - Türkiye” ve 16/12/2008 tarih ve 36165/02 başvuru numaralı “Yedikule Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi Vakfı – Türkiye” davalarında verilen içtihatlara aykırı bir durum ortaya çıkarılarak mülkiyet hakkından yoksun bırakıldığı, vakıf senedi – vakfiyesi olmayan vakıflara yüklenen beyanname yükümlülüğünün (1936 beyannamesi) bir mal bildiriminden ibaret olduğu, bunu vakfiye olarak kabul etmenin beklenmeyeceği, bugün var olan ve cemaat vakfı olarak kabul edilen diğer tüzel kişilerin hiçbirinin vakıf olarak kurulmadığından vakfiyelerinin bulunmadığı ileri sürülerek Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Düzeltilmesi istenen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, ileri sürülen nedenlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 54. maddesine uymadığı, bu nedenle istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY_TETKİK_HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Karar düzeltme isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesinin 20/06/2019 tarih ve E:2014/3523, K:2019/4956 sayılı kararı kaldırılarak davacının temyiz istemi yeniden incelendi:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Davacı Vakıf tarafından, Hatay ili, İskenderun ilçesi, 1. … Mahallesinde bulunan, 569 parsel sayılı taşınmazın 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun geçici 11. maddesi uyarınca adına tescil edilmesi istemiyle 12/06/2012 tarihinde … Vakıflar Bölge Müdürlüğüne başvurulmuş, anılan başvuru … tarih ve … sayılı Vakıflar Meclisi kararı ile reddedilmiştir.
Vakıflar Genel Müdürlüğü Vakıflar Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile;
“Hatay İli, İskenderun İlçesi I. … Mahallesinde bulunan, … parsel sayılı, 272 m²
yüzölçümlü, 4 katlı betonarme iş hanı vasıflı taşınmazın 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun geçici 11. maddesi kapsamında olmadığından talebin reddedildiği hususunun, İskenderun Rum Ortodoks Kilisesi Fukara Vakfına bildirilmesine” oy çokluğu ile karar verilmiştir.
Anılan kararın davacı vakfa tebliğ üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
27/02/2008 tarihli, 26800 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ve 2762 sayılı Vakıflar Kanunu’nu yürürlükten kaldıran 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 3. maddesinde, "Bu Kanunun uygulanmasında; ... Cemaat vakfı: Vakfiyeleri olup olmadığına bakılmaksızın 2762 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince tüzel kişilik kazanmış, mensupları Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan Türkiye’deki gayrimüslim cemaatlere ait vakıfları, ... ifade eder." hükmü;
Geçici 11. maddesinde, "Cemaat vakıflarının; a) 1936 Beyannamesinde kayıtlı olup malik hanesi açık olan taşınmazları, b) 1936 Beyannamesinde kayıtlı olup kamulaştırma, satış ve trampa dışındaki nedenlerle Hazine, Vakıflar Genel Müdürlüğü, belediye ve il özel idaresi adına kayıtlı taşınmazları, c) 1936 Beyannamesinde kayıtlı olup kamu kurumları adına tescilli olan mezarlıkları ve çeşmeleri, tapu kayıtlarındaki hak ve mükellefiyetleri ile birlikte bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren oniki ay içinde müracaat edilmesi halinde, Meclisin olumlu kararından sonra, ilgili tapu sicil müdürlüklerince cemaat vakıfları adına tescil edilir. Cemaat vakıfları tarafından satın alınmış veya cemaat vakıflarına vasiyet edildiği veya bağışlandığı halde, mal edinememe gerekçesiyle Hazine veya Genel Müdürlük adına tapuda kayıt edilen taşınmazlardan üçüncü şahıslar adına kayıtlı olanların Maliye Bakanlığınca tespit edilen rayiç değeri Hazine veya Genel Müdürlük tarafından ödenir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Hatay'ın Samandağ ilçesi sınırları içinde bulunan 36 taşınmazın 5737 sayılı Kanun'un geçici 11. maddesi uyarınca adına tescil edilmesi için dava dışı Samandağ Vakıflı Köyü Ermeni Ortodoks Kilisesi Vakfı tarafından, 17/08/2012 tarihinde Hatay Vakıflar Bölge Müdürlüğüne yapılan başvuru üzerine, Vakıflar Genel Müdürlüğü Vakıflar Meclisince bu taşınmazlardan 33'üne yönelik talep taşınmazların 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun geçici 11. maddesi kapsamında olmadığından bahisle … tarih ve … sayılı işlemle; diğer 3 taşınmaza yönelik istem ise yine aynı gerekçeyle … tarih ve … sayılı işlemle reddedilmiştir.
Her iki işlemin iptali istemiyle açılan davalar sonucunda Hatay İdare Mahkemesince davanın reddi yolunda verilen kararların temyiz aşamasında Danıştay Onuncu Dairesinin 20/05/2019 tarihli, K:2019/4120 ve K:2019/4121 sayılı kararları ile gerekçeli olarak onanması üzerine anılan Vakıf tarafından karar düzeltme yoluna başvurulduktan sonra 17/10/2019 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulmuştur.
Dairemizde E:2019/11925 ve E:2019/12083 sayılı dosyalarla incelenmiş olan karar düzeltme istemleri sonucunda 14/12/2022 tarih ve K:2022/6033 ve K:2022/6032 sayılı kararlar ile "İdare Mahkemesince, anılan Vakfın Anayasa Mahkemesine yapmış olduğu bireysel başvurunun
sonuçlanıp sonuçlanmadığının araştırılması ve sonuçlanmış ise neticesine göre yeniden bir karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle karar düzeltme isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bu durumda, her ne kadar dava dışı vakfın Anayasa mahkemesine yaptığı bireysel başvuru bakılmakta olan uyuşmazlık hakkında değil ise de, bu davada da tescili talep edilen taşınmazın Hatay ilinde bulunduğu, davacı Vakfın başvurusunun yukarıda bahsi geçen işlemlerle aynı sebeple (taşınmazın 5737 saylı Kanun'un geçici 11. maddesi kapsamında olmaması) reddedildiği ve ilk derece mahkemesince de aynı gerekçeyle (davacı Vakfın 1936 Beyannamesinin bulunmaması) davanın reddedildiği dikkate alındığında, bakılmakta olan bu davada da yukarıda anılan diğer iki dava ile birlikte değerlendirme yapılarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 28/12/2022 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.