T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/12432
Karar No : 2023/3198
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1) …
2) …
3) …
4) …
VEKİLLERİ : Av. …
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …Bakanlığı / ANKARA
(…Genel Komutanlığı)
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının taraflarca aleyhine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları …'ın Diyarbakır İli, Hani İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde jandarma uzman çavuş olarak görev yapmakta iken, 11/04/2016 tarihinde bölücü terör örgütü mensuplarınca Hani İlçe Jandarma Komutanlığı nizamiye bölgesinde bomba yüklü araç ile gerçekleştirilen saldırı sonucunda ağır yaralanarak kaldırıldığı Diyarbakır Askeri Hastanesi'nde 12/04/2016 tarihinde şehit olmasında davalı idarenin kusursuz sorumluluğu bulunduğu olduğu ileri sürülerek şehidin annesi …ve babası …için ayrı ayrı 75.000,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi, kardeşleri …ve …için ayrı ayrı 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla, davacılar yakını …'In terör saldırısı sonucu şehit olması nedeniyle yapılan ödemeler dikkate alındığında, davacıların maddi bir zararının bulunmadığı gerekçesiyle maddi tazminat istemlerinin reddi ile davacılar yakınının kamu hizmetini yürütürken görevin sebep ve tesiri ile şehit olması, manevî zararı doğuran olayın yaşam hakkını sona erdiren bir ölüm olayı olması, ölüme neden olan eylemin oluş şekli itibarıyla toplumda yarattığı infial, olayın etkisi ve niteliği, zarar gören davacılar ile hayatını kaybeden kişi arasındaki yakınlık ilişkisi dikkate alındığında takdiren şehidin annesi …ve babası … için ayrı ayrı 70.000,00 TL, kardeşleri … için 35.000,00 TL, …için 25.000,00 TL olmak üzere toplam 200.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 28/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile istinaf başvurusuna konu … İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısımının Danıştayın yerleşik kararları, davacıların sosyo ekonomik durumu, manevi tazminatın özellikle ve öncelikle manevi tatmin olma amacı ve zararın mesleki riske dayalı olması gözetildiği gerekçesiyle kaldırılarak şehidin annesi …ve babası …için ayrı ayrı 50.000,00 TL, kardeşleri …ve …için ayrı ayrı 25.000,00 TL olmak üzerek toplam 150.000,00 TL manevi tazminat istemlerinin kabulüne, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine, istinaf başvurusunun maddi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacılarca ileri sürülen iddiaların kararın bu kısmının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacılar tarafından; manevi tazminatın takdiren belirlenip takdir hakkının da Mahkemeye ait olduğu, Bölge İdare Mahkemesince İdare Mahkemesince takdir edilen manevi tazminat tutarının indirilmesinin hukuka aykırı olduğu, yaşanan olay karşısında Bölge İdare Mahkemesince hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun gereğince davacılara yapılan nakdi tazminat ödemesinin maddi ve manevi zararlarının karşılığı olduğu, davacılar lehine manevi tazminata hükmedilemeyeceği, Mahkemece hükmedilen manevi tazminat tutarının yüksek olduğu, idarelerinin harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminata ilişkin kısmının onanması, manevi tazminata ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten, dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A- Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davanın Maddi Tazminat İsteminin Reddine İlişkin Kısımının İncelenmesi:
Bölge İdare Mahkemesinin İdare ve Vergi Dairelerince verilen nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın davanın maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmı, usul ve hukuka uygun olup, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.
B-Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacıların Manevi Tazminat İstemlerinin Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, zenginleşmeye yol açmayacak şekilde belirlenmesi gerekmekte ise de, tam yargı davalarının niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
Temyiz konusu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince, Danıştayın yerleşik kararları, davacıların sosyo ekonomik durumu, manevi tazminatın özellikle ve öncelikle manevi tatmin olma amacı ve zararın mesleki riske dayalı olması gözetildiği gerekçesiyle … İdare Mahkemesinin manevi tazminatın kısmen kabulüne ilişkin kısmı kaldırılarak şehidin annesi … ve babası … için ayrı ayrı 50.000,00 TL, kardeşleri … ve …için ayrı ayrı 25.000,00 TL olmak üzerek toplam 150.000,00 TL manevi tazminat istemlerinin kabulüne karar verilmişse de manevi tazminat, ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde, dava konusu olay nedeniyle davacılardan …ve …'ın evlatlarını, … ve …'in kardeşlerini genç yaşta terör eylemi nedeniyle kaybetmeleri göz önünde bulundurulduğunda davacıların manevi varlığında meydana gelen zararın giderilebilmesi için manevi tazminat isteminin tamamının kabulüne hükmolunması gerekirken; Bölge İdare Mahkemesince davacılar için toplam 150.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1) Davacıların temyiz istemlerinin kısmen KABULÜNE; kısmen REDDİNE,
2) Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
3) Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin … İdare Mahkemesi kararına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının kısmen kabulüne, kısmen reddine dair temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:… sayılı kararının; maddi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısma karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki kısmın ONANMASINA, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısma karşı yapılan istinaf başvurularının kısmen kabulüne, kısmen reddine dair kısmının BOZULMASINA,
4) Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine 06/06/2023 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.