T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/12720
Karar No : 2023/4513
DAVACI : ... Özel Sağlık Hizmetleri ve Sağlık Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : ...
DAVANIN_KONUSU : Davacı tarafından, sahipliğinde bulunan özel hastanenin yatak sayısının artırılmasına ilişkin talebin reddine dair Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 27/03/2002 tarihli ve 24708 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinin, 31/05/2019 tarihli ve 30790 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin 9. maddesi ile değişik ek 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "Ancak yoğun bakım (erişkin, çocuk ve yenidoğan) yatak sayılarının toplamı toplam hasta yatak sayısının %30'unu geçemez. Bu bendin yürürlüğe girdiği tarihten önce ruhsat almış olan veya ön izin ve ruhsatlandırma işlemleri devam eden özel hastanelerin yatak sayıları da en geç iki yıl içerisinde bu maddeye uygun hale getirilir." cümlelerinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI_ : Davacı tarafından, sahipliğinde bulunan özel hastanenin 37 yoğum bakım yatağı ve 38 klinik hasta yatağı olmak üzere toplam 75 yatak kapasitesine sahip olduğu, hastanenin faaliyete geçmesinden 3 yıl sonra 31/05/2019 tarihinde Özel Hastaneler Yönetmeliğinin ek 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin değiştirildiği, bu değişiklik sonrası davalı idareye müracaat edilerek Yönetmeliğe uyum sağlanabilmesi ve hastanelerinin yoğun bakım yatak sayılarının %30 oranını karşılayabilmesi için hastane yatak sayısının 123’e çıkarılmasının talep edildiği, bu taleplerinin dava konusu düzenleme gerekçe gösterilerek reddedildiği, yatak artışına izin verilmemesi durumunda, 37 olan yoğun bakım yatak sayılarının 23’e düşürülmesi gerekeceği, 14 yoğun bakım yatağı ve kuvözün iptal edileceği, bu durumda ventilatör, monitör, kuvöz gibi ekipmanların da çöpe gideceği, Bursa ilinde yoğun bakım yatağı ihtiyacının çok fazla olduğu, çoğu zaman yoğun bakım yatağı bulunamadığı için hastaların civar illere sevk edildiği, bireysel işlemin somut bir gerekçeye dayanmadığı, Yönetmelik değişikliği ile hali hazırda ruhsat almış ve faaliyette olan özel hastanelerin yatak sayılarının da iki yıl içinde bu maddeye uygun hale getirilmesi şartının getirildiği, Yönetmeliğin bu hükmünün kazanılmış hak ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, 2003 yılında uygulamaya konulan “Sağlıkta Dönüşüm Programı”nın en önemli hedeflerinden birinin planlama olduğu, sağlık hizmetlerinin, ihtiyaçlar, beklentiler, coğrafik özellikler, sosyo-ekonomik farklılıklar gibi nedenlerle planlama yapılmasının ve yapılan planlamaların uygulanmasının en zor olduğu hizmetlerin başında geldiği, Özel Hastaneler Yönetmeliğinde 15/02/2008 tarihinde yapılan değişiklikle faaliyetine ihtiyaç duyulan sağlık kurum ve kuruluşları ile bunlara ait sağlık insan gücü, tıbbi hizmet birimleri ve nitelikleri ile teknoloji yoğunluklu tıbbi cihaz dağılımı alanlarında kamu ve özel sektörü kapsayacak şekilde planlama yapılmasına yönelik hükümlerinin getirildiği, yoğun bakım yatak sayısının, toplam hasta yatak sayısının %30’unu geçemeyeceği yolundaki düzenlemenin ilk olarak 22/03/2017 tarihli değişiklikle ilk açılacak hastanelere münhasıran getirildiği, bilahare dava konusu değişiklikle, halihazırda ruhsatlı hastaneler bakımından da iki yıllık bir uyum süreci içerisinde belirtilen koşulların sağlanmasının öngörüldüğü, yoğun bakım yataklarının hasta sağlığı ve güvenliği açısından normal hasta yataklarından çok farklı değerlendirildiği, yoğun bakım hastalarının, genel sağlık durumu ileri derecede bozulmuş (ağır) hastalar oldukları, tedavilerinde genellikle birden fazla uzmanlık dalını ilgilendiren tedavi planlamasına ihtiyaç duyulduğu, bunun için yoğun bakım yatağı bulunduran hastanelerde pek çok uzmanlık dalının bulunmasına gereksinim duyulduğu, bir hastanede yoğun bakım yatağının normal hasta yatak sayısından az olmasının, yoğun bakım hastalarının ihtiyaç duyduğu tedaviyi yeterince alabilmesi için önem arz ettiği, yoğun bakım yatağının normal hasta yatağından fazla olması durumunda, hastanenin yoğun bakım hastanesine döneceği, pek çok uzmanlık alanının birlikte çalışmasını gerekli kılan yoğun bakım hizmetinin verilmesinde aksaklıklar oluşacağı, dava konusu düzenlemenin hasta sağlığı ve hasta güvenliği öncelenerek yapıldığı, düzenlemede iki yıllık geçiş süreci öngörülerek olası mağduriyetlerin de önüne geçilmesinin amaçlandığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY_TETKİK_HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; davacı şirket tarafından işletilen özel hastanenin yatak sayısının artırılmasına ilişkin talebin reddine dair Sağlık Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 27/03/2002 tarihli ve 24708 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinin, 31/05/2019 tarihli ve 30790 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin 9. maddesi ile değişik ek 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan; "Ancak yoğun bakım (erişkin, çocuk ve yenidoğan) yatak sayılarının toplamı, toplam hasta yatak sayısının %30'unu geçemez. Bu bendin yürürlüğe girdiği tarihten önce ruhsat almış olan veya ön izin ve ruhsatlandırma işlemleri devam eden özel hastanelerin yatak sayıları da en geç iki yıl içerisinde bu maddeye uygun hale getirilir." cümlelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasanın 56. maddesinin 1. fıkrasında, herkesin, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu; 3. fıkrasında, Devletin, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak ve insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla, sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenleyeceği; 4. fıkrasında da, Devletin, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getireceği düzenlemelerine yer verilmiştir.
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 3. maddesinin (a) bendinde, sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanacağı, koordine edileceği, mali yönden destekleneceği ve geliştirileceği, 9. maddesinin (c) bendinde ise; bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel kıstaslarının belirlenmesinin, sağlık kurum ve kuruluşlarının sınıflandırılmasının ve sınıflarının değiştirilmesinin, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarının, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasının, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca Özel Hastaneler Yönetmeliği hazırlanmış, 27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Dava konusu uygulama işlemi tarihinde yürürlükte bulunan Özel Hastaneler Yönetmeliğinin ek 5'inci maddesinin (Ek:RG-II/3/2009-27166) (b) bendinde (Değişik:RG-31/5/2019-30790); "Özel hastanelerin hasta yatağı ve yoğun bakım yatak sayılarının artırılmasına, planlama ilkeleri çerçevesinde sağlık hizmeti sunulması için öngörülen asgari nüfus ve/veya İlde verilmesi hedeflenen sağlık hizmetleri, uzman tabip dağılımı İle özel hastane ve ildeki toplam yatakların kullanım oranları dikkate alınarak Bakanlıkça uygun bulunması halinde izin verilebilir. Ancak yoğun bakım (erişkin, çocuk veyenidoğan) yatak sayılarının toplamı toplam hasta yatak sayısının %30 'unu geçemez. Bu bendin yürürlüğe girdiği tarihten önce ruhsat almış olan veya ön izin ve ruhsatlandırma işlemleri devam eden özel hastanelerin yatak sayıları da en geç iki yıl içerisinde bu maddeye uygun hale getirilir, yoğun bakım yataklarının tescil işlemlerinde yoğun bakımlarla ilgili Tebliğ hükümleri uygulanır." hükmü yer almıştır.
Bakılan davanın açılmasından sonra, anılan Yönetmeliğin dava konusu ek 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde değişiklik yapılmış ve; "Özel hastanelerin hasta yatağı ve yoğun bakım yatak sayılarının artırılmasına, planlama ilkeleri çerçevesinde sağlık hizmeti sunulması için öngörülen asgari nüfus ve/veya ilde verilmesi hedeflenen sağlık hizmetleri, uzman tabip dağılımı ile özel hastane ve ildeki toplam yatakların kullanım oranları dikkate alınarak Bakanlıkça uygun bulunması halinde izin verilebilir. Ancak yoğun bakım (erişkin, çocuk ve yenidoğan) yatak sayılarının toplamı, toplam hasta yatak sayısının %30’unu geçemez. (Değişik cümle:RG-25/3/2021-31434) Bu cümlenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ruhsat almış olan veya ön izin ve ruhsatlandırma işlemleri devam eden özel hastanelerin yatak sayıları 31/12/2021 tarihine kadar bu maddeye uygun hale getirilir. Yoğun bakım yataklarının tescil işlemlerinde yoğun bakımlarla ilgili Tebliğ hükümleri uygulanır. (Ek cümleler:RG-25/3/2021-31434) Bakanlıkça onaylanan yatak artırım işlemleri 3 yıl içerisinde tamamlanır. Bu cümlenin yürürlüğe girdiği tarihten önce onaylananlar dahil olmak üzere 3 yıl içerisinde işlemlerini tamamlamayan hastanelerin yatak artırım onayları iptal edilir" düzenlemesine yer verilmiştir.
İptali istenilen Yönetmelik kuralında bu davanın açılmasından sonra değişiklik yapılmış ise de, uygulama işlemi tesis edilmiş olması ve davacının menfaat ihlalini ortadan kaldırmayacak şekilde, benzer bir kurala maddenin (b) bendinde tekrar yer verilmiş olması nedeniyle Yönetmelik kuralının hukuka uygunluğu, esas yönünden incelenmiştir.
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 3. maddesinin (a) bendinde; Sağlık kurum ve kuruluşlarının, yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak planlanacağı, koordine edileceği, mali yönden desteklenip geliştirileceği, 9. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde; bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği kurala bağlanmıştır.
1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 352. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; Kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişiler tarafından açılacak sağlık kuruluşlarının ülke sathında planlanması ve yaygınlaştırılması için çalışmalar yapmak, Sağlık Bakanlığı'nın görevleri arasında sayılmış, 355. maddesinin 1/(a) bendinde; her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini planlamak, teknik düzenleme yapmak, standartları belirlemek ve bu hizmetleri ile sunucularını sınıflandırmak, bununla ilgili iş ve işlemleri yaptırmak, (c) bendinde; kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak, bu izin ve ruhsatları gerektiğinde süreli veya süresiz iptal etmek, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında sayılmış, 508. maddesinde de; Bakanlığın görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabileceği düzenlenmiştir.
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 9. maddesinin 1/(c) bendi uyarınca, özel hastanelerin tesis, hizmet ve personel kıstaslarının, 27.03.2002 tarihli ve 24708 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Hastaneler Yönetmeliğinde belirlendiği, söz konusu Yönetmelikte 15.02.2008 tarihinde yapılan değişikliklerle, faaliyetine ihtiyaç duyulan sağlık kurum ve kuruluşları ile bunlara ait sağlık insan gücü, tıbbi hizmet birimleri ve nitelikleri ile teknoloji yoğunluklu tıbbi cihaz dağılımı alanlarında kamu ve özel sektörü kapsayacak şekilde planlama yapılmasının öngörüldüğü, Yönetmeliğin dava konusu ek 5. maddesinin 1/(b) bendinde yer alan, yoğun bakım yatak sayısının, toplam hasta yatak sayısının %30'unu geçemeyeceğine dair düzenlemenin ilk olarak, planlama hükümleri çerçevesinde, ilk defa açılacak olan özel hastanelere münhasıran getirildiği, daha sonra dava konusu değişiklik ile, hali hazırda ruhsatlı hastaneler bakımından da iki yıllık bir uyum süreci içerisinde belirtilen koşulun sağlanmasının öngörüldüğü, nitekim, yoğun bakım yataklarının, hasta sağlığı ve güvenliği açısından normal hasta yataklarından farklı değerlendirildiği, yoğun bakım yatağı bulunduran hastanelerde pek çok uzmanlık dalının bulunmasının gerektiği, yoğun bakımdaki bir hastanın ilk derece sorumlu tabibi, yoğun bakım uzman tabibi olsa dahi, yoğun bakım uzman tabibinin uzmanlık alanı dışındaki hususlarda, diğer uzman tabiplerin konsültasyonuna başvurulduğu, bu nedenle hastanelerde yoğun bakım yatak sayısının az olmasının, yoğun bakım hastalarının ihtiyaç duyduğu tedaviyi yeterince alabilmesi için önem arz ettiği görülmekte olup, hasta sağlığı ve hasta güvenliği dikkate alınarak yapılan dava konusu düzenlemede, yukarıda belirtilen, üst hukuk normlarına ve hizmet gereklerine ayrılık görülmemiştir.
Dava konusu bireysel işlem gelince;
Davacı şirket tarafından; Özel ... Hastanesinin toplam 37'si yoğun bakım yatağı, 38'i klinik hasta yatağı olmak üzere toplam 75 yatak kapasitesi ile faaliyette bulunduğu, Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin, 31/05/2019 tarih ve 30790 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin 9. maddesi ile değişik Ek 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan %30 koşulunu, hasta yatak sayılarını arttırarak sağlayabilecekleri ve bu durumda yatak sayılarının 123 olmasının gerektiği, rezerv odalarının hasta odası olarak tescil edilerek Yönetmeliğe uygunluğun sağlanması talebiyle 01/07/2019 tarihinde davalı idareye başvurulduğu, davalı idarenin 17/07/2019 tarih ve 2807 sayılı işlemi ile; anılan Yönetmelik maddesi kapsamında hastanenin yoğun bakım yatak sayısının fazla olduğunun tespit edildiği, Bakanlıkça yürütülen sağlık hizmeti planlama çalışmaları çerçevesinde hasta yatağı artırım talebinin de uygun olmadığı gerekçesiyle talebin reddedilmesi üzerine, davacı şirket tarafından ... tarih ve ... sayılı işlem ile dayanağı Yönetmelik maddesinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Davacının 01.07.2019 tarihli idareye başvuru dilekçesinde; Özel Hastaneler Yönetmeliğinin (31.05.2019 tarih ve 30790 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmelikte değişik) 5. maddesinin 1(b) maddesi ile; ruhsat almış olan özel hastanelerin yatak sayılarının en geç iki yıl içerisinde bu maddeye uygun hale getirilmesinin şart koşulduğu, bu maddeye uygunluğun; yoğun bakım yatak sayılarının aynı kalması kaydıyla, (rezerv alanı bulunan hastanelerin), hasta yatak sayısının artırılması suretiyle sağlanabileceği belirtilerek, mevcut yoğun bakım yatak sayısının, bu yönetmelik maddesindeki %30 oranını sağlayabilmesi için, 75 olan hastane yatak sayısının 123'e çıkarılması talep edilmiş, davacının bu talebi, davalı idarenin 17/07/2019 tarihli işlemi ile, Özel Hastaneler Yönetmeliğinin Ek 5. maddesine yer verilmek suretiyle ve Bakanlıkça yürütülen sağlık hizmeti planlama çalışmaları çerçevesinde hasta yatağı artırımı talebinin uygun bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Davacı tarafından, talebine gerekçe olarak, Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin Ek 5. maddesinin 1(b) fıkrası gösterilmekle beraber, esasen talebinin hastane yatak sayısının artırılmasına yönelik olduğu, bu hususa ilişkin olarak Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 5. maddesinin 2. fıkrasında (Değişik fıkra:RG-28/9/2019-30902); "Özel hastaneler, gözlem yatakları hariç en az yüz hasta yataklı olarak açılabilir. Ayrıca, yoğun bakım yatak sayısı ile kuvöz sayılarının toplamı, toplam hasta yatak sayısının yüzde 30’unu geçemez. Yatak sayısı yüzün altında olan ruhsatlı ve faal özel hastanelerin, en az 33 uzman hekim kadrosuna sahip olmaları ve bu Yönetmelikte özel hastaneler için tanımlanan bina ve fiziki şartları mevcut binasında veya yeni binaya taşınarak sağlamaları halinde yatak sayılarının yüze çıkarılmasına izin verilir." düzenlemesinin yer aldığı, buna göre davalı idarenin, davacının hastane yatak sayısının artırılmasına yönelik talebini, anılan maddede belirtilen uzman hekim kadro sayısı, bina ve fiziki koşulların uygun olup olmadığı yönlerinden inceleyerek, değerlendirme yapması gerekirken, bu şekilde bir değerlendirme yapmaksızın sadece, ''...Bakanlıkça yürütülen sağlık hizmeti planlama çalışmaları çerçevesinde, hasta yatağı artırım talebinin uygun bulunmadığı''na yönelik açık ve somut olmayan nitelikte bir gerekçe ile, başvurunun reddedilmesinde hukuka ve mevzuata uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 31/05/2019 tarih ve 30799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin 9. maddesi ile değişik Ek 5. maddesinin 1. fıkrası nın (b) bendinin iptali istemi yönünden davanın reddine, özel hastane yatak sayısının artırılması talebinin reddine ilişkin 17/07/2019 tarih ve 2807 sayılı uygulama işleminin iptali istemi yönünden ise, işlemin iptaline karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Dava konusu bentte 25/03/2021 ve 07/04/2023 tarihli Resmi Gazete nüshalarında yayımlanan Yönetmelikler ile değişiklik yapıldığı, ancak bu değişikliklerin düzenlemenin esasını etkilemediği anlaşıldığından, uyuşmazlığın konusuz kaldığından bahsedilemeyeceği sonucuna varılarak işin esasına geçildi:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, 01/07/2019 tarihinde, işlettikleri özel hastanenin 37 yoğun bakım yatağı ve 38 klinik hasta yatağı olmak üzere toplam 75 yatak kapasitesi ile 2016 yılından beri faaliyet gösterdiği belirtilerek yoğun bakım yatak sayısının %30 oranını karşılayabilmesi için hastane yatak sayısının 123’e çıkarılması istemiyle davalı idareye başvuruda bulunulmuş, başvurunun Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile, Özel Hastaneler Yönetmeliğinin -31/05/2019 tarihli ve 30790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik- Ek 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamında yoğun bakım yatak sayılarının fazla olduğu, planlama hükümleri çerçevesinde hasta yatağı artırım taleplerinin uygun görülmediği belirtilerek reddi üzerine, anılan işlemin ve Ek 5. maddenin 1. fıkrasının (b) bendindeki "Ancak yoğun bakım (erişkin, çocuk ve yenidoğan) yatak sayılarının toplamı toplam hasta yatak sayısının %30'unu geçemez. Bu bendin yürürlüğe girdiği tarihten önce ruhsat almış olan veya ön izin ve ruhsatlandırma işlemleri devam eden özel hastanelerin yatak sayıları da en geç iki yıl içerisinde bu maddeye uygun hale getirilir." cümlelerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa’nın 56. maddesinde, Devletin; herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak, insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenleyeceği ve bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlardan yararlanarak, onları denetleyerek yerine getireceği düzenlenmiştir.
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacının, sağlık hizmetleri ile ilgili temel esasları belirlemek olduğu; 2. maddesinde, Milli Savunma Bakanlığı hariç bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişileri kapsadığı; 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanacağı, koordine edileceği, mali yönden destekleneceği ve geliştirileceği; (c) bendinde, bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılmasının esas olduğu, sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinin bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenleneceği; 9. maddesinin (c) bendinde, bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği hükme bağlanmıştır.
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 355. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini planlamak, teknik düzenleme yapmak, standartları belirlemek ve bu hizmetler ile sunucularını sınıflandırmak, bununla ilgili iş ve işlemleri yaptırmak; (c) bendinde, kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak, bu izin ve ruhsatları gerektiğinde süreli veya süresiz iptal etmek; (k) bendinde, sağlık insan gücü planlaması yapmak, sayı ve nitelik olarak ihtiyaca uygun insan gücü yetiştirilmesi için ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak; (l) bendinde ise, mevcut sağlık insan gücünü, kamu ve özel kurum ve kuruluşlar düzeyinde planlamak ve istihdamın bu plan çerçevesinde yürütülmesini denetlemek Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır.
Aynı Kararname'nin 508. maddesi ile de Bakanlıklara görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilme yetkisi verilmiştir.
Anılan mevzuat hükümlerine dayanılarak; etkin, verimli ve kaliteli sağlık hizmeti sunulmasını sağlamak üzere, bütün özel hastanelerin tesis, hizmet ve personel standartlarının tespit edilmesine, sınıflandırılmasına, sınıflarının değiştirilmesine, amaca uygun olarak teşkilatlandırılmasına ve bunların açılmalarına, faaliyetlerine, kapanmalarına ve denetlenmelerine ilişkin usûl ve esasları düzenlemek amacıyla Özel Hastaneler Yönetmeliği hazırlanmış ve 27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Sağlık kurum ve kuruluşlarının planlanması" başlıklı Ek 4. maddesinin 1. fıkrasında, "Bakanlıkça aşağıdaki amaçlar doğrultusunda, faaliyetine ihtiyaç duyulan sağlık kurum ve kuruluşları ile bunlara ait sağlık insan gücü, tıbbi hizmet birimleri ve nitelikleri ile teknoloji yoğunluklu tıbbi cihaz dağılımı alanlarında kamu ve özel sektörü kapsayacak şekilde planlama yapılır:
a) Sağlık hizmetlerinin, demografik yapı ve epidemiyolojik özellikler de göz önünde bulundurulmak suretiyle kaliteli, hakkaniyete uygun ve verimli şekilde sunulması,
b) Sağlık kurum ve kuruluşlarının hizmet kapasiteleri, sağlık insan gücü ile çağdaş tıbbi bilgi ve teknolojinin ülke düzeyinde dengeli dağılımının sağlanması,
c) Koruyucu sağlık ve acil sağlık hizmetleri gibi işbirliği halinde hizmet sunumunun gerekli olduğu alanlarda uygun kapasitenin oluşturulması,
ç) Kaynak israfı ve atıl kapasiteye yol açılmaması." düzenlemesine; "Özel hastanenin kalite ve verimliliğini artırmak amacıyla izin verilebilecek hususlar" başlıklı Ek 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Hasta yatağı ve yoğun bakım yataklarının arttırılmasına, uluslararası standartlar ve ulusal sağlık hizmet sunum planlamaları çerçevesinde Bakanlıkça uygun bulunması halinde izin verilebilir. Ancak yoğun bakım yatak sayısı ile kuvöz sayılarının toplamı toplam hasta yatak sayısının %30’unu geçemez." düzenlemesine yer verilmiş iken; 31/05/2019 tarihli ve 30790 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin 9. maddesi ile, Ek 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi, "Özel hastanelerin hasta yatağı ve yoğun bakım yatak sayılarının artırılmasına, planlama ilkeleri çerçevesinde sağlık hizmeti sunulması için öngörülen asgari nüfus ve/veya ilde verilmesi hedeflenen sağlık hizmetleri, uzman tabip dağılımı ile özel hastane ve ildeki toplam yatakların kullanım oranları dikkate alınarak Bakanlıkça uygun bulunması halinde izin verilebilir. Ancak yoğun bakım (erişkin, çocuk ve yenidoğan) yatak sayılarının toplamı toplam hasta yatak sayısının %30’unu geçemez. Bu bendin yürürlüğe girdiği tarihten önce ruhsat almış olan veya ön izin ve ruhsatlandırma işlemleri devam eden özel hastanelerin yatak sayıları da en geç iki yıl içerisinde bu maddeye uygun hale getirilir. Yoğun bakım yataklarının tescil işlemlerinde yoğun bakımlarla ilgili Tebliğ hükümleri uygulanır." şeklinde değiştirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Düzenleyici işlemin incelenmesi :
İlk defa ruhsat / ön izin alacak özel hastanelerin yoğun bakım (erişkin, çocuk ve yenidoğan) yatak sayılarının toplamının toplam hasta yatak sayısının %30'unu geçemeyeceğine ilişkin dava konusu hükmün ilk olarak 22/03/2017 ve 30015 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 36. maddesiyle söz konusu bende eklendiği, dava konusu değişiklik ile de, daha önce ruhsat almış olan veya ön izin ve ruhsatlandırma işlemleri devam eden özel hastanelerin bu kurala uyum sağlamaları için iki yıllık bir süre tanındığı görülmüş olup, birden çok uzmanlık dalını ilgilendiren tedavi planlamasına ihtiyaç duyan yoğun bakım hastalarının gerekli sağlık hizmetini alabilmeleri için kısıtlama getiren ve geçiş için makul bir süre öngören düzenlemede üst norma, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacı tarafından, düzenlemenin kazanılmış haklara saygı ilkesine aykırı olduğu iddia edilmekte ise de, dava konusu düzenlemenin kamu sağlığını ilgilendirmesi, hizmet niteliğinin artırılmasına yönelik öngörülmesi ve 22/03/2017 yılında getirilen kurala 31/05/2019 tarihinden itibaren iki yıllık uyum süresinin tanınması karşısında, bu iddiaya itibar edilmemiştir.
Bireysel işlemin incelenmesi :
Özel Hastaneler Yönetmeliğinin “Özel hastanelerin temel özellikleri” başlıklı 5. maddesinde, -dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle- "(Başlığı ile birlikte değişik: RG-23/9/2010-27708) Özel hastaneler, bu Yönetmelikte asgari olarak öngörülen bina, hizmet ve personel standartlarını haiz olmak kaydıyla, yirmi dört saat süreyle sürekli ve düzenli olarak, bir veya birden fazla uzmanlık dalında hastalara ayakta ve yatırarak muayene, teşhis ve tedavi hizmeti verir.
(Değişik ikinci fıkra: RG-22/3/2017-30015) Özel hastanelerin gözlem yatakları hariç en az yüz hasta yataklı açılmasına izin verilir. Ayrıca, yoğun bakım yatak sayısı ile kuvöz sayılarının toplamı, toplam hasta yatak sayısının yüzde 30’unu geçemez." kuralına; aynı Yönetmeliğe, 23/09/2010 tarih ve 27708 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 15. maddesiyle eklenen geçici 13. maddesinde, "11/3/2009 tarihinden önce ruhsatlandırılan hastanelerin, 11/3/2009 tarihi itibarıyla müdürlükçe belirlenen kadrolu uzmanlık dalları ve kadrolu hekim sayıları hastane kadrosu olarak kabul edilir.
11/3/2009 tarihinden sonra ruhsatlandırılan hastanelerin, Bakanlıkça onaylanmış ön izin projeleri dikkate alınarak ve yoğun bakım yatakları dâhil toplam yatak sayısının 1/3’ünü geçmeyecek sayıda belirlenen uzmanlık dalları ve kadrolu hekim sayıları hastane kadrosu olarak kabul edilir. ...
(Ek fıkra:RG-22/3/2017-30015) Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce yüz yatağın altında ön izin ve ruhsatlandırma işlemleri devam edenlerden yüz yatakla açılma şartı aranmaz.
" kuralına yer verilmiştir.
Bakılan davada, davacı şirket sahipliğindeki Özel ... Hastanesinin (37'si yoğun bakım yatağı olmak üzere) toplam 75 hasta yatağı ve 25 uzman hekim kadrosu ile faaliyet gösterdiği, davacı şirket tarafından, yoğun bakım yatak sayısının toplam hasta yatağının %30'una karşılık gelebilmesi için hastane yatak sayısının 123’e çıkarılması istemiyle davalı idareye başvuruda bulunulduğu görülmektedir.
Özel hastanelerin hasta yatağı ve yoğun bakım yatak sayılarının artırılması taleplerinin, Sağlık Bakanlığı tarafından, Yönetmeliğin Ek 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca, planlama yetkisi çerçevesinde ve sağlık hizmeti sunulması için öngörülen asgari nüfus ve/veya ilde verilmesi hedeflenen sağlık hizmetleri, uzman tabip dağılımı ile özel hastane ve ildeki toplam yatakların kullanım oranları dikkate alınarak değerlendirileceği açıktır.
Ayrıca, Yönetmelikte, özel hastanelerin gözlem yatakları hariç en az yüz hasta yataklı açılmasının ve toplam yatak sayısının 1/3’ünü geçmeyecek sayıda hekim kadrosuyla çalışmasının kurala bağlandığı, ancak sağlık hizmeti sektöründe daha önceki düzenlemeler sebebiyle 100'den daha az hasta yatağıyla faaliyet gösteren özel hastanelerin bulunduğu, nitekim geçici 13. maddeye 22/03/2017 tarihli Yönetmelik ile eklenen fıkrada, daha önce 100'den daha az hasta yatağı üzerinden ön izin ve ruhsat işlemleri devam edenlerin yüz yatakla açılma şartından muaf olduklarının da düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacı şirket sahipliğindeki hastanenin yoğun bakım yatak sayısının, toplam hasta yatak sayısının %30'undan fazla olduğu ve hastanenin 25 uzman hekim kadrosuyla faaliyet gösterdiği hususlarında ihtilaf bulunmamaktadır.
Buna göre, 75 olan hasta yatağının 123'e çıkarılmasının, mevcut uzman hekim kadrosuyla faaliyetine devam edecek olan hastanede ayakta veya yatarak tedavi gören hastaların sağlık hizmeti sunumundan gereği gibi yararlanamaması sonucunu doğuracağı, davacının hasta yatağı artırılması talebinin, Yönetmelikte belirtilen kıstaslar çerçevesinde değerlendirilerek reddedildiği anlaşıldığından, dava konusu bireysel işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 18/09/2023 tarihinde düzenleyici işlem yönünden oy birliğiyle, bireysel işlem yönünden oy çokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY - (X) :
Bakılan davada, davacı şirket sahipliğindeki Özel ... Hastanesinin (37'si yoğun bakım yatağı olmak üzere) toplam 75 hasta yatağı ve 25 uzman hekim kadrosu ile faaliyet gösterdiği, davacı şirket tarafından, yoğun bakım yatak sayısının toplam hasta yatağının %30'una karşılık gelebilmesi için hastane yatak sayısının 123’e çıkarılması istemiyle davalı idareye başvuruda bulunulduğu görülmektedir.
Özel hastanelerin hasta yatağı ve yoğun bakım yatak sayılarının artırılması taleplerinin, Sağlık Bakanlığı tarafından, Yönetmeliğin Ek 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca, planlama yetkisi çerçevesinde ve sağlık hizmeti sunulması için öngörülen asgari nüfus ve/veya ilde verilmesi hedeflenen sağlık hizmetleri, uzman tabip dağılımı ile özel hastane ve ildeki toplam yatakların kullanım oranları dikkate alınarak değerlendirileceği açıktır.
Davalı idarece, dava konusu işlem tesis edilmeden önce, söz konusu özel hastanenin yatak sayısının 123'e çıkarılmasının, bina durumu ve fiziki koşullar açısından mümkün olup olmadığı, mevcut uzman kadro sayısına göre hastanedeki sağlık hizmeti sunumunun niteliğini etkileyip etkilemeyeceği, ayrıca planlama kapsamında ilde yoğun bakım yatağı ihtiyacı bulunup bulunmadığı hususlarının araştırılmadığı anlaşılmaktadır.
Bu haliyle, söz konusu Hastanenin yoğun bakım yatak sayısının doğrudan düşürülecek olmasının ülke ihtiyaçları dikkate alındığında makul olmayacağı, yukarıda belirtilen hususların araştırılarak sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerekirken eksik inceleme neticesinde başvurunun reddi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davacı şirket sahipliğinde bulunan özel hastanenin yatak sayısının artırılmasına ilişkin talebin reddine dair Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla, bu yönden aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.