Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/12978 E. , 2021/12182 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/12978
Karar No : 2021/12182
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ...
3- ... 4- ...
5- ... 6- ...
7- ... 8- ...
9- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2-... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
3- ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacılar tarafından, davalı Fatih Belediye Başkanlığına taşınmazın tamamına inşaat yapılmasına imkan verecek şekilde imar durum belgesi ve yapı ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan 20.04.2016 tarihli başvurunun, sözkonusu parselin kısmen park, kısmen yol, kısmen de konut alanında kaldığı, konut alanında kalan kısmın komşu ... parselle tevhidi gerektiği ve Koruma Kurulundan karar alınmadan uygulama yapılamayacağından bahisle reddine yönelik ... tarihli, ... sayılı işlem ve dayanağı ...tarihli,.... sayılı imar durum belgesi ile 04.10.2012 tarihli 1/1000 ölçekli Fatih Tarihi Yarımada Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu taşınmazın önceki uygulama imar planında getirilen kullanım kararlarının 1/1000 ölçekli Fatih Tarihi Yarımada Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı ile korunduğu, üst ölçekli 1/5000 ölçekli Fatih Tarihi Yarımada Koruma Amaçlı Nazım İmar Planında belirlenen planlama ana ilkeleri ve kararlarıyla uyumlu olduğu, dava konusu koruma amaçlı uygulama imar planıyla özgün tarihi dokuya sahip olan Tarihi Yarımadada ihtiyaç duyulan sosyal ve teknik donatıların oluşturulması ve tarihi dokunun korunmasının amaçlandığı, bu bakımdan, üst ölçekli plan hedef, politika ve temel ilkeleri ile plan notlarını gözeten, bütüncül ve objektif bir yaklaşımla planlama yapıldığı anlaşıldığından, dava konusu 04.10.2012 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli Fatih Tarihi Yarımada Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planda, park ve yol alanı kullanımları yönünden planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı, uygulama imar planı yapılaşma koşullarına uygun olarak tesis edilen ... tarihli, ... sayılı işlem ve dayanağı ... tarihli ... sayılı imar durum belgesinde de hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Mahkeme kararının usul ve hukuka aykırı olduğu, bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Fatih Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının park kullanım kararı yönünden bozulması diğer kullanım kararları yönünden onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul İli, Fatih İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ait imar durum belgesinin alınmasının ardından taşınmazın tamamına inşaat yapılmasına imkan verecek şekilde imar durum belgesi ve inşaat ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan 20.04.2016 tarihli başvurunun, sözkonusu parselin kısmen park, kısmen yol, kısmen de konut alanında kaldığı, konut alanında kalan kısmın komşu 22 parselle tevhidi gerektiği ve koruma kurulundan karar alınmadan uygulama yapılamayacağından bahisle ... tarihli, ... sayılı Fatih Belediye Başkanlığı işlemiyle reddi üzerine, anılan Fatih Belediye Başkanlığının ... tarihli, ... sayılı işlemi ile ... tarihli, ... sayılı imar durum belgesinin ve 04.10.2012 tarihli 1/1000 ölçekli Fatih İlçesi, Kentsel, Tarihi, Kentsel Arkeolojik Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 8. alt bendinde, "Koruma amaçlı imar plânı: bu Kanun uyarınca belirlenen sit alanlarında, alanın etkileşim-geçiş sahasını da göz önünde bulundurarak, kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda korunması amacıyla arkeolojik, tarihi, doğal, mimarî, demografik, kültürel, sosyo-ekonomik, mülkiyet ve yapılaşma verilerini içeren alan araştırmasına dayalı olarak; hali hazır haritalar üzerine, koruma alanı içinde yaşayan hane halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomik yapılarını iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları ve kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme alan ve projelerini, uygulama etap ve programlarını, açık alan sistemini, yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, alt yapı tesislerinin tasarım esasları, yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın finansmanı ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde hazırlanan, hedefler, araçlar, stratejiler ile plânlama kararları, tutumları, plân notları ve açıklama raporu ile bir bütün olan nazım ve uygulama imar plânlarının gerektirdiği ölçekteki plânlardır." hükmü yer almaktadır.
İşlem tarihinde yürürlükte bulunan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 14. maddesinin 2.fıkrasında ise; "Sosyal ve kültürel altyapı alanları:
a - Yeşil alanlar: Toplumun yararlanması için ayrılan oyun bahçesi, çocuk bahçesi, dinlenme, gezinti, piknik, eğlence ve kıyı alanları toplamıdır. Metropol ölçekteki fuar, botanik ve hayvanat bahçeleri ile bölgesel parklar bu alanlar kapsamındadır.
...
ab - Parklar: Kentte yaşayanların yeşil bitki örtüsü ile dinlenme ihtiyaçlarına cevap veren alanlardır. İmar planındaki park alanlarının içerisinde park için gerekli başka tesisler gösterilmemişse, ancak büfeler, havuzlar, pergoleler, açık çayhane ve genel heladan başka tesis yapılamaz. Lüzumu halinde açık spor tesisleri yapılır. ..." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Park alanı kullanımı yönünden yapılan değerlendirmede,
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin E:... sayılı dosyasında 10/12/2018 tarihli ara kararla davalı Fatih Belediye Başkanlığından dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda kuzey-güney doğrultulu -dava konusu- parseli ikiye bölecek şekilde ve kuzeyden güneye daralan formda uzun ince bir park olarak işlevlendirilen alanın bu şekilde işlevlendirilme nedeninin sorulmasına ve bu şekilde olmasını zorunlu kılan bir durumun bulunup bulunmadığının açıklanmasına, dava konusu parselin ortasından doğu-batı doğrultulu devam eden, parseli kesen, konut ve park alanlarını ayıran, doğuya doğru genişleyen formdaki alanın yol alanı olup olmadığının sorulmasına ve bu alanın yine kuzey-güney doğrultulu park alanıyla neden kesildiğinin sorulmasına ve buna ilişkin açıklamaların gönderilmesinin istenilmesine karar verildiği, bu karar üzerine Fatih Belediye Başkanlığının 03.01.2019 tarihinde ... Bölge İdare Mahkemesi kayıtlarına giren cevap dilekçesinde, dava konusu taşınmazın bulunduğu adada tarihi duvarın etrafının boşaltılarak korunabilmesi adına park alanı oluşturulduğu ve dava konusu parsel içerisinden doğu-batı ekseninde devam ettiği, parselin ortasından kuzey-güney doğrultusunda açılan geçiş ile bu parkın dışarıdan erişiminin sağlandığının belirtildiği görülmüştür.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereği sosyal donatı alanlarından yeşil alanlar başlığı altında düzenlenen park alanlarının kullanım amacının kentte yaşayanların yeşil bitki örtüsü ile dinlenme ihtiyaçlarına cevap vermesi olarak belirlendiği ancak davalı idare tarafından dava konusu taşınmazın "ulaşım sağlamak" amacıyla park alanı kullanımına ayrıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, doğu-batı güzergahında yol boyunca konut kullanımında kalan parsellerin arasından adanın kuzeyinde kalan park alanına ulaşım sağlanması amacıyla dava konusu taşınmazın park alanı olarak ayrılmasının imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri ve planlama tekniklerine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin bu kısmının iptali gerektiğinden davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Diğer kullanım kararları yönünden yapılan değerlendirmede,
Bölge İdare Mahkemeleri İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu kararın bu kısmında ise bozma nedenlerinden hiçbiri bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin park alanı kullanımı yönünden kabulüne, diğer kullanım kararları yönünden reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yönünden park alanı kullanımı yönünden BOZULMASINA, diğer kulllanım kararları yönünden ONANMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/11/2021 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.