T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/13000
Karar No : 2023/4538
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : …'a velayeten,
kendisine asaleten …
VEKİLLERİ : Av. …
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Müdürlüğü / …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, taraflarca aleyhine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'ın Şırnak İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda özel harekat branşında polis memuru olarak görev yapmakta iken, 21/03/2012 tarihinde Cudi Dağı'nda bölücü terör örgütü PKK'ya karşı düzenlenen operasyonda şehit olmasında davalı idarenin kusursuz sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek uğranılan maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile ... için 200.000,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi, ... için 60.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 155.777,26 TL) maddi, 75.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, davacıların tazminat istemiyle yaptıkları başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemi yönünden, ön karar niteliğindeki işlemin iptal davasına konu edilemesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın bu kısmının incelenmeksizin reddine; dava konusu olayda, zararın, güvenlik kuvvetleri ile yasadışı örgüt üyeleri arasında çıkan çatışmada davacılar yakınının şehit olması nedeniyle meydana geldiği, kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında ve görev nedeniyle oluştuğu, zarar ile idari eylem arasında nedensellik bağı bulunduğu, bu nedenle olayda, idarenin hizmet kusuru saptanamamakla birlikte kamu hizmeti sırasında kamu görevlisinin görevi nedeniyle uğranılan özel ve olağandışı zararın kusursuz sorumluluk ilkesi gereğince tazmini gerektiği, ancak bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, davacılara, 3713 ve 2330 sayılı Yasalar ve ilgili mevzuat uyarınca yapılan ödemeler ve bağlanan aylık tutarları incelendiğinde; davacıların, aktif ve pasif dönem itibarıyla olay nedeniyle destekten yoksun kalma zararının bulunmadığı gerekçesiyle davanın maddî tazminata yönelik kısmının reddine; manevî zararı doğuran olayın yaşam hakkını sona erdiren bir ölüm olayı olması, ölüme neden olan eylemin oluş şekli itibarıyla toplumda yarattığı infial, olayın etkisi ve niteliği, zarar gören davacılar ile hayatını kaybeden kişi arasındaki yakınlık ilişkisi dikkate alındığında, takdiren şehidin eşi olan ... için 50.000,00 TL, kızı ... için 35.000,00 TL manevî tazminat isteminin kabulüyle fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; ... İdare Mahkemesi kararının, maddi tazminat isteminin reddi ile ... yönünden manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine ve ... yönünden manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısımları usul ve hukuka uygun bulunduğundan bu kısımlara yönelik tarafların istinaf başvurularının reddine, davacıların istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile anılan kararın ... yönünden manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, davacı küçüğün manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 50.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvurunun yapıldığı 27/11/2012 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacı ...'a ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacılar tarafından; dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmediği ve maddi zararlarının karşılanmadığı, yaşanan olay karşısında hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun gereğince davacılara yapılan nakdi tazminat ödemesinin maddi ve manevi zararlarının karşılığı olduğu, davacılar lehine manevi tazminata hükmedilemeyeceği, Mahkemece hükmedilen manevi tazminat tutarının yüksek olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminata ilişkin kısmının onanması, manevi tazminata ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten, dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A- Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Maddi Tazminat İsteminin Reddine İlişkin İstinaf İsteminin Reddine Yönelik Kısımının İncelenmesi:
Bölge İdare Mahkemesinin İdare ve Vergi Dairelerince verilen nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, maddi tazminat isteminin reddine ilişkin istinaf isteminin reddine yönelik kısmı, usul ve hukuka uygun olup, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.
B- Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacıların Manevi Tazminat İstemlerinin Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine İlişkin İstinaf İstemlerine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
Temyiz konusu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararıyla, olayda idarenin herhangi bir hizmet kusurunun olmadığı ve sorumluluğunun mesleki riske dayalı olduğu gözetilerek … İdare Mahkemesi'nce ... yönünden manevi tazminat isteminin 50.000,00 TL'lik kısmının kabulü, 50.000,00 TL'lik kısmının reddi; ... yönünden manevi tazminat isteminin 35.000,00 TL'lik kısmının kabulü, 40.000,00 TL'lik kısmının reddi yolunda verilen karara yönelik tarafların istinaf başvurularının ... yönünden reddine; ... yönünden kısmen kabulü ile adı geçen davacının manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 50.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvurunun yapıldığı 27/11/2012 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin (25.000,00 TL) kısmının reddine karar verilmiştir.
Bununla birlikte, manevi tazminatın, ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde, dava konusu olay nedeniyle davacılardan ...'ın hayat arkadaşını, ...'ın babasını genç yaşta terör eylemi nedeniyle kaybetmeleri sonucu manevi varlıklarında meydana gelen ve ömür boyu etkileri sürecek olan zararın giderilebilmesi için manevi tazminat isteminin tamamının kabulüne hükmolunması gerektiği sonucuna varıldığından, Bölge İdare Mahkemesince davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen reddi sonucunu doğuracak şekilde verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1) Davacıların temyiz istemlerinin kısmen KABULÜNE, kısmen REDDİNE,
2) Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
3) Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının kısmen kabulüne, kısmen reddine dair temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının; maddi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki kısmının ONANMASINA, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının kısmen kabulüne, kısmen reddine dair kısmının BOZULMASINA,
4) Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine 18/09/2023 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.