Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/13002 E. , 2021/8494 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/13002
Karar No : 2021/8494
TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACI) ... Betonarme Yapı Güçlendirme İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ
VEKİLİ : Av. ...
II- (DAVALILAR)
1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
III- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Eğitim Sağlık Kültür ve Sanat Vakfı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : I- (DAVALILAR)
1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2- ... Belediye Başkanlığı
II- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Eğitim Sağlık Kültür ve Sanat Vakfı
III- (DAVACI) ... Betonarme Yapı Güçlendirme İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
İSTEMİN ÖZETİ: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa ili, Nilüfer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde kayıtlı taşınmazın maliki olan davacı şirket tarafından, komşu ... ada, ... parsel, ... ada, ... ve ... parsel ve... ada, ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda 3194 sayılı Kanunun 18. madde uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Nilüfer Belediyesi Encümen kararı ile söz konusu kararı onaylayan ... tarihli, ... sayılı Bursa Büyükşehir Belediye Encümeni kararının ve anılan alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yapılmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Nilüfer Belediye Meclisi kararı ile söz konusu kararı onaylayan ... tarihli, ... sayılı Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporun dosyada bulunan bilgi ve belgelerle birlikte incelenmesinden, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda nazım imar planında alınan kararlara bağlı olarak yapılaşma ve fiziksel çevre düzenlemesine ilişkin detaylı uygulama kararlarının alındığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına bakıldığında eğitim tesis alanının yerinin değiştirildiği, ... ada, ... ve ...sayılı parseller ile ... ada, ... sayılı parsel arasındaki 7 m'lik yol ile ... ada, ... sayılı parsel ile ... ada, ... sayılı parsel arasındaki 7 m'lik yolun kaldırıldığı, plan değişikliği açıklama raporunda belirtildiği gibi aynı malike ait ... ada, ... sayılı parsel ve ... ada, ... sayılı parsellerin bütünleştirilmesi talebi sebebiyle plan değişikliğine gidildiği, gerekçe olarak daha sağlıklı ve nitelikli yapılar yapmak üzere parsellerin bütünleştirilmesi istendiğinin ifade edildiği, ancak dava konusu parselin değişiklik ile oluşturulan yeni imar adasının tam ortasında yer alması nedeniyle uygulama imar planı değişikliği ile bahsedilen yapı adası bütünleştirmesi yoluyla sağlıklı ve nitelikli bir konut grubu oluşturabilmenin söz konusu olmadığı, kapatılan ... Sokak'ın 07/04/2016 tarihinde yapı ruhsatı Nilüfer Belediyesi tarafından imar planı değişikliğinden önce verilmiş olan dava konusu parsele araç ve yaya erişimi açısından önemli olduğu, dava konusu parsel üzerine inşa edilen yapıya yaya ve araçla erişimin, mimari projede parselin güney yönünde bulunan, önceki imar planında ve kadastro planda varolan ... Sokak'tan sağlanmak üzere tasarlandığı, yapıya ait avan projenin bu haliyle ruhsat aldığının anlaşıldığı, ancak mer'i 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğiyle dava konusu parsel imar adasının ortasında kalacak şekilde bırakıldığından bu haliyle yer altı otoparkının kullanılamaz hale geldiği, güneyde taşıt yolundan cephe alamayan yer altı otopark girişine mahreç bırakılmaması nedeniyle otoparka araç girişinin teknik olarak mümkün olmadığı, ayrıca otopark girişinin kuzeydeki ... Sokak'tan yapılacak şekilde düzenlenmesi ise trafik güvenliği açısından sakıncalı olacağı, zira bu yolun 1/25000 ve 1/5000 nazım imar planlarında bölge içi toplayıcı taşıt yolu olarak planlandığı ve eğimli bir noktada bulunduğu için sözkonusu yola doğrudan bağlantılı bir otopark giriş-çıkış düzenlemesi yapmanın yaya ve araç güvenliği açısından tehlike meydana getireceği, davacının taşınmazı üzerindeki yapının 07/04/2016 tarihinde önceki imar planına göre alınan yapı ruhsatına istinaden yasal süre içerisinde inşaatına başlandığı, ancak ... tarihli, ... esas, .. sayılı Nilüfer Belediye kararı ile onaylanan ve Bursa Büyükşehir Belediyesinin ... tarihli, ... sayılı karar ile uygun bulunan 1/1000 uygulama imar planında değişikliğe gidildiğinden davacının müktesep haklarının saklı olduğu, eğitim tesis alanının yerinin değiştirilmesine dair plan değişikliği yapmayı gerektirecek bir zorunluluğun hasıl olmadığı, genel planlama esasları açısından imar planların yapımında kişisel çıkarların değil kamu yararı ilkesinin temel kural olduğu, plan değişikliğinin zaruri olmasını gerektirecek bir durumun bulunmadığı ve değişikliğin teknik ve/veya nesnel gerekçelere dayanılarak yapılmadığı, plan değişikliğinde 7 m'lik yolun (... Sokak) kaldırılması açısından bir zorunluluk olmadığı, ayrıca yapılan imar planı değişikliğinin dava konusu taşınmaza mahreç bırakmaması sebebiyle 1/1000 uygulama imar planı değişikliğinin dava konusu taşınmaz alanda kişilerin mülkiyet hakkının kullanımına engel teşkil ettiği, planı değişikliğinin, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınmaksızın yapıldığı gerekçesiyle hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığından dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının Nilüfer Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ilişkin kısmı yönünden, hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine, Nilüfer ilçesi, Balat Mahallesinde parselasyon yapılmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Nilüfer Belediyesi Encümeni kararı ile söz konusu kararı onaylayan ... tarihli, ... sayılı Bursa Büyükşehir Belediye Encümeni kararına ilişkin kısmı yönünden, davacı şirkete ait taşınmazın uyuşmazlık konusu parselasyon kapsamında bulunmadığı, parselasyon planlarının subjektif ve kişisel işlem nitelikleri dikkate alındığında uyuşmazlık konusu parselasyon işlemi ile davacı şirketin güncel bir menfaatinin ihlal edilmediği dolayısıyla davacı şirketin söz konusu işlemlere dava açmasında subjektif dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle istinaf talebinin kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın bu kısmının ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, parselasyon işleminden menfaati etkilendiğinden davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki temyize konu kararın bu yönden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalılar ile Davalı İdareler Yanında Müdahil tarafından, temyize konu kararın 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ :
Davacı ve davalı yanında müdahil tarafından, temyiz edilen kararın aleyhlerine olan kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davalı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Nilüfer Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kabulü ile kararın parselasyon işlemi yönünden bozulması, davalı idareler ile davalı idareler yanında müdahilin temyiz isteminin reddi ile kararın 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yönünden onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Bursa ili, Nilüfer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde kayıtlı taşınmazın maliki olan davacı şirket tarafından, komşu ... ada, ... parsel, ... ada, ... ve ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yapılmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Nilüfer Belediye Meclisi kararı ile söz konusu kararı onaylayan ... tarihli, 2068 sayılı Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi kararının ve aynı alanda 3194 sayılı Kanunun 18. maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Nilüfer Belediye Encümeni kararının ve ... tarihli, ... sayılı Bursa Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile parselasyon işleminin dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yönünden;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın bu kısmının onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Parselasyon işlemi yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin (a) fıkrasında, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddenin 3/c bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1/b bendinde ise bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen maddede yer alan ve iptal davasının sübjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Menfaatin kişisel ve meşru olması için hukuki bir durumdan ortaya çıkması gerekir. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir.
Öte yandan iptal davaları ile idari işlemlerin hukuka uygun olup olmadığının saptanması, hukukun üstünlüğünün sağlanması, böylece de idarenin hukuka bağlılığının belirlenmesi ve sonuçta hukuk devleti ilkesinin gerçekleştirilebilmesi amaçlandığından bu davalarda menfaat ilişkisinin dar yorumlanmaması gerekmektedir.
İptal davaları ile idari işlemlerin hukuka uygunluğu denetlenirken idarenin hukuk alanı içinde kalması ve hareket etmesi amaçlandığından, iptal kararları ile hem idareleri bu alan içine alma hem de menfaati ihlal edilen ve bu nedenle dava açan ilgiliyi eski hukuki durumuna geri getirerek iptal kararından somut olarak yararlanması sağlanır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının yürürlükte bulunan imar planlarına uygun olarak 07.04.2016 tarihinde yapı ruhsatı aldığı ve yapı ruhsatı ve mimarı proje uyarınca taşınmazın üzerindeki yapının otopark girişini daha önce maliki olduğu taşınmazın da dahil edildiği parselasyon işlemi ile kamuya geçen yoldan cephe alarak inşa ettiği, anılan ylun dava konusu imar planı değişikliği ile kaldırılarak imar adasına dahil edilmesi üzerine parselasyon işleminin yapıldığı ve yolun bulunduğu alanın imar parseli olarak komşu parsel maliklerine verildiği görüldüğünden davacının uyuşmazlığa konu parselasyon işleminden menfaatinin etkilendiği açık olup dava açma ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle verilen kararda isabet bulunmamıştır.
Bu durumda, davacının dava konusu işlemle meşru ve güncel bir menfaat ilişkisinin bulunduğu sonucuna varıldığından davada sübjektif ehliyet koşulunun gerçekleştiği dikkate alınmadan verilen davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne, davalılar ile davalılar yanında müdahilin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yönünden reddi, parselasyon işlemi yönünden kabulü, Mahkeme kararının kaldırılması, davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararının parselasyon işlemi yönünden oyçokluğuyla BOZULMASINA, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yönünden oybirliğiyle ONANMASINA,
3. Bozulmasına karar verilen kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 17/06/2021 tarihinde kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY (X) :Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından davacının temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının parselasyon işlemi yönünden de onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.