T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/13020
Karar No : 2023/4974
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Lojistik Dağıtım Hizm. İth. İhr. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Çatalca ilçesi, … mahallesi,… parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli ve … sayılı kararıyla kabul edilen, İstanbul Çatalca- Büyükçekmece İlçeleri D-Y ayrımı Muratbey Gümrük Tesis Yoluna ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planında "erişim kontrollü yol" olarak işaretlenen yolun, normal bir imar yolu olarak inşa edildiği, yolun erişim kontrollü yol olarak planlanmasının fakat servis yolu standartlarında inşa edilmesinin gerekçelerinin açıklanmadığı, erişim kontrollü yolun standartları yüksek olduğundan kamulaştırma maliyetlerinin de yüksek olduğu, buraya yapılacak bu standartta yolun fizibilite etütleri yapılarak sağlayacağı ekonomik faydanın ve stratejik öneminin açıklanarak, gerekliliğinin belirtilmesi gerektiği, eğer il yolu veya kent içi yol gerekli ihtiyacı sağlıyorsa erişim kontrollü yol yapılması ekstra maliyet oluşturacağından kamu yararının sağlanamayacağı, gerekli mühendislik çalışmalar ve etütler yapılmadan imar planı değişikliğinin yapıldığının, "erişim kontrollü yol" olarak planlanmasının teknik ve stratejik gerekçelerinin açıklanmamasından dolayı imar planında böyle bir değişikliğin gerekli olmadığının düşünüldüğü, dolayısıyla dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Alanda sadece 25 metrelik yolun erişim kontrollü yol olduğu, bu yolun gümrük alanı kullanımına hizmet ettiği, 10-12-15 metre yolların 25 metrelik yola hizmet ettiği, 25 metrelik yolun Avrupa otoyolu ile bağlantılı olduğu bu bağlantının 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterildiği, 2007 tarihli imar planının altlık olarak kullanıldığı bu nedenle yol güzergahlarının açık şekilde gösterilemediği, dava konusu imar planlarının Karayolları Genel Müdürlüğü ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğü görüşü doğrultusunda hazırlandığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :Uyuşmazlık konusu taşınmaz, 2005 tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planında kısmen yüksek gerilim hattı kısmen de 40 ki/ha konut alanı, 2007 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kısmen yüksek gerilim hattı kısmen de A1 gösteriminde konut alanı, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli ve … sayılı kararıyla kabul edilen, İstanbul Çatalca- Büyükçekmece İlçeleri D-Y ayrımı Muratbey Gümrük Tesis Yoluna ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile kısmen 15 metre yol alanı ve kavşak, kısmen konut alanı, kısmen enerji nakil hattı, kısmen de karayolları kamulaştırma alanı olarak planlanmıştır.
13.04.2016-13.05.2016 tarihleri arasında askıya çıkarılan imar planı değişikliğine, davacı tarafından 11.05.2016 tarihinde, alanda planlanan yolun devamlılığı bulunmadığı, maliki olduğu taşınmazı 3 parçaya bölerek kullanılmaz duruma getirdiği iddialarıyla yapılan itirazın zımnen reddi üzerine, 22.07.2016 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.
6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 19. maddesinde: “(1) Genel Müdürlük; otoyol, Devlet ve il yolları ağına giren karayolu güzergâhlarına ve bunların değişikliklerine ilişkin planlarını hazırlayarak, belediye ve mücavir alan sınırları içinde kalan yerlerde imar planlarına işlenmesini belediye veya ilgili kurum ve kuruluşlardan talep eder. Belediye veya ilgili kurum ve kuruluşlar, karayolu güzergâhlarına ilişkin söz konusu planlara varsa itirazlarını en geç otuz gün içinde bildirir. Bu süre sonunda itiraz edilmemişse güzergâh planları, ilgili kurum veya kuruluşlar açısından imar planına esas olmak üzere kesinleşir. İlgili kurum ve kuruluşlarca itiraz edilmesi halinde ise karayolu güzergâh planlarına yapılacak itirazlar Genel Müdürlükçe değerlendirilerek, itiraz tarihinden itibaren en geç yirmi gün içinde sonuçlandırılır. Belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan yerlerde ise karayolu güzergâh planları, il özel idareleri veya ilgili kurum ve kuruluşlarla koordine edilmek suretiyle Genel Müdürlükçe doğrudan tayin ve tespit edilir ve uygulaması bu çerçevede yapılır. Bu fıkra hükümlerine göre son halini alan yol güzergâh planları Bakan onayı ile yürürlüğe girer. Bakan bu yetkisini Genel Müdüre devredebilir.
(2) İlgili kurum veya kuruluşlar mevcut imar planlarını kesinleşen karayolu güzergâh planlarına uygun olarak en fazla altmış gün içinde revize eder. İmar mevzuatının gerektirdiği diğer işlemler ilgili kurum ve kuruluş tarafından yürütülür. Revize edilen imar planına yapılan ve karayolu güzergâhında değişiklik gerektiren itirazlar Genel Müdürlükçe karara bağlanır.
(3) Karayolu güzergâh planlarının belirlenen süre sonunda, ilgili kurum veya kuruluşça imar planlarına işlenmemesi hâlinde, kesinleşen karayolu güzergâh planları Genel Müdürlükçe imar planlarına işlenir. Karayolu güzergâhlarının işlendiği imar planları Bakan tarafından resen onaylanmak suretiyle kesinleşir ve ilgili kurum ve kuruluşa bildirilir. Kesinleşen imar planlarının bir sureti Bayındırlık ve İskân Bakanlığına da gönderilir. Bu şekilde kesinleştirilen imar planları ile ilgili diğer işlemler, ilgili kurum ve kuruluş tarafından imar mevzuatının gerektirdiği şekilde yürütülür.
(4) Kesinleşen imar planlarında karayolu ve çevresine ilişkin daha sonra yapılacak her türlü ilave, değişiklik ve diğer çalışmalarda, trafik ve karayolu güvenliği açısından Genel Müdürlüğün görüşü alınır. Bu plana ilişkin değişiklikler hakkında ilgili mevzuatına göre ilan süresinin başladığı tarihte Genel Müdürlüğe bilgi verilir” hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, Karayolları Genel Müdürlüğü 1. Bölge Müdürlüğünün 03.06.2014 tarihli oluru ile İstanbul Çatalca- Büyükçekmece İlçeleri D-Y ayrımı Muratbey Gümrük Tesis Yoluna ilişkin ulaşım projesinin 2014 yılı yatırım programı kapsamına alındığı ve 7 km uzunluğundaki il yolu ve bağlantılarının imar planlarına işlenmesi gerektiğinin belirtildiği, davalı idarece dava konusu imar planı değişikliklerinin amacının gümrük alanına ağır vasıta araçların giriş-çıkışına yönelik ulaşım talebini karşılamak olarak belirtildiği ve … tarih ve … sayılı Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyon kararı ile gümrük bağlantı yolu projesinin uygun bulunduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan ve imar planlarına işlenmesi istenen söz konusu yol projesine ilişkin davalı belediye başkanlığının bağlı yetki içerisinde olduğu, kaldı ki Karayolları Genel Müdürlüğü 1. Bölge Müdürlüğünce hazırlanan il yolu ve bağlantıları projesinin dava konusu da edilmediği anlaşıldığından, dava konusu belediye meclisi kararlarında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/05/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.