T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/13319
Karar No : 2023/7267
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya İli, Kepez İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin Kepez Belediye Meclisinin … tarihli ve … sayılı kararı ile kabul edilen ve Antalya Büyükşehir Belediyesi Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, taşınmazın mevcut 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut alanında kaldığı, zemin katının eczane olarak, diğer 2 katının ise konut olarak kullanıldığı, çevresinde ise 3 katlı yapılaşmaların bulunduğu, her ne kadar bölgede davaya konu taşınmaza yaklaşık 300 metre mesafede bir sağlık ocağı bulunsa da bu sağlık tesisinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yer almadığı, planda yeşil alan olarak belirlenen alan üzerine yapıldığı, kaldı ki söz konusu sağlık tesisinin bölge için ihtiyaç olduğu düşünülse de tesisin hemen karşısında ve daha yakında tesise hizmet verecek taşınmazların bulunduğu, tek parsel özelinde yapılan plan değişikliğinin ve söz konusu kullanım kararının davaya konu parsel ve bulunduğu bölge açısından plan bütünlüğüne aykırılık oluşturduğu, plan değişikliğini gerektiren zorunlulukların bulunmadığı anlaşıldığından planlama tekniğine, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin olarak mevcut planda yer alan konut kullanımına ilaveten isteğe bağlı zeminde ticaret (İBZT) kullanım kararının getirildiği, bu değişikliğin Antalya 1/5000 ölçekli nazım imar planı notlarında değişiklik yapan Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin 10.04.2013 tarih ve 242 sayılı kararında yer alan; "20 mt. altında yol kesitine cepheli imar adalarında 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında gösterilmek kaydıyla konut alanlarında isteğe bağlı zemin ticaret (İ.B.Z.T.) yapılabilir. Ancak bu durumlarda yüksek zemin kat yapılamaz." düzenlemesi uyarınca yapıldığı, yapılan değişikliğin 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterildiği, ayrıca ticaret yapılacak zemin katın kotunun da belirtilen meclis kararına uygun şekilde belirlendiği, dolayısıyla dava konusu uygulama imar planı değişikliği her ne kadar bir parsel özelinde gerçekleştirilmiş olsa da işlemin üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planı notlarına uyumlu olduğu, öte yandan bilirkişi raporunda belirtildiği üzere dava konusu taşınmazın zemin katının fiilen eczane olarak kullanıldığı ve hemen yakınında sağlık ocağı bulunduğu, bu yönüyle de dava konusu 1/1000 ölçekli plan değişikliğinin bölgede mevcut bir ihtiyacın giderilmesine yönelik olduğu ve şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına uygun olduğu gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Taşınmazın çevresinde yer alan ve daha büyük yollara cephe olan taşınmazlara yönelik olarak değil sadece uyuşmazlık konusu taşınmaza yönelik getirilen plan kararının eşitlik ilkesine uygun olmadığı, plan bütünlüğünü zedelediği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
Davalı Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Kepez Belediye Başkanlığı tarafından, hukuk ve usule uygun olarak verilen kararın onanması gerektiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Uyuşmazlık konusu taşınmaz mevcut 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında konut alanı olarak ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ayrık nizam 2 kat, Taks:0,30, Kaks:0,60 yapılaşma koşullu konut alanı olarak planlanmıştır. Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı plan notuna, "20 mt. altında yol kesitine cepheli imar adalarında 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında gösterilmek kaydıyla konut alanlarında isteğe bağlı zemin ticaret (İ.B.Z.T.) yapılabilir. Ancak bu durumlarda yüksek zemin kat yapılamaz." düzenlemesi getirilmiştir.
Bu plan notu değişikliği üzerine Kepez Belediye Meclisinin … tarihli ve 104 sayılı kararı ile kabul edilen ve Antalya Büyükşehir Belediyesi Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile uyuşmazlık konusu taşınmaz ayrık nizam 2 kat, Taks:0,30, Kaks:0,60 yapılaşma koşullu isteğe bağlı zemin ticaret (İBZT) alanı olarak planlanmıştır.
Kepez Belediye Meclisinin … tarihli ve … sayılı kararı ile kabul edilen ve Antalya Büyükşehir Belediyesi Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 26. maddesinde, "(1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır. (2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. (3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır. b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur... 4) Kat adedi veya bina yüksekliğini artıran imar planı değişiklikleri, yörenin yerleşim özellikleri, dokusu ve kimliği dikkate alınmak suretiyle, şehrin veya alanın yakın çevresinin silüeti, yapıların güneşe göre cephesi ve yönlenmesi özelliklerini olumsuz yönde etkilememesi esas alınarak yapılır. (5) İmar planında verilmiş olan inşaat emsalinin, kat adedinin, ifraz şartlarının değiştirilmesi sonucu nüfus yoğunluğunun artırılmasına dair imar planı değişikliklerinde:
a) Artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanları standartlara uygun olarak plan değişikliğine konu alana hizmet vermek üzere ayrılır..." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, dava konusu plan notlarının üst ölçekli plan olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı plan notları ile uyumlu olduğu tespitinden hareketle davanın reddine karar verilmiş ise de 1/5000 ölçekli nazım imar planı plan notuna bakıldığında, " 20 mt. altında yol kesitine cepheli imar adalarında 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında gösterilmek kaydıyla konut alanlarında isteğe bağlı zemin ticaret (İ.B.Z.T.) yapılabilir. Ancak bu durumlarda yüksek zemin kat yapılamaz." düzenlemesinin yer aldığı, dolayısıyla 20 metre altında en kesitli yola cepheli imar adalarında konut alanlarında zemin katında ticaret yapılabilmesinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesi koşuluna bağlandığı, dolayısıyla söz konusu alanda ancak 1/1000 ölçekli planda gösterilmesi halinde anılan fonksiyona izin verileceği görüldüğünden, üst ölçekli planda konut alanında kalan bir taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında isteğe bağlı ticaret zemin kullanımına izin verilmesinin planlama esasları ve şehircilik ilkeleri bakımından uygun olup olmadığının incelenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda özetle; her ne kadar davalı idarece bölgede davaya konu taşınmaza yaklaşık 300 metre mesafede bir sağlık ocağı bulunduğu, bu nedenle uyuşmazlık konusu konut alanında kalan taşınmazın eczane olarak kullanılmak üzere zemin katında isteğe bağlı ticaret kullanımı getirildiği belirtilmiş ise de bu sağlık tesisinin 1000 ölçekli uygulama imar planında yer almadığı, planda yeşil alan olarak belirlenen alan üzerine yapıldığı, kaldı ki söz konusu sağlık tesisinin bölge için ihtiyaç olduğu düşünülse de tesisin hemen karşısında ve daha yakında tesise hizmet verecek taşınmazların bulunduğu, dahası dava konusu değişikliğin ada bazında değil tek parsel özelinde yapıldığı dikkate alındığında söz konusu kullanım kararının davaya konu parsel ve bulunduğu bölge açısından plan bütünlüğüne aykırılık oluşturduğu, plan değişikliğini gerektiren koşulların oluşmadığı görülmektedir.
İmar planı değişiklikleri mevzuatta öngörülen koşullara uygun olarak teknik ve nesnel gerekçelere dayalı olarak plan ana kararlarını ve bütünlüğünü, sosyal ve teknik alt yapı dengesini bozmayacak nitelikte kamu yararı amacıyla yapılmalıdır. Uyuşmazlıkta ise teknik ve nesnel gerekçeler ortaya konulmaksızın konut alanında kalan taşınmazın isteğe bağlı zemin katı ticaret alanı olarak gösterilmesinin plan bütünlüğü ve genelliği ile mevcut sosyal ve teknik alt yapı dengesini bozacak nitelikte olduğu görüldüğünden şehircilik ve planlama ilkeleri ve kamu yararı açısından hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, mahkeme kararının kaldırılması, davanın reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan; dava konusu edilen işlemin iptali istemi ile açılan davada verilen kararın sonucundan etkilenebilecek olan uyuşmazlığa konu parselin malikine davanın ihbarının yapılması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararın kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 09/10/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.