T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/13743
Karar No : 2023/6858
TEMYİZ EDENLER : I- DAVALILAR
1- … Belediye Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
2- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
II- DAVALI YANINDA MÜDAHİL …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Çeşme ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel maliki tarafından, taşınmazının batısında bulunan ... sayılı parseli kapsayan ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonları ile ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında konut alanı olarak belirlenmesinin üst ölçekli plana uygun olduğu, parselin formu ve alansal büyüklüğü dikkate alındığında parselde yapı yapılmasının mümkün olmadığı, bu nedenle 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun planlama ilkelerine uygun olmadığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ise bilimsel, nesnel ve teknik bir gerekçeye dayanmadığı, kişisel fayda sağlamak amacıyla yapıldığı, kamu yararı içermediği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ve ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yönünden davanın reddine, ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ve ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Davalı idareler ve davalı yanında müdahil tarafından dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısma karşı yapılan istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, bilirkişi raporunda davaya konu plan revizyonunda şehircilik ilkelerine aykırılık bulunmadığına yönelik tespitlerin dikkate alınmadığı ileri sürülmektedir.
Davalı Çeşme Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu plan revizyonunun sadece taşınmazı değil tüm alanı kapsayan bir plan olduğu, parselin yapılaşmasının mümkün olmadığına ilişkin bilirkişi raporunda yer alan tespitlerin hiçbir dayanağı olmadığı, alanda parsellerin yapılaşmasında minimum parsel büyüklüğü şartı değil ifraz şartı bulunduğu ileri sürülmektedir.
Davalı yanında müdahil tarafından, taşınmazında yapılaşmaya engel bir hususun bulunmadığı, alanda aynı büyüklüğe sahip birçok parselin yapılaştığı, ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'İN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu uygulama imar planı revizyonuyla parselin güneyinde önerilen ve mevzuata göre yapı yapılması mümkün olmayan üçgen formundaki alanın park alanı olarak belirlenmesinin, bölgedeki açık alan sistemine katkı sağlaması açısından şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olduğu; dava konusu plan değişikliğiyle de plan revizyonu ile belirlenen park alanı kadar taşınmazın kuzeyinde yaklaşık 25 metrekare kadar konut alanı getirildiği, yapılaşması mümkün olan taşınmazın bu plan değişikliği ile formunun daha düzgün hale getirildiği, bu açıdan yapılan plan değişikliğinde planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemin iptali yolundaki mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : İzmir ili, Çeşme ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel 27/05/1984 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ayrık nizam, 2 kat, TAKS:0.20, KAKS:0.40 yapılaşma koşullu konut alanı olarak belirlenmiştir.
... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı onaylanmış ve davaya konu taşınmaz konut alanına ayrılmıştır.
1/5000 ölçekli nazım imar planının onaylanması üzerine ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ile taşınmazın fonksiyonu ve yapılaşma koşulları korunmuştur.
... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu onaylanmış, nazım imar planında konut fonksiyonu korunmuş, uygulama imar planında ise aynı yapılaşma koşulları ile konut fonksiyonuyla birlikte taşınmazın üçgen formunda olan güney kısmı park alanına ayrılmıştır.
... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleriyle de daha önce taşınmaza getirilen park alanı kadar taşınmazın kuzeyine konut alanı getirilmiştir.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumluluklarını düzenleyen 7. maddesinin (b) bendinde; "çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak, büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek, nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak" düzenlemesi yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 5.maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, nazım imar planı "varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan" uygulama imar planı da "tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 25. maddesinde, imar planlarının ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının mümkün olmadığı durumlar ile üst kademe plan kararlarına uygunluğunun sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi için bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak imar planlarında revizyon yapılabileceği hükmüne, 26. maddesinde, "İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır. İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır. b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen düzenlemelerin değerlendirilmesinden, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar planını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak, büyükşehir içindeki belediyelerin hazırlayacakları uygulama imar planlarını, bu planlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon planı ve imar iskan planlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek yetkisinin büyükşehir belediyelerine ait olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davaya konu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ile uygulama imar planı değişikliğinin belediye meclisi kararıyla onaylandığı fakat büyükşehir belediyesince onaylandığına ilişkin bir bilgi ve belgeye rastlanmadığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, öncelikle mahkemece davaya konu planların büyükşehir belediyesince onaylanıp onaylanmadığının araştırılarak, bu konuda bir eksiklik bulunmaması durumunda işin esasının incelenmesi gerekmektedir.
Bu hususta bir eksiklik bulunmaması durumunda işin esasına gelince;
... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu yönünden;
Uyuşmazlıkta, mahkemece 500 metrekareden az yüzölçümü olan parselin formu ve alansal büyüklüğü dikkate alındığında, plan hükümlerine göre parselde yapı yapılmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle uygulama imar planı revizyonunun iptaline karar verilmişse de plan hükümlerinde belirlenen 500 metrekarenin ifraz şartı olduğu, parselin yapılaşmasına engel olmadığı, ayrıca yapılaşma koşullarına ilişkin plan hükümlerinin dava konusu edilmediği, parselin küçük olması nedeniyle yapılaşamayacağına ilişkin iddiaların ise yapı ruhsatına karşı açılan davada incelenebileceği dikkate alındığında, belirtilen gerekçeyle imar planının iptaline karar verilmesinin uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bilirkişi raporunda yer alan, davaya konu parselin güneyinde önerilen ve mevzuata göre yapı yapılması mümkün olmayan üçgen formundaki alanın park alanı olarak belirlenmesinin, bölgedeki açık alan sistemine katkı sağlaması açısından şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olduğu tespitleri de dikkate alındığında, bu kısım açısından davanın reddine karar verilmesi gerektiğinden aksi yöndeki mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yönünden;
Davaya konu plan değişikliği ile plan revizyonuyla taşınmazın güney kesiminde yapılaşması mümkün olmayan kısmında belirlenen yaklaşık 25 metrekare büyüklüğünde olan park alanı kadar taşınmazın kuzeyinde konut alanı belirlendiği, yapılaşması mümkün olan taşınmazın bu plan değişikliği ile formunun daha düzgün hale getirildiği, bu açıdan yapılan plan değişikliğinde planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında da isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalılar ve davalı yanında müdahilin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ve değişikliğine ilişkin işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/09/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.