T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/13757
Karar No : 2023/2521
TEMYİZ EDEN : 1- (DAVALI) ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Hizmetleri İnşaat ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla İli, Milas İlçesi, ... ve ... Mahalleleri sınırları içinde yer alan ... golf ve turizm kompleksi alanına yönelik 1/25.000 ölçekli Yenihisar-Akbük Çevre Düzeni Planının ... sayılı plan notunda değişiklik yapılmasına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu plan değişikliğine askı süresi içinde yapılan itirazın reddine ilişkin Bakanlığın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, turizm yatırımlarının mekansal etkilerinin yanı sıra yer seçtikleri alanlarda sosyal etkiler de yarattığı, bu nedenle farklı turizm türleri açısından olası olumlu ve olumsuz etkilerin dikkatle değerlendirilmesinin plan çalışmalarında önemli olduğu, bu bağlamda golf turizminin farklı içeriğinin dikkate alınması ve bölgeye ne tür katkı sağlayabileceğinin, çevresine ne tür arazi kullanım kararlarını çekebileceğinin belirlenmesi, bu yönde plan stratejilerinin ve plan hükümlerinin geliştirilmesi gerektiği, uyuşmazlığa konu golf kompleksinin kuzey ve kuzeybatı yönünde Milas Tuzla Gölüne bitişik konumda olduğu, ayrıca kompleksin bu yönde kıyıya da yakın konumda olduğu, Tuzla Gölü ile komplekse ait düzenlemelerin yapıldığı alan arasında yer yer sulak alanların ve sazlıkların bulunduğu, bölgede kuş varlığının belirgin biçimde izlenebildiği, bölgenin güneyinde ise zeytinlik alanların bulunduğu,
kıyı kenar çizgisinin içerisinde bulunan alanların 1/5000 ölçekli planlarda turizm tesis alanı kapsamında farklı bir etap olarak planlanmış olduğu, Tuzla Gölü kıyısına yaklaşan bölgelerin bataklık ve sazlık alan olmasının yanı sıra Kıyı Kanunu hükümlerine tabi olduğu, Üst kademe plan olan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında, bölgenin “önemli doğa alanı” ve “sulak alan tampon bölge sınırı” içinde kaldığı, plan hükümlerinde önemli doğa alanlarının; canlı türlerinin nesillerini sürdürebilmeleri için özel önem taşıyan, korunması gerekli coğrafyalar olduğu belirtilerek, bu alanlarda yapılacak planlarda hassas alanlar, orman alanları, tarım alanları, sulak alanlar, kumullar vb. gibi alanları tehdit edici yönde ve tahribata yol açacak yoğunlukta yapılaşma kararı getirilemeyeceğinin düzenlendiği, aynı şekilde sulak alan tampon bölgesinin, sulak alanın ekosistemini korumak üzere ayrılan önemli alanlar olduğunun belirtildiği, uyuşmazlığa konu ... golf ve turizm kompleksinin bulunduğu alanın 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planındaki özellikleri dikkate alındığında, alt ölçekli tüm planlarda söz konusu koruma statülerinin ve bölgenin özel niteliklerinin bütüncül şekilde ele alıp değerlendirilmesi, alana yönelik yoğunluk ve yapılaşma kararlarının kontrollü biçimde belirlenmesi, çevresel zararlar oluşturmamak üzere alanın özelliklerinin golf yatırımı ile nasıl ilişkilendirileceğinin ortaya konulması gerektiği, dava konusu 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planında golf ve turizm kompleksi için getirilmiş alan kullanım kararlarının lekesel olarak 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planından farklılaştığı, 1/100.000 ölçekli planda golf tesisi kuzey yönünde Tuzla Gölü kıyısındaki sazlık bataklık alana kadar devam ederken, 1/25.000 ölçekli planda golf tesisinin Tuzla Gölüne dek genişletilmiş olduğu, bu şekliyle iki plan arasında tutarsızlık bulunduğu, 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planında sazlık ve bataklık alanların golf tesisi alanına dahil edilmiş olmasının yanı sıra golf ve turizm kompleksi alanının sulak alan sınırının içine girecek şekilde işaretlenmiş olduğu, sulak alanların ekolojik açıdan özel niteliklere sahip olduğuna ve duyarlı yaklaşımlarla planlanması gerektiğine dair 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planından gelen hassasiyetin 1/25.000 ölçekli planda gösterilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemlerin planlama ilkelerine ve şehircilik esaslarına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, konutların münferit satışı nedeniyle oluşacak yabancı mülkiyeti ve istihdamı konusunun imar mevzuatıyla ilgisinin bulunmadığı, golf konutlarına ilişkin düzenlemeler getiren dava konusu plan notu değişikliğinin kıyı alanlarına yönelik herhangi bir düzenleme içermediği, kıyıda öngörülen konut ve turizm alanlarının 1998 yılı onaylı 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının konusu olduğu, uyuşmazlığa konu alanın özelliği ve getirilecek plan kararların detaylı olması nedeniyle Korunan Alanlarda Yapılacak Planlara Dair Yönetmeliğin 4. maddesi uyarınca Tabiat Varlıkları Koruma Genel Müdürlüğünün onayı doğrultusunda plana özgü gösterimler kullanılmasının mümkün olduğu, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı yanında müdahil ... Spor Turizm Hizmetleri İnşaat ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından, kullanım kararları, büyüklüğü, yapılaşma koşulları önceden belirlenmiş olan konut alanının sadece münferit satışına imkan verilmesine ilişkin plan notu değişikliğinin bakılan davanın konusunu oluşturduğu, alana yeni bir kullanım kararı getirilmediği gibi davacı tarafından imar mevzuatının konusu olmayan toplumsal ayrımcılık, eşitsizlik şeklinde muğlak ve afaki iddialarla dava açıldığı, bilirkişi raporunda ise davanın konusunun dışına çıkılarak planın tamamının incelendiği, İdare Mahkemesince bu hatalı rapora yapılan itirazlar değerlendirilmeden iptal kararı verilmesinin hukuka ve usule aykırı olduğu, temyiz istemine konu edilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının karşı oy gerekçesi doğrultusunda davanın reddine karar verilmesi gerektiği, bilirkişi heyetinin tamamının şehir ve bölge plancılarından oluştuğu, ancak raporda varılan kanaatlerin gerçekte çevre mühendisliği bölümünün uzmanlık alanına girdiği, bilirkişilerin uzmanı olmadığı konularda kişisel kanaatlerle yorum yaptığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz istemlerinin reddi ile usule ve hukuka uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'NUN DÜŞÜNCESİ : Dava dilekçesinde her ne kadar 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planına ait ... sayılı plan notu değişikliği ile sınırlı iddialar ileri sürülerek bakılmakta olan dava açılmış ise de, dava konusu plan değişikliğine askı süresi içinde Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılan itirazda; golf turizminin başta su kaynakları olmak üzere çevreye ve doğal kaynaklara zarar verici etkisinin bulunduğu, spekülatif emlak gelişimine sebep olduğu ve yerel ekonomiye katkısının sınırlı olduğu, özellikle kıyı kesiminin gelişmişlik düzeyi ile iç kesimlerin gelişmişlik düzeyi arasında ciddi farklar oluşturduğu, golf alanlarının, tarım ve orman alanları üzerinde önemli risk teşkil ettiği, plan değişikliğinin mevzuata, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olmadığı şeklinde 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının tamamına yönelik iddialar ileri sürüldüğü ve söz konusu itirazın reddine ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin de dava konusu edildiği, bununla birlikte davacının dosya kapsamında yer alan beyanlarından; bakılan davayı açma iradesinin sadece golf kompleksi içindeki konut alanlarının münferit satışına imkan veren plan notu değişikliğinin iptali istemiyle sınırlı olmadığı, uyuşmazlığa konu alanın ekolojik yönden hassas niteliği nedeniyle golf turizminin kirletici etkilerinden korunması gerektiği, golf turizminin bölgenin sosyo-ekonomik yapısını olumsuz etkiyeceği ve uyuşmazlığa konu alanın etkileşim içinde olduğu sulak alanlar üzerinde tahrip edici çevresel etkiler yaratacağı şeklinde iddialarla temelde 18.06.1998 onay tarihli 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı ile alana getirilen "golf ve turizm kompleksi alanı" işlevinin de iptaline karar verilmesinin istenildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemlerin yargısal denetiminin sadece 1 sayılı plan notu değişikliği ile sınırlı şekilde değil, uyuşmazlığa konu golf kompleksi alanına yönelik 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının tamamı yönünden yapılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, davalı idare ile davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlığa konu golf kompleksi alanına yönelik mülga Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca 18.06.1998 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı ile alana golf ve turizm kompleksi alanı işlevi getirilmiş, bu doğrultuda onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planları ile alan; kısmen E:0.50, 5 kat koşullarında turizm tesis alanı, kısmen E:0.30, 2 kat koşullarında golf villaları, kısmen E:0.30, 2 kat koşullarında golf konutları, kısmen E:0.50, hmaks:7.50 metre koşullarında golf tesisi alışveriş merkezi, kısmen golf spor tesisi alanı, kısmen spor tesis alanı, kısmen taşıt ve yaya yolu kullanımlarına ayrılmıştır.
2005 yılında Bodrum-Milas Tuzla Gölü Güneyi Turizm Merkezi sınırları içine alınan planlama alanı, Muğla ili için en üst kademe plan olan Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında "turizm merkezi", "Tuzla Gölü sulak alanı ekolojik etkilenme bölgesi", "önemli doğa alanı", "sulak alan tampon bölge" sınırları içinde golf alanı, tarım alanı, orman alanı, sazlık-bataklık alan kullanımlarında kalmaktadır.
Alana yönelik 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planına ait 1 sayılı plan notunda değişiklik yapılması istemiyle taşınmazın maliki olan davalı yanında müdahil şirket tarafından ilk olarak Kültür ve Turizm Bakanlığına başvurulmuş, bu değişiklik teklifinin 644 ve 648 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca değerlendirilmesi gerektiğine dair Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı gereğince işlem dosyası davalı Bakanlığa gönderilmiş, bu doğrultuda 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 13/A maddesi dayanak gösterilerek Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile dava konusu plan notu değişikliği onaylanmıştır.
1/25.000 ölçekli çevre düzeni planına ait ... sayılı plan notunun değişiklikten önceki halinde, "golf ve turizm kompleksi alanı kapsamı içerisinde, golf alanları, golf okulu ve klinikleri, spor ve rekreasyon, sağlık ve rehabilitasyon merkezi, kongre ve toplantı merkezi, konut, otel, motel, apart otel, tatil köyü ve ticaret kullanımları yer alacaktır. Söz konusu kullanımlar plandaki amacı dışında kullanılamaz ve yapıların münferit olarak satışı yapılamaz.” düzenlemesi yer almakta iken, dava konusu değişiklik ile “golf ve turizm kompleksi alanı kapsamı içerisinde, golf alanları, golf okulu ve klinikleri, spor ve rekreasyon, sağlık ve rehabilitasyon merkezi, kongre ve toplantı merkezi, konut, otel, motel, apart otel, tatil köyü ve ticaret kullanımları yer alacaktır. Söz konusu kullanımlar amacı dışında kullanılamaz ve konut kullanımı haricindeki yapıların münferit olarak satışı yapılamaz. Golf ve turizm kompleksi alanı kapsamında yapılacak konut alanlarında Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik hükümleri çerçevesinde bağımsız bölüm olarak ayrı mülkiyet, irtifak ve intifa hakkı tesis edilebilir” düzenlemesi getirilmiştir.
Bu plan değişikliğine askı süresi içinde davacı Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılan itirazın Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile reddedilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde çevre düzeni planı, varsa mekansal strateji planlarının hedef ve stratejilerine uygun olarak yerleşim, gelişme alanları ve sektörlere ilişkin alt ölçek planlarını yönlendiren genel arazi kullanım kararları çerçevesinde ilke ve kriterleri belirleyen, bölge, havza veya il bütününde hazırlanan, plan hükümleri ve raporuyla bir bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 4.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendinde, "Çevre düzeni planı: Varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji kararlarına uygun olarak orman, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım, enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan planı ifade eder." kuralı yer almaktadır.
Aynı Yönetmeliğin "Revizyon ve değişiklikler" başlıklı 20. maddesinin 2. fıkrasında, "Çevre düzeni planı ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğü bozmayacak nitelikte, plan değişikliği yapılabilir. Çevre düzeni planı değişikliklerinde; a) Kamu yatırımlarına, b) Çevrenin korunmasına, c) Çevre kirliliğinin önlenmesine, ç) Planın uygulanmasında karşılaşılan güçlükler ve maddi hataların giderilmesine, d) Değişen verilere bağlı olarak planın güncellenmesine, dair yeterli, geçerli ve gerekçeleri açık olan, altyapı etkilerini değerlendiren raporu içeren teklif ve talepler; idarece planın temel hedef, ilke, strateji ve politikaları kapsamında teknik ve yasal çerçevede değerlendirmeye alınarak sonuçlandırılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple Bağlılık İlkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında, hakimin, tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olduğu, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyeceği, duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebileceği hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlığa konu golf kompleksi alanına yönelik 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planına ait ... sayılı plan notu değişikliğinin onaylanmasına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu plan değişikliğine askı süresi içinde yapılan itirazın reddine ilişkin Bakanlığın ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden yapılan incelemede;
Dava konusu ... sayılı plan notu değişikliğinin gerekçesine ilişkin olarak plan açıklama raporunda; mülga Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca 1998 yılında onaylanan 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planına ait ... sayılı plan notunda “yapıların münferit olarak satışının yapılamayacağı” ifadesinin özellikle konut (golf villaları) için uygulamada bir takım sıkıntılara sebebiyet verdiği, bu plan notunun, konut kullanımının müstakil olma özelliği göz ardı edilerek 1990’lı yılllarda geçerli olan yaklaşımlar çerçevesinde konulduğu, ancak 2005 yılında bölgenin turizm merkezi ilan edilmesi sonucunda alanın farklı bir statüye kavuştuğu, bu plan notunun özellikle Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik hükümlerinin tatbikine engel teşkil ettiği, alt ölçekli planlarda yer almayan bu plan notunun günümüz koşullarına uyarlanması ve planlamada kademeli birliktelik ilkesi çerçevesinde alt ölçekli planlar ile üst ölçekli plan arasında uyumun sağlanması gerektiği, Kültür ve Turizm Bakanlığınca turizm merkezinin bütününe ilişkin sürdürülen plan yapım ve onama sürecinin uzayacağı, yabancı sermayeli yatırımın gecikeceği, bu sebeple yatırım sürecinde olan tesiste bir an önce yatırımın başlatılabilmesi amacıyla plan notunda değişiklik yapıldığı şeklinde açıklamalara yer verildiği görülmektedir.
1998 yılı onaylı 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planında "golf ve turizm kompleksi alanı" işlevi getirilen uyuşmazlığa konu alanda yer alan yapıların münferit olarak satışının yapılamayacağına dair ... sayılı plan notunda yapılan dava konusu değişiklik ile golf kompleksi içindeki konut alanlarının münferit satışına imkan verildiği anlaşılmakta olup, dosyada düzenlenen bilirkişi raporunda söz konusu plan notu değişikliği yönünden genel olarak; 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planında yapılan bu değişikliğin içerik ve planlama tekniği yönünden ölçeğinin gerektirdiği şartları sağlamadığı, turizm tesisi olarak planlanan alanda yer alan konutların münferiden satışının mümkün kılınması, turizm tesis alanından konut alanına doğru bir evrilme biçiminde olduğundan, bunun bir plan kararı değişikliği biçiminde ele alınması gerektiği, konut adalarındaki münferit satışın bölgedeki kullanım kararlarını farklı yönlerden etkileyebileceği, eğer bölgede golf konutları yerine bağımsız konut birimlerine yer verilecekse, bu konutlarla ilgili sosyal donatı ve teknik altyapı alanlarının nasıl sağlanacağının bir planlama sorunu haline geleceği, bunun bütüncül planın nüfus ve yapı yoğunluğu kararlarını da zedeleyeceği, uyuşmazlığa konu alanda yapılan parselasyon işlemi sonucunda oluşan konut adalarından birinin kuzeydeki sazlık ve bataklık alanına yakın konumda bulunduğu, diğerlerinin Bodrum-Milas yoluna yakın konumdaki 2 alanda yoğunlaştığı, özellikle yola yakın dıştaki parçanın münferit satışının çevredeki arazi kullanım örüntüsünü etkileyebileceği, kuzeydeki konut adasının ise Kıyı Kanunu yönünden uygun olmadığı şeklinde yer verilen tespit ve değerlendirmelerin somut ihtilafın çözümüne elverişli yeterlilikte olduğu, bu itibarla dava konusu ... sayılı plan notu değişikliği ile bu plan değişikliğine yapılan itirazın reddine yönelik dava konusu işlemde imar mevzuatına, kıyı mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama tekniklerine ve kamu yararına uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyiz istemine konu edilen kararın belirtilen işlemlere ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup davalı idare ile davalı yanında müdahil tarafından sunulan dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Uyuşmazlığa konu golf kompleksi alanına yönelik 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının tamamına ilişkin kısmı yönünden yapılan incelemede;
Usul kuralları gereğince, dava dilekçesinin zorunlu unsurlarından olan davanın konusunun, davacı tarafından mahkemece hükme bağlanması talep edilen şeyin bir özeti niteliğinde olduğu ve talep sonucuna göre belirlendiği, davanın sebeplerinin, somut uyuşmazlığın dayandığı ve hukukun netice bağladığı maddi fiil ve/veya hukuki işlemlerden oluşan vakıaların açıklandığı (Kuru, Baki: Hukuk Usulünde Dava Sebebi, Adalet Dergisi, Sa.4, Ankara 1967, syf.242), diğer bir ifade ile davanın temelinin ve olaya uygulanacak hukuk kurallarının belirlenmesinde kurucu unsuru oluşturan bölüm olduğu, talep sonucunun ise, dava sebepleri arasında açıklanan maddi vakıalar bütününe dayalı olarak yargı yerince hükmedilmesi istenilen şeyin açıkça belirtildiği bölüm olduğu kabul edilmektedir.
Yargılama hukukunun genel prensiplerinden biri olan taleple bağlılık ilkesinin, idari yargılama hukukunda da uygulanması gerektiği açıktır. Bu ilke uyarınca, davacının istemi ile bağlı olan mahkemelerin, iptali istenilen idari işlemle sınırlı olarak hukuki denetim yapması ve dava dilekçesinde talep edilenden başka bir şeye veya daha fazlasına karar vermemesi gerekmektedir.
Somut uyuşmazlıkta, mahkemenin yapacağı yargısal denetimin sınırlarının belirlenebilmesi için öncelikle dava dilekçesinin konu, sebep ve talep sonucu bölümlerinin bir arada değerlendirilmesi gerektiğinden, davacı tarafından genel olarak; bölgenin 2005 yılında turizm merkezi ilan edilmesinin, konutların münferit olarak satışını zorunlu kılan bir sebep olmadığı, plan açıklama raporunda gerekçe gösterilen Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelikte bu yönde bir hüküm bulunmadığı, plan notu değişikliğinin imar mevzuatı açısından kabul edilebilir gerekçelere dayanmadığı, uyuşmazlığa konu alanda yabancı mülkiyeti ve istihdamı ortaya çıkacağından, toplumsal farklılaşma yaratacağı, kıyıda konumlanan alanın biyolojik çeşitliliği, doğal kaynakları ve hassas özellikleri göz ardı edilerek plan notu değişikliği yapılmasının kamu yararına aykırı olduğu, bölgenin golf odaklı gelişmesi ve mülkiyetin ferdileşmesinin mekansal eşitsizlik ortaya çıkaracağı, yerel halkın konut piyasasından dışlanmasına, toplumsal ayrışmaya ve emlak değerlerinin artmasına neden olacağı, plan değişikliği ile amaçlananın, golf odaklı villa tipi konutların apart olarak işletilmesi veya yabancılara satışa sunulması olduğundan, konutların hedef kitlesi göz önünde bulundurulduğunda, bölgedeki ikincil konutların atıl hale gelmesi sorununun daha da büyüyeceği, alana belediyecilik hizmetlerini götürecek olan Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığının uygun görüşü alınmadan plan değişikliği yapılmasının mevzuata aykırı olduğu şeklinde iddialar ileri sürüldüğü ve dava dilekçesinin konu ve talep sonucu bölümlerinde açıkça Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 20.01.2017 tarih ve 793 sayılı oluru ile onaylanan 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planına ait plan notu değişikliği ile bu değişikliğe askı süresi içinde yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin iptalinin istenildiği görülmektedir.
Bu çerçevede, dava dilekçesinde ileri sürülen iddiaların golf kompleksi içinde yer alan konut yapılarının münferit şekilde satışına imkan verilmesine ilişkin 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının ... sayılı plan notunda yapılan değişikliğe yönelik olduğu, anılan planın geneline yönelik herhangi bir iddiaya yer verilmediği gibi tümüyle iptaline karar verilmesi yolunda bir talepte de bulunulmadığı anlaşıldığından, Mahkemece, davacının iptalini talep ettiği işlemlerle sınırlı olarak inceleme yapılması gerekmekte iken, davacının talebini aşar şekilde 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının tamamının incelenmesi ve planın geneline yönelik gerekçelerle iptaline karar verilmesinde usul hukukuna uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, hukuka aykırı olduğu anlaşılan İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının ve davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planına ait ... sayılı plan notu değişikliğinin onaylanmasına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu plan değişikliğine yapılan itirazın reddine ilişkin işleme yönelik kısmının ONANMASINA, 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının tamamına yönelik kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısmı hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 09/03/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.