Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/13766 E. , 2022/7867 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/13766
Karar No : 2022/7867
TEMYİZ EDENLER : (DAVACI) …
VEKİLİ : Av. …
I-(DAVALI) … Büyükşehir Belediyesi
VEKİLİ : Av. …
II-(DAVALI) … Belediye Başkanlığı/…
KARŞI TARAF : I-(DAVALI) … Büyükşehir Belediyesi
II-(DAVALI) … Belediye Başkanlığı
(DAVACI) …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir İli, Menderes İlçesi, … Mahallesi, … Mevkii, … ada, … parsel sayılı taşınmaza yönelik Menderes Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla kabul edilen ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla tadilen onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile bu plana yapılan itirazın reddine dair Menderes Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının ve dayanağı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda, davaya konu 1/5000 ölçekli nazım imar planında davacıya ait taşınmazın kısmen düşük yoğunlukta gelişme konut alanı, kısmen teknik altyapı alanı, kısmen pasif yeşil alan kullanımında kaldığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da, kısmen ayrık nizam 2 kat TAKS:0.15, KAKS:0.30 yapılaşma koşullu gelişme konut alanı, kısmen teknik altyapı alanı, kısmen karayolları kamulaştırma alanı, kısmen dere alanı ve kısmen taşıt (10 m.), kısmen yaya yolu (7 m.) fonksiyonuna ayrıldığı, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla onaylanan 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planında ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 23.06.2014 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planında ise, davacıya ait taşınmazın tercihli kullanım alanında kaldığı, nazım ve uygulama imar planlarının üst ölçekli plan kararları ile çelişmediği ve planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu, davacıya ait taşınmazın bulunduğu yerdeki teknik altyapı alanının yaklaşık 432 m2 büyüklüğünde olduğu, gerek plan açıklama raporunda, gerekse davalı idare savunma dilekçeleri ve ekinde sunulan bilgi ve belgeler arasında söz konusu alan büyüklüğünün mevzuat ile tarif edilen standartların yaklaşık 5 kat üzerinde olmasını gerekçelendirecek bir kurum görüşü, analitik veri veya açıklamanın olmadığı ve bu nedenle dava konusu nazım ve uygulama imar planları ile ayrılan teknik altyapı alanı büyüklüğünün planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve imar mevzuatı açısından uygun olmadığı, ayrıca 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notlarına göre teknik altyapı alanında trafo, su deposu, atıksu arıtma tesisi vb. temel altyapı birimlerinin yer alabileceği anlaşılmakla beraber, uyuşmazlık konusu alandaki teknik altyapı alanı kararının hangi alt kullanıma tahsis edileceğinin belirsiz olduğu, teknik altyapı alanının yer seçimi değerlendirildiğinde, mezkur taşınmazın kuzeybatı köşesinde yer alan mevcut konut yapılaşmalarının bulunduğu bir konumda öngörüldüğü, sağlık tesis alanına bitişik konumda olduğu, alandaki teknik altyapı alanı kararının hangi alt kullanıma tahsis edileceğinin belirsiz oluşu ve imar mevzuatı ile tarif edilen standartların yaklaşık beş katı üzerinde bir büyüklük öngörülmüş olması hususları birlikte değerlendirildiğinde, teknik altyapı alanının anılan konumdaki yer seçiminin uygunluğunun değerlendirilmesinin bu açıdan mümkün olamadığı tespitlerine yer verildiği, sonuç olarak 1/5000 ölçekli nazım imar planının ölçeği gereği mevzuata uygun olduğu, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında öngörülen teknik altyapı alnının ise belirsiz olması nedeniyle mevzuata aykırı olduğu, diğer kullanım kararlarının ise şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu uygulama imar planının teknik altyapı alanına ilişkin kısmının ve bu plana yapılan itirazın reddine dair işlemin anılan bölümünün iptaline, uygulama imar planının diğer fonksiyonlara ilişkin kısmı ile bu plana yapılan itirazın reddine dair işlem ve nazım imar planı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, temyize konu kararın redde ilişkin kısmının usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalılar tarafından, temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ :
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanılığı ve Menderes Belediye Başkanlığı tarafından; temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davacı tarafından; Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Menderes Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla kabul edilen ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla tadilen onaylanan ve 04.01.2017-02.02.2017 tarihleri arasında askıya çıkarılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında davacıya ait İzmir İli, Menderes İlçesi, … Mahallesi, … Mevkii, … ada, … parsel sayılı taşınmaz kısmen ayrık nizam 2 kat TAKS:0.15, KAKS:0.30 yapılaşma koşullu gelişme konut alanı, kısmen teknik altyapı alanı, kısmen karayolları kamulaştırma alanı, kısmen dere alanı, kısmen taşıt yolu (10 m.) ve kısmen yaya yolu (7 m.) işlevinde kalmakta olup bu planın dayanağı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında ise kısmen düşük yoğunlukta gelişme konut alanı, kısmen teknik altyapı alanı, kısmen pasif yeşil alan fonksiyonunda yer almaktadır.
1/1000 ölçekli uygulama imar planına davacı tarafından mezkur taşınmazın teknik altyapı alanında kalan kısmında yapılarının bulunduğundan bahisle teknik altyapı alanının konut alanına dönüştürülmesi ve taşınmaz arasında bulunan 7 m. en kesitindeki yaya yollarının kaldırılması gerektiği belirtilerek askı süresi içerisinde 24.01.2017 tarihinde yapılan itirazın Menderes Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla nazım imar planı ana kararlarına aykırı olması nedeniyle reddine karar verilmesi üzerine anılan belediye meclisi kararı ile 1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
14.06.2014 tarihli, 29030 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Mekânsal kullanım tanımları ve esasları" başlıklı 5. Maddesinin (k) bendinde ise, "Teknik altyapı alanları: Kamu veya özel sektör tarafından yapılacak elektrik, petrol ve doğalgaz iletim hatları, içme ve kullanma suyu ile yer altı ve yer üstü her türlü arıtma, kanalizasyon, atık işleme tesisleri, trafo, her türlü enerji, ulaştırma, haberleşme gibi servislerin temini için yapılan tesisler ile açık veya kapalı otopark kullanışlarına verilen genel isimdir." olarak tanımlanmıştır.
Aynı Yönetmeliğin "Nazım imar planı" başlıklı 23. maddesinin 1. fıkrasında, nazım imar planında karar düzeyi ve içerikleri bakımından, uygulama imar planındaki detay kararlar alınmaması esas olup uygulamaya dönük kararların uygulama imar planlarında belirleneceği belirtildikten sonra, "Uygulama imar planı" başlıklı 24. maddesinin 9. fıkrasında, nazım imar planlarında karma kullanım olarak belirlenen fonksiyonların, uygulama imar planlarında ayrıştırılmasının esas olduğu öngörülmüş, 10. fıkrasında ise, uygulama imar planlarının hazırlanması sürecinde, aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edildikten sonra bu veriler kapsamında; (...) g) Teknik altyapı tesisleri (...) n) Yaya bölgeleri, yaya ve bisiklet yollarına (...) ilişkin analiz ve araştırmaların yapılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bakılan davada davacının hukuka aykırılık iddiasının temelini, maliki olduğu taşınmazın uygulama ve nazım imar planında teknik altyapı alanı olarak belirlenmesi, belirlenen teknik altyapı alanının ihtiyacın çok üzerinde olması ve taşınmazdaki yaya yollarının kaldırılması gerektiği hususunun oluşturduğu görülmektedir.
İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporunda, dava konusu nazım ve uygulama imar planı onama sınırları içerisinde Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği uyarınca toplam ayrılması gereken teknik altyapı alanı büyüklüğü standardının yaklaşık beş katı üzerinde alan ayrıldığı, bu durumu gerekçelendirecek kurum görüşü, analitik veri veya açıklamada bulunulmadığı, söz konusu alandaki teknik altyapı alanı işlevinin hangi alt kullanıma tahsis edileceğinin belirsiz olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, teknik altyapı alanının anılan taşınmazdaki yer seçiminin uygun olup olmadığının belirlenemediği tespitlerine yer verilmiştir.
Teknik altyapı alanları mevzuatta öngörülen işlevlerin yerine getirilmesi amacıyla ilgili kurum ve kuruluş görüşleri de dikkate alınarak zorunlu olarak yer seçimi yapılan alanlar olup plan genelinde mevzuata belirlenen standartların üstünde büyüklüğe sahip olmasından ötürü dava konusu taşınmazda öngörülen teknik altyapı alanının yer seçimi bakımından uygun olmadığı sonucuna ulaşılamaz. Ancak idarece burada yapılacak teknik alt yapı alanının yer seçimine ilişkin veri ve görüşlerin ortaya konulması gerekmeketdir.
Bu sebeple, Bölge İdare Mahkemesince öncelikle 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden bahse konu planlama alanında bu büyüklükte bir teknik altyapı alanı belirlenmesinine ilişkin sebepler ile dayanak veri ve ilgili kurum görüşlerinin davalı idareye sorularak netliğe kavuşturulması ve bunun sonucunda da taşınmazda öngörülen teknik altyapı alanının yer seçimi yönünden uygun olup olmadığının gerekirse ek bilirkişi raporu alınarak belirlenmesi gerekmektedir.
Ayrıca 1/5000 ölçekli nazım imar planı bakımından yanılan inceleme neticesinde ulaşılacak sonucun yanı sıra 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygunluğu ve yukarıda aktarılan mevzuat uyarınca 1/1000 ölçekli uygulama imar planında teknik altyapı alanında hangi işlevin öngörüldüğünün belirtilmesi gerektiği, bu ayrıntıda düzenlenmeyen dava konusu uygulama imar planının teknik altyapı alanına ilişkin kısmının mevzuata, plan yapım yöntem ve tekniklerine aykırı olduğu hususu dikkate alınarak 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden de karar verileceği tabiidir.
Öte yandan Bölge İdare Mahkemesince, davacının 7 m. en kesitindeki yaya yollarına da itirazı olduğundan bu yolların gerekli olup olmadığı, kaldırılması durumunda ulaşım sistemine, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına etkilerinin de değerlendirilmesi gerektiği açıktır.
Bu itibarla, eksik incelemeye dayalı olarak dava konusu uygulama imar planının teknik altyapı alanına ilişkin kısmının iptali, uygulama imar planının diğer fonksiyonlara ilişkin kısmı ve nazım imar planı yönünden davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının ve davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemlerin kısmen iptaline, davanın kısmen reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/09/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.