T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/13769
Karar No : 2023/7265
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Turizm ve Ticaret İşletmeleri A.Ş.
…
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla İli, Marmaris İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Turizm Teşvik Kanununun 7. maddesi uyarınca Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 03/06/2017 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; uyuşmazlık konusu taşınmazın maliki olan … Turizm Yatırım ve İşletmeler A.Ş. tarafından iş bu davanın konusu imar planlarının iptali istemiyle açılan … İdare Mahkemesinin E:… sayısında kayıtlı dosyada, mahkemenin 19/06/2018 tarihli ara kararıyla davalı idareye dava konusu parsele ilişkin yapılan itirazın hangi aşamada olduğunun sorulduğu, gelen cevabı yazıyla birlikte kullanım kararlarını gösteren plan paftalarının incelenmesinden, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 22/08/2018 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile kullanım kararlarının ticaret alanı olarak değiştirildiği anlaşıldığından, taşınmazda kiracı olan davacının itirazı doğrultusunda değişiklik yapıldığı anlaşılan uyuşmazlığa konu imar planlarının iptali istemiyle açılan davanın konusunun kalmadığı gerekçesiyle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davanın ehliyet nedeniyle reddi gerektiği, davacının uyuşmazlık konusu taşınmazın kiracısı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Uyuşmazlık konusu taşınmaz, Turizm Teşvik Kanununun 7. maddesi uyarınca Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 01/08/2013 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile park ve 15 metre yol alanı olarak, dava konusu edilen ve 03/06/2017 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ile park ve 7 metre yol alanı olarak planlanmıştır.
12.07.2017-14.08.2017 tarihleri arasında askıya çıkarılan imar planlarına davacı kiracı tarafından, taşınmazın ticaret alanı olarak planlanması gerektiği iddiasıyla 11.08.2017 tarihinde yapılan itirazın zımnen reddi üzerine, 06.12.2017 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulu Kanununun 2. maddesinin (a) bendinde; iptal davaları idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlandıktan sonra ilk inceleme konularının düzenlendiği 14. maddenin 3/c bendinde de; dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1/b bendinde ise; bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.
İptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda; dava konusu işlemle davacı arasında kurulan makul, meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır.
Menfaat ilişkisi koşulunun varlığı davanın esasının incelenebilmesi için aranan ön şartlardan biri olup sınırları hukuki duruma göre değişmekte ve davanın durumuna göre taraf ilişkisinin kurulması idari yargı yerince belirlenmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, menfaat ihlalinde ilgilinin idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisinin kurulması gerekmektedir. Uyuşmazlıkta, dava konusu plan kararı niteliği itibarıyla mülkiyet hakkının kullanımına ilişkin olduğundan, anılan taşınmazda mülkiyet ve benzeri bağı olmayan ve kiracı olan davacının imar planlarının iptalini istemesinde hukuken korunması gereken bir menfaatinin bulunmadığı, ayrıca dava konusu taşınmazın maliki … Turizm Yatırım ve İşletme A.Ş. tarafından imar planlarının iptaline karar verilmesi istemiyle dava açıldığı dikkate alındığında, davacının kişisel ve güncel bir menfaat ihlalinin söz konusu olamayacağı açıktır.
Bu durumda, dava konusu işlemle davacı arasında hukuken korunabilir bir menfaat ilişkinin varlığı tespit edilemediğinden, davanın ehliyet yönünden reddi gerekirken davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 09/10/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.