T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/14111
Karar No : 2023/2308
KARARIN DÜZELTİLMESİNİ İSTEYEN
(DAVACI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:…, K:… sayılı kararın bozulmasına dair Danıştay Altıncı Dairesinin 21/11/2018 tarihli, E:2014/1660, K:2018/9500 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Kartal İlçesi, …, … ada, … parsel sayılı taşınmazın kullanım amacının değiştirilmesine dair 16/08/2011 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar plan değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, sosyal donatı (park alanı) olarak kullanılan yerin fonksiyonunun değiştirilmesine rağmen ortadan kaldırılan bir park alanının yakın çevrede veya plan sınırları içinde başka bir yerde ayrılmamış olması ve bununla birlikte park alanının sosyal kültürel tesis alanına dönüşmesine karşın bu sosyal tesis alanının satışa izin verilmek üzere özel olarak da yaptırılabileceği yönünde plan notu düzenlenerek kamunun kullanımının sınırlanması ile birlikte özel kullanıma açılması nedeniyle dava konusu imar planı tadilatının imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Uyuşmazlık konusu taşınmazın üzerinden geçen 18m.'lik yolun kısmen kuzeydeki park alanına kaydırılması, kaydırılan kısmın güneyinde kalan kısmın ise sosyal ve kültürel tesis alanına dönüştürülmesine ilişkin imar planı değişikliğinin sosyal altyapı tanımı kapsamındaki iki işlevden birisinin diğerine üstün kamu yararı görüşü
doğrultusunda seçimi olarak değerlendirildiğinden eşdeğer alan ayrılmasına gerek bulunmaması nedeniyle dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmadığı, ayrıca, dava konusu taşınmazın üzerinde 3 katlı cami, kuran kursu ve öğrenci pansiyonu olarak kullanılan yapının bulunduğu, taşınmazın kullanım türünün plan ile uyum göstermesi amacıyla uyuşmazlık konusu imar plan tadilatının yapıldığı dikkate alındığında anılan imar planı tadilatının planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI : Kaldırılan park alanına yönelik eşdeğer alan ayrılmadığı, bilirkişi raporunun da bu yönde olduğu, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Karar düzeltme isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Karar düzeltme isteminin kabulü ile idare mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü.
6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 21/11/2018 tarih ve E:2014/1660, K:2018/9500 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden, mülkiyeti davalıya ait taşınmazın, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında meskun alan lejantında kaldığı, 16/04/2005 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Kartal Nazım İmar Planında ve 05/07/2010 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kısmen park, kısmen 18.m'lik yol olarak tanımlandığı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Mesken Müdürlüğünce, parselin ve üzerindeki mevcut 3 katlı cami, kuran kursu ve öğrenci pansiyonu olarak kullanılan yapının yol alanında kalmaması amacıyla bir değişiklik teklifi hazırladığı, 18/01/2011 onaylı 1/5000 ölçekli tadilat planı ile, önceki planda dava konusu parselin üzerinden geçen 18m.'lik yolun kısmen kuzeydeki park alanına kaydırıldığı, kaydırılan kısmın güneyinde kalan kısmının sosyal ve kültürel tesis alanına alınarak bu alan için "özel olarak da yapılabilir" plan notu getirildiği, plana askı süresi içinde itiraz eden davalı idare tarafından 2 sayılı plan notunun sonuna "Bu alanda yapılacak sosyal-kültürel tesis alanı özel olarak da yapılabilir" ifadesinin eklenmesinin istenildiği; yine plana itiraz eden Kartal-Yakacık Yeni Mahalle Eyüp Sultan Camii ve Kuran Kursu Yaptırma ve Yaşatma Derneği tarafından ise, "sosyal-kültürel tesis alanı özel olarak da yapılabilir" ifadesinin plan notlarına eklenmesi talebinde bulunulduğu, itirazların görüldüğü İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı oturumunda, 2 sayılı plan notunun Mesken Müdürlüğü'nün talebi doğrultusunda değiştirerek kabul edilmesi üzerine 16/08/2011 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanınca onaylandığı, plana karşı askı süresi içerisinde 09/01/2012 tarihinde davacı idare tarafından yapılan itirazın 15/02/2012 tarihinde Büyükşehir Belediye Meclisince reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.
İşlem tarihinde yürürlükte olan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 3. maddesinde, plan değişikliği, plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü teknik ve sosyal donatı dengesini bozmayacak nitelikte bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelere dayanan kamu yararının zorunlu kılması halinde yapılan düzenlemeler olarak tanımlanmış; aynı Yönetmeliğin "Standartlar" başlıklı 11.maddesinde, "İmar planlarının yapımı ve değişikliklerinde planlanan alanın veya bölgenin şartları ile gelecekteki gereksinimleri göz önünde tutularak kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarında bu Yönetmeliğin EK-2 Tablosunda belirtilen asgari standartlara ve alan büyüklüklerine uyulur." kuralına; yine Yönetmeliğin "İmar Planı Değişikliklerinde Uyulması Gereken Esaslar" başlıklı 27. maddesinde ise, “İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik alt yapı alanlarının kaldırılması küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklilik yapılabilmesi için; 1-İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleşecektir. İlgili yatırımcı bakanlık ve kuruluşların görüşü alınacaktır. 2-İmar planındaki bir sosyal ve teknik alt yapı alanının kaldırılabilmesi ancak bu tesisin hizmet götürdüğü bölge içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir.” kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu uyuşmazlığın çözümünün teknik yönden bilirkişi incelemesi yaptırılmasını gerektirmesi nedeniyle idare mahkemesinin 24/01/2013 tarihli ara kararı uyarınca mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunda özetle; dava konusu Kartal İlçesi,…, … ada … sayılı parselin, uyuşmazlık konusu 16/08/2011 onanlı İstanbul İli, Kartal İlçesi, … Mahallesi, … Ada, … Sayılı Parsel ve Çevresine Ait Nazım İmar Planı tadilatında "Sosyal Kültürel Tesis Alanı" olarak tanımlandığı, uyuşmazlık konusu plan tadilatında altlık olarak 16/04/2005 onaylı 1/5000 ölçekli Kartal E-5 Kuzeyi Nazım İmar Planının kullanıldığı, bu planda dava konusu taşınmazın da içinde bulunduğu alanın "Dere Koruma Kuşağı" ve "P" rumuzuyla "Park" olarak tanımlı olduğu, dere koruma bandının kaldırılması ve dolayısıyla dava konusu parsel için park fonksiyonunun sosyal kültürel tesis alanına dönüştürülmesi ile bir kamu kullanımından başka bir kamu kullanımına dönüşümün söz konusu olduğu, geniş açıdan bakıldığında yapılan işlemin, belirli bir sosyo-ekonomik çevrede yaşayan vatandaşların talebi doğrultusunda, ilgili idareler (İlçe ve büyükşehir belediyeleri) tarafından da kabul edilen bir fonksiyon değişimi olarak görüldüğü, ancak plan sınırları içinde ortadan kaldırılan bir park alanının yakın çevrede veya plan sınırları içinde başka bir yerde ayrılmamış olmasından dolayı fonksiyon değişimin şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olmadığı, park alanından sosyal-kültürel tesis alanına bir dönüşümü, aynı büyüklükte başka bir alanın ayrılması ile kabul edilebilir olsa da, uyuşmazlık konusu plan tadilatı ile bu tesis alanının (satışa izin vermek üzere) "özel olarak da yapılabileceği" yönünde bir plan notunun düzenlemesinin kamu yararı yönünden uygun bulunmadığı , bu nedenle uyuşmazlık konusu plan tadilatının, imar mevzuatına, şehircilik ilkeleri ve özellikle kamu yararı açısından uygun olmadığı yönünde kanaat bildirilmiştir.
Bu durumda, Kartal İlçesi, …, … ada, … parselin bulunduğu alanda sosyal donatı (park alanı) olarak kullanılan yerin fonksiyonunun değiştirmesine rağmen ortadan kaldırılan bir park alanının yakın çevrede veya plan sınırları içinde başka bir yerde ayrılmamış olması nedeniyle dava konusu plan tadilatının imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. Maddesinin 1.fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunmayan davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:…, K:… sayılı kararın 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca ONANMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 06/03/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY : Karar düzeltme isteminin reddi gerektiği oyuyla aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyoruz.