Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/14177 E. , 2022/7785 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/14177
Karar No : 2022/7785
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediyesi Başkanlığı
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Valiliği (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana ili, Yumurtalık ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan Yumurtalık 2. Etap 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planının onaylanmasına ilişkin Yumurtalık Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:…, sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporun ve dosyanın incelenmesinden, dava konusu imar planı kararının üst ölçekli imar planlarında yer alan plan kararının uygulanması niteliğinde olduğu, taşınmazın 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı, 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı, ve 1/5.000 ölçekli nazım imar planlarına uygun şekilde planlanan davaya konu taşınmaz için öngörülen ticaret alanı kullanım kararları açısından plan kademelenmesine uygun davranıldığı, ayrıca imar mevzuatında, imar uygulaması görmüş olsun ya da olmasın bir taşınmazın imar yolu olarak planlanmasına ilişkin kısıtlayıcı bir hüküm bulunmadığından imar parseli niteliğindeki dava konusu taşınmazdan geçecek şekilde getirilen imar yolu bakımından da hukuka aykırılık bulunmadığı, dolayısıyla dava konusu uygulama imar planının şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; dava konusu parsele yönelik olarak yapılan üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle aynı davacı tarafından açılan davada, 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali yolunda verilen ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, taşınmazın ticaret alanında kalan kısmı yönünden davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, taşınmazın imar yolunda kalan kısmı yönünden davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, idare mahkemesi kararının anılan kısmının kaldırılmasına, davanın reddine karar verildiği, neticede, bahsi geçen davanın taşınmazın imar yolunda kalan kısmı yönünden davanın reddi, ticaret alanında kalan kısmı yönünden dava konusu işlemin iptali yolundaki karar ile sonuçlandığı, bu nedenle davacının istinaf isteminin taşınmazın ticaret alanında kalan kısmı yönünden dava konusu işlemin dayanağının kalmadığı gerekçesiyle kabulü ile kararın anılan kısmının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, taşınmazın imar yolunda kalan kısmı yönünden üst ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle açılan bahsi geçen davanın bu kısım yönünden ret kararı ile sonuçlanması nedeniyle istinafa konu kararın anılan kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporun karara esas alınarak taşınmazın ticaret alanında kalan kısmı yönünden de davanın reddi yolunda karar verilmesi gerektiği, üst ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle davacı tarafından açılan davanın henüz kesinleşmediği, kesinleşmemiş yargı kararına dayanılarak verilen istinaf kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının temyize konu kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 101. maddesi uyarınca Hazine malları konusunda genel yetkili kuruluş Milli Emlak Genel Müdürlüğü olup anılan Genel Müdürlük aynı kararnamenin 99. Madddesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının hizmet birimleri arasında sayıldığından, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 1. maddesinin 19. fıkrası uyarınca, davacı Maliye Bakanlığı (Yumurtalık Malmüdürlüğü) yerine Adana Valiliğinin (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) davacı olarak alınması suretiyle işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Dava, Adana ili, Yumurtalık ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan Yumurtalık 2. Etap 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planının onaylanmasına ilişkin Yumurtalık Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple Bağlılık İlkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında: "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.
Öte yandan, talep sonucunun belirlenmesinde, dava dilekçesinin bir bütün olarak ele alınıp değerlendirilmesi gerekmektedir. "Talep sonucunun çok açık olmaması hâlinde, onu dava dilekçesinin diğer bölümlerinde yazılanların ışığı altında bir yoruma tâbi tutarak, davacının bu dava ile neyin hüküm altına alınmasını istediği tespit edilmelidir." (KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6. Baskı, Şubat 2001, İstanbul, Cilt II, s. 1608)
Dava dilekçesi bir bütün olarak incelendiğinde; davacının davayı açmaktaki temel amacının taşınmazında getirilen imar yolu kullanım kararının kaldırılmasını sağlamaya yönelik olduğu, zira dava dilekçesinde yalnızca Yumurtalık 2. Etap 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının imar yolunda kalan kısmı bakımından hukuka aykırı olduğuna ilişkin iddiaların ileri sürüldüğü, taşınmazın fonksiyonunun ticaret alanı olarak belirlenmesine ilişkin plan kararının iptaline yönelik herhangi bir iddiada bulunulmadığı görülmektedir.
Davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının gerekçesi incelendiğinde hem ticaret alanı hem de imar yoluna ilişkin plan kararlarının hukuka uygun olduğu gerekçelerine yer verildiği anlaşıldığından dava konusu edilmeyen ticaret alanı kullanım kararı bakımından da ret kararı verildiği açıktır.
Bölge İdare Mahkemesince, İdare Mahkemesi kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusu, kararın imar yoluna ilişkin kısmı yönünden reddedilmiş ise de taşınmazın ticaret alanında kalan kısmı yönünden kabul edilerek dava konusu işlemin kısmının iptaline karar verilmiştir.
Bu itibarla, gerek İdare Mahkemesince gerekse Bölge İdare Mahkemesince, taşınmazın ticaret alanında kalan kısmı hakkında, dava konusu yapılmadığı halde, taleple bağlılık ilkesine aykırı şekilde inceleme yapılarak karar verildiği sonucuna ulaşıldığından temyiz incelemesine konu edilen ticaret alanına ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun ticaret alanına ilişkin kısım yönünden kabulü ile kararının anılan kısmının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/09/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.