Danıştay 5. Daire Başkanlığı 2019/1448 E. , 2021/4493 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/1448
Karar No : 2021/4493
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 2015 yılı Kara Kuvvetleri Komutanlığı Astsubay Meslek Yüksek Okulu seçme sınavında başarılı olan davacının sağlık yönünden askeri öğrenci olamayacağına ilişkin tesis edilen işlemin mahkemece iptal edilmesi üzerine, Milli Savunma Bakanlığı tarafından, 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 6. maddesi uyarınca astsubay meslek yüksek okullarında adaylık işlemlerinin sonlandırıldığı, yayımı tarihinde astsubay adayı statüsünde olan davacı hakkında anılan Kanun Hükmünde Kararname uyarınca mahkeme kararının uygulanma kabiliyeti kalmadığından bahisle yapılacak işlem bulunmadığına dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; uyuşmazlığın Kara Astsubay Meslek Yüksek Okulu'nda öğrenci adayı iken sağlık raporu aşamasında "Askeri Öğrenci Olamayacağı" yönünde işlem tesis edilen ve bu işlemin Mahkeme kararı ile iptali üzerine adaylık statüsü devam eden davacının, hakkında yürütülen işlemlerin devam edip etmeyeceğinden kaynaklanmakta olduğu, bu itibarla davacının temin faaliyeti tamamlanmamış astsubay adayı olduğu, 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile de temin faaliyeti tamamlanmamış olan astsubay adayları hakkındaki işlemlerin iptal edildiğinin görüldüğü, bu durumda; 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle, anılan Mahkeme kararı gereği temin faaliyeti tamamlanmamış astsubay adayı olan davacının, söz konusu Kanun Hükmünde Kararname uyarınca hakkındaki işlemler iptal edildiğinden, adaylık işlemlerinin sonlandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta dava konusu işlem ile davacının Astsubay Meslek Yüksek Okulu öğrenci adaylığı sonlandırıldığından, Kuvvet Komutanlıklarınca yapılan dış kaynaktan Subay ve Astsubay temini kapsamında olan ve temini tamamlanmamış sözleşmeli veya muvazzaf Subay ve Astsubay adayları hakkında yapılacak işlemleri düzenleyen 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 6. maddesinin olayda uygulama imkanının bulunmadığı, uyuşmazlığın Harp Okulları ve Astsubay Meslek Yüksek Okulları öğrencileri ile ilgili yapılacak işlemleri düzenleyen 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 105. maddesi uyarınca çözümlenmesinin gerektiği, anılan maddede; bu Kanunun yayımı tarihinde; harp okulları, fakülte ve yüksek okullar ile astsubay meslek yüksek okullarında (Jandarma dahil) öğrenimine devam eden öğrencilerin Yükseköğretim Kurulunca, üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun fakülte ve yüksek okullara naklen kaydedileceğinin hükme bağlandığı, bu durumda anılan Kanun Hükmünde Kararname uyarınca davacının Astsubay Meslek Yüksek Okuluna kaydının yapılmasının mümkün bulunmadığı, 2015 yılı Kara Kuvvetleri Astsubay Meslek Yüksek Okulu seçme sınavlarında başarılı olan ancak sağlık şartları nedeniyle başvurusu kabul edilmeyen davacının bu işleme karşı açtığı davada verilen iptal kararının uygulanma imkanı da kalmadığı sonucuna varılarak istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının sonucu itibariyle hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; 2015 yılında yapılan Kara Kuvvetleri Astsubay Meslek Yüksekokulu seçme sınavlarda başarılı olduğu, sevk edildiği Mevki Askeri Hastanesi tarafından yapılan sağlık muayenesi sonrasında hakkında askeri öğrenci olamayacağına dair sağlık kurulu raporu düzenlenmesi üzerine askeri öğrenciliğe kabul edilmediği, anılan işlemin iptali amacıyla açılan davada mahkemece sevk edilen hakem hastane tarafından olumlu sağlık raporu düzenlendiği, anılan rapor üzerine ilk derece mahkemesince 11/02/2016 tarihli kararı ile öncelikle idari işlemin yürütmesinin durdurulmasına, 06/10/2016 tarihinde ise iptaline karar verildiği, anılan mahkeme kararlarına rağmen davalı idarece 2016 yılı Kara Kuvvetleri Astsubay Meslek Yüksek Okulu temin faaliyetlerinin Ağustos ayı içerisinde icra edilmesinin planlandığı gerekçesiyle askeri öğrenciliğe kabul işlemini yapmadığı, bu durumda uyuşmazlığın mahkeme kararının mevzuat gereği yerine getirilmesi gereken sürede davalı idarece yerine getirilmemesinden kaynaklandığı, anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin kendisine uygulanmasını mümkün olmadığı, zira anılan dönemde askeri öğrenci olmadığı, bahse konu KHK'nın halen eğitim ve öğrenimi devam eden öğrenciler için uygulanabileceğinin açık olduğu, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından; anılan dönemde yürürlüğe giren 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca davacının astsubaylığa nasbının yapılmaması ve ilişiğinin kesilmesine dair idarece tesis edilmiş bir işlem bulunmadığı, bu nedenle davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlerin hukuki dayanaktan yoksun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
2015 yılı Kara Kuvvetleri Komutanlığı Astsubay Meslek Yüksek Okulu seçme sınavında başarılı olan davacı tarafından, sağlık yönünden askeri öğrenci olamayacağına dair sağlık kurulu raporu bulunduğundan bahisle davalı idarece öğrenciliğe alım işlemlerinin iptal edilmesi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada verilen iptal kararı üzerine, davalı idarece; 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 6. maddesi uyarınca astsubay meslek yüksek okullarında adaylık işlemlerinin sonlandırıldığı, yayımı tarihinde astsubay adayı statüsünde olan davacı hakkında anılan Kanun Hükmünde Kararname uyarınca mahkeme kararının uygulanma kabiliyeti kalmadığından bahisle yapılacak işlem bulunmadığına dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" başlıklı 138. maddesinin son fıkrasında yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararların sonuçları" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında ise; "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." hükmü yer almaktadır.
Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır.
Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir.
MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır.
31 Temmuz 2016 Tarihli ve 29787 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 6756 sayılı Kanun ile kabul edilen 669 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 104. maddesinin 1. fıkrasında, "Harp Akademileri, askeri liseler ve astsubay hazırlama okulları kapatılmıştır..." hükmü, 105. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinde; Askeri liseler ile astsubay hazırlama okullarında öğrenimine devam eden öğrenciler, Millî Eğitim Bakanlığınca, giriş sınavlarının yapıldığı tarihte aldıkları ortaöğretim yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun okullara," (b) bendinde; "Harp okulları, fakülte ve yüksekokullar ile astsubay meslek yüksekokullarında (Jandarma dahil) öğrenimine devam eden öğrenciler ile Yükseköğretim Kurulunca, üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun fakülte ve yüksekokullara, naklen kaydedilirler.", (c) bendinde ise; "30 Ağustos itibariyle mezun olacak askeri öğrencilerin subay ve astsubaylığa nasbı yapılmaz. Bunlara üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek durumlarına uygun fakülte ve yüksekokullarca diploma verilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Anılan madde hükümlerinin iptali amacıyla Anayasa Mahkemesine yapılan başvuru sonucunda; Anayasa Mahkemesi'nin 25/07/2019 tarih ve E:2017/18, K:2019/66 sayılı kararında; "61. Darbe teşebbüsünün FETÖ/PDY tarafından TSK içindeki askerî öğrencilerden generallere kadar farklı rütbelerdeki mensupları vasıtasıyla başlatıldığı ve olağanüstü hâl ilanının esas amacının darbe tehdidinin bertaraf edilmesi ve bir daha tekrarlanmaması olduğu gözönünde bulundurulduğunda askerî personel yetiştirme sisteminin yeniden yapılandırılması çerçevesinde askerî liseler, astsubay hazırlama okulları ve harp akademilerinin kapatılmasına ve askerî liseler ile astsubay hazırlama okullarında eğitimine devam eden öğrencilerin durumlarına uygun okullara nakledilmesine yönelik kuralların olağanüstü hâlin gerekli kıldığı durumla ilişkili olduğunda tereddüt bulunmamaktadır.", "74. Askerî personel eğitim sisteminde yapısal değişiklikler öngören düzenlemelerin gerekçesinde, askerî personel yetiştirme sisteminde sorunlara neden olan harp akademileri ile askerî liseler ve astsubay hazırlama okullarının kapatılarak yeni bir yapılanmaya gidilmesi ve bu kapsamda sözü edilen okullarda öğrenim gören askerî öğrencilerin de durumlarına uygun liselere nakledilmesinin öngörüldüğü ifade edilmiştir." açıklamalarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
669 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin asli amacının terör örgütleri veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplardan kaynaklanan tehditlere karşı demokrasiyi, temel hak ve hürriyetleri ve kamu düzenini korumak olduğu açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının 2015 yılı Kara Kuvvetleri Komutanlığı Astsubay Meslek Yüksek Okulu seçme sınavında başarılı olduğu, ancak sevk edildiği hastane tarafından askeri öğrenci olmak için gerekli olan sağlık şartlarını sağlamadığından bahisle olumsuz sağlık raporu düzenlendiği, bunun üzerine davalı idarece davacının öğrenciliğe alım işlemlerinin iptal edildiği, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada, ilk derece mahkemesince öncelikle 11/02/2016 tarihinde dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, bunun üzerine davalı idarece mahkeme kararının yerine getirilmesi amacıyla 07/04/2016 tarihli yazısı ile 2016 Kara Kuvvetleri Astsubay Meslek Yüksek Okuluna öğrenci temin faaliyeti kapsamında kesin kayıt işlemlerinin Ağustos ayı içerisinde icra edilmesinin planlandığı, davacının Ağustos 2016 ayı içerisinde kesin kayıt yaptırmasını teminen tarafına tebligat yapılacağının bildirildiği, ilk derece mahkemesince 06/10/2016 tarihli kararla anılan işlemin iptaline karar verildiği, davalı idarece istinaf isteminde bulunulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararıyla istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, Danıştay 8. Dairesinin 05/02/2018 tarih ve E:2017/5221, K:2018/551 sayılı kararıyla da temyizi kabil olmayan kararlardan olduğundan bahisle, davalı idarenin temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmek suretiyle anılan mahkeme kararının kesinleştiği, ancak davalı idarece 08/09/2017 tarihli yazısı ile daha önce tarafına kesin kayıt yaptırması hususunda tebligat yapılacağı bildirilmiş ise de, 2016 yılı Kara Kuvvetleri Astsubay Meslek Yüksek Okuluna söz konusu dönemde hiç bir aday için kesin kayıt işlemi yapılmadığı, davacının 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca yayım tarihinde astsubay adayı statüsünde olması nedeniyle, mahkeme tarafından verilen iptal kararlarının uygulanma kabiliyeti olmadığı gerekçesiyle adaylık işlemlerinin sonlandırıldığının bildirilmesi üzerine anılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, dava konusu uyuşmazlığın Kanun Hükmünde Kararname uyarınca tesis edilen işlemden değil mahkeme kararının uygulanmamasından kaynaklandığı açık olup, yargı yerlerince verilen iptal kararlarının dava konusu edilen işlemleri tesis edildiği tarihten itibaren hükümsüz kıldığı, 6756 sayılı Kanun ile kurulan Milli Savunma Üniversitesine askeri öğrenci alımlarının devam ettiği, anılan üniversitenin kurulması tarihine kadarki süreç için ise Harp okulları, fakülte ve yüksekokullar ile astsubay meslek yüksekokullarında (Jandarma dahil) öğrenimine devam eden öğrencilerin Yükseköğretim Kurulunca, üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun fakülte ve yüksekokullara, naklen kaydedileceği hükümlerinin yer aldığı, öte yandan her ne kadar dava konusu işlemde davacının statüsünün astsubay adayı olduğu belirtilmiş ise de, olumsuz sağlık kurulu raporu nedeniyle davacının öğrencilik işlemlerinin sonlandırıldığı, anılan işlemin mahkemece iptali sonucunda ise davacının işlemin tesis edildiği tarihten geçerli olmak üzere öğrencilik statüsüne kavuştuğunun kabulünün gerekeceği, bu itibarla mahkemece verilen iptal kararı uyarınca, davacının durumunun birlikte sınava girdiği emsallerine göre değerlendirilmesi ve sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerektiği hususları birlikte değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi gerekirken; 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle, anılan Mahkeme kararı gereği temin faaliyeti tamamlanmamış astsubay adayı olan davacının, söz konusu Kanun Hükmünde Kararname uyarınca hakkındaki işlemler iptal edildiğinden, adaylık işlemlerinin sonlandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun, uyuşmazlığın Harp Okulları ve Astsubay Meslek Yüksekokulları öğrencileri ile ilgili yapılacak işlemleri düzenleyen 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 105. maddesi uyarınca çözümlenmesinin gerektiği, 2015 yılı Kara Kuvvetleri Astsubay Meslek Yüksek Okulu seçme sınavlarında başarılı olan ancak sağlık şartları nedeniyle başvurusu kabul edilmeyen davacının bu işleme karşı açtığı davada verilen iptal kararının uygulanma imkanı kalmadığı, ancak mahkeme kararının sonucu itibariyle hukuka ve usule uygun olduğu belirtilerek gerekçeli olarak reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 13/12/2021 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)KARŞI OY :
Dava konusu işlemin 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca tesis edildiği, bu durumda idareye aksi yönde işlem tesis etme imkanı tanınmadığı göz önüne alındığında, İdare Mahkemesince işin esasına girilmek suretiyle verilen ret kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, Bölge İdare Mahkemesince istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı, istemin reddi ile temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının belirtilen gerekçeyle onanmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.