T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2019/154
Karar No:2023/2185
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …. Kurulu
VEKİLİ : Av…
KARŞI TARAF (DAVACI) : … A.Ş.
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait …'' logolu televizyon kanalında 20/01/2016 tarihinde saat 10.04'te yayınlanan klipte yer alan şarkı sözleri nedeniyle, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin 2. fıkrasında yer alan, "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde, çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlaki gelişimine zarar verebilecek türde içerik taşıyan programlar bunların izleyebileceği zaman dilimlerinde ... yayınlanamaz." yayın ilkesinin tekraren ihlâl edildiğinden bahisle, aynı Kanun'un 32. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 14.359,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'nun (Üst Kurul) … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlığın mahiyeti ve tarafların iddiaları teknik bilgiyi gerektirdiğinden, Mahkemelerinin 30/09/2016 tarihli kararı üzerine düzenlenen 21/03/2017 tarihli bilirkişi raporunda özetle, CD’de yer alan şarkı sözlerinin isteğini elde edebilmek için intiharın tehdit olarak kullanılmasını sunan bir niteliği olduğu, bu mesajın sorun çözme becerileri henüz yeterince gelişmemiş ve olgunlaşmamış çocuk ve ergenlerce sorunlara kestirme bir yol bulmak gibi algılanabileceği, istediklerini elde edemedikleri zaman bu tür tehditlere başvurmanın kolay bir çözüm yolu gibi görünebileceği, şarkının sözlerinin çocuklar ve gençler için benzer bir davranışın/tehditin kullanılabileceğini telkin eder nitelikte olduğu, sonuç olarak, klipteki şarkı sözü ve görüntülerin çocuk ve gençlerin zihinsel veya ahlaki gelişimlerine zarar verecek nitelikte olduğu ve 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fıkrasında yer alan yayın ilkesine aykırılık oluşturduğu, bununla ilişkili olarak programda kullanılan koruyucu sembolün de 18+ olması gerektiği şeklinde görüş bildirildiği; bilirkişi raporuna davacı vekili tarafından itiraz edilmiş ise de, rapor hükme esas alınabilecek nitelikte bulunarak, 20/01/2016 tarihinde yayınlanan "…" isimli şarkıcının "…" adlı klipteki şarkı sözlerinin, 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fıkrasında yer alan yayın ilkesini ihlâl ettiğinden, anılan Kanun'un 32. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacı şirkete idari para cezası verilmesine ilişkin Üst Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nce; İdare Mahkemesi'nce uyuşmazlığa konu şarkı sözleri nedeniyle yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan rapor hükme esas alınmış ise de, 21/03/2017 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinden, konunun bilimsel kaynak gösterilmeden ve akademik ölçüde tartışma yaratılmadan irdelendiği, şarkı sözleri ve klipteki bazı görüntülerin ele alınarak rapor içeriğinin oluşturulduğu, fakat raporun bu hâliyle hükme esas alınabilecek yoğunlukta ve yeterlikte bilgiler, değerlendirmeler içermediğinin anlaşıldığı, dolayısıyla, Mahkeme tarafından, bu rapor içeriği esas alınarak oluşturulan gerekçe ile buna bağlı olarak hüküm kurulması isabetli olmadığı; öte yandan işin esasına gelince, dava konusu uyuşmazlıkta, Dairelerinde kayıtlı bulunan E:2017/414 sayılı dosyaya ait aynı konudaki uyuşmazlık hakkında istinaf başvurusunun çözüme kavuşturulabilmesi amacıyla, bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildikten sonra, konunun uzmanları arasından re'sen seçilen bilirkişilerce, dosya ve yayına ilişkin CD üzerinden yapılan inceleme sonucu hazırlanan 23/10/2017 tarihli bilirkişi raporunda özetle; uyuşmazlığa temel alınabilecek ve referans olabilecek nitelikteki, çeşitli bilimsel yayınlarda yer alan görüşlerden ve kaynaklardan söz edilerek, dava konusu idari para cezasına dayanak alınan yayının çocuk ve ergenler için olumsuz bir davranış veya tutum yaratabilecek içerik taşıdığı iddiasında bulunulmakta ise de, söz konusu klibin çocukların ve gençlerin gelişimine ve sosyalleşmesine olumlu katkı sağlayabilecek bir klip olmadığı, pop müzik türünde olan bu klibin sunumunda böyle bir amaç güdülmediği, doğrudan çocuklara yönelik bir klip de olmadığı, genel izleyiciye yönelik, ünlü bir şarkıcının pop müzik türünde, hareketli, eğlendirici, derinliği olmayan, popüler, çabuk tüketilen türde bir müzik klibi olduğu, hem görüntülerle hem de sözlerde duyguların abartılı ve coşkulu verilmeye çalışıldığı, nakaratlarının dikkat çekici ancak derinliksiz, yüzeysel olduğu, klipteki müzik ve görüntülerle desteklenen şarkı sözleri tekil olarak değerlendirildiğinde de, "intihar tehdidinin bir sorunu çözmek amacıyla baş etme yolu olarak sunulduğu" ya da "intihar davranışına iten" bir mesaj verilmediği, bu konuda yapılmış değişik araştırmalarda, bu tür müziğe ve videoya maruz bırakılmayan gençlerde daha farklı sonuca ulaşılamadığı, literatürde şiddet içerikli müziklerin olumsuz etkilerinin tartışmalı bir konu olarak görüldüğü, dava konusu şarkının çocuk ve ergenleri olumsuz etkileyebileceği öngörülen ve araştırmalara temel oluşturan ölçütleri karşıladığı, şiddeti tetikleyen bir müzik türü olduğu, depresif mesajlar içerdiği, şiddet ve intihara teşvik edici unsurlar taşıdığını söylemenin uygun olmadığı, şarkı sözlerinde geçen ve üzerinde durulan cümlelerin ve kastedilen eylemin günlük hayattaki anlamının ciddi olabilmesine karşın, klipteki yaygın duygu ve davranışın keyif, eğlence, flört, mutluluk olduğu, ana-babası olmadığı durumda çocukların gelişim düzeyine uygun olarak kullanılan ifadeleri anlayamayacağı ancak, klip görüntülerindeki ağırlıklı olarak vurgulanan duygular olarak, hayatlarından memnun oldukları eğlendikleri, mutlu oldukları yorumunu yapabilecekleri, büyük çocuklar ve gençlerin ise, buradaki içeriğin anlamını anlayacak ve yaygın duyguyu kavradıklarından dolayı zihinsel olarak abartılı bir yükleme yapamayacakları, eğer bir iletişimde verilen sözel mesajla sözel olmayan mesaj tutarlı değilse, insanların genellikle sözel olmayan iletişime daha fazla güvendikleri, klipteki şarkının, "…" şeklindeki sözleriyle (sözel iletişim) şarkıcının hiç de üzgün olmayan bir duygu durumu ile dans ediyor olmasının (sözsüz iletişim), sözlü ve sözsüz iletişim arasında böyle bir tutarsızlık içerdiği, bu durumda izleyicilerin şarkı sözlerinden (sözlü mesaj) çok, sanatçının dans ederek verdiği sözel olmayan mesajı dikkate alacakları, ayrıca, çocuklar açısından korumalı gündüz saatlerinde, sıklıkla gösterilen, genel izleyiciye yönelik programlarda, dizi tekrarlarında, yarışma programlarında ve haber saatlerinde beklenmedik bir şekilde ortaya çıkabilen çocuk ve ergenin çatışma, şiddet içerikli görüntüler ve sözler nedeniyle ya da çocuk ve gençlere zarar verici etki beklenmese de, daha fazla anlama kapasitesi gerekebileceğinden dolayı, genel bir öneri olarak anababalara genel izleyici adı altındaki programların çocukları ile birlikte izlemeleri ve ne anladıklarının konuşulmasının önerilmesinin yerinde olacağı, sonuç olarak yayının içeriğinin yayın ilkesini ihlâl etmediğine oybirliğiyle varıldığı yönünde görüş bildirdiği; tüm bu hususlar birlikte ele alınıp değerlendirildiğinde, Dairelerinin E:2017/414 sayılı dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda yer alan tespit, değerlendirmeler dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, televizyonun olumsuz etkilerine en açık sosyal grubun gençler ve çocuklar olduğu, dava konusu yayında hem işitsel hem de görsel olarak seyirciyi olumsuz etkileyebilecek davranış kalıplarının bulunduğu, bu davranışların çocuklar ve gençler üzerinde oldukça tehlikeli bir durumu işaret ettiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, dava ve istinaf dilekçelerinde belirtilen iddialar tekrar edilerek, dava konusu para cezasının sebep, konu ve maksat unsurları açısından hukuka uygun olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 04/05/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.