T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/155
Karar No : 2022/4184
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından; özel güvenlik görevlisi olarak çalışmakta iken, hakkındaki güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartının ve çalışma izninin iptal edilmesine ilişkin … Valiliği İl Özel Güvenlik Komisyonunun … tarihli ve … sayılı işleminin kendisine yönelik kısmının iptali ile görevine iade edilmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı hakkında yapılan araştırma neticesinde FETÖ/PDY terör örgütü tarafından kullanılan "Bylock" adlı haberleşme programını kullandığı tespitine dayanılarak güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilmesi neticesinde özel güvenlik kimlik kartı ve çalışma izninin iptal edilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, öte yandan, mahkemelerinde idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu, amaç ve usul yönünden denetleneceği ve idare mahkemelerince idari işlem veya eylem niteliğinde karar verilemeyeceği dikkate alındığında, davacının EÜAŞ Kral Kızı HES barajındaki görevine iade edilmesine karar verilmesi şeklindeki idari işlem mahiyetinde yargı kararı talebinin de incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen reddine, kısmen de incelemeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; hakkında yapılan tespite dayalı olarak bir soruşturma ya da kovuşturma açılmadığı, idarece yapılan tespitler somut delillerle ortaya konulmadan işlem tesis edildiği, hakkında hiçbir adli, idari soruşturma yahut yargılama yokken güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilmesinin hukuka aykırı olduğu, bir yargı kararı olmadan, sadece kolluk kuvvetlerince yapılan sorgu neticesinde verilen bilgiye dayanılarak kendisi hakkında aleyhe işlem tesis edilmesinin başta hukuk güvenliği olmak üzere hukunun genel ilkelerine açıkça aykırı olduğu belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkimi'nin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 10/12/2020 ve 26/04/2022 tarihli ara kararları cevaplarının geldiği görülerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 22/07/2016 tarihli ve 107175 sayılı Genel Yazısıyla; özel güvenlik şirketi, özel güvenlik eğitim kurumu ve alarm izleme merkezleri ile buralarda kurucu, yönetici, temsilci veya özel güvenlik görevlisi sıfatıyla çalışanların FETÖ/PDY terör örgütü ile aidiyeti, iltisakı veya irtibatı bulunup bulunmadığının İstihbarat, KOM ve Terörle Mücadele Şube Müdürlükleri aracılığıyla araştırılarak terör örgütüne destek verdikleri tespit edilenler hakkında, özel güvenlik görevlilerinin kimlik kartlarının iptali de dahil olmak üzere, gerekli yasal işlemlerin yapılması hususunda 81 İl Valiliğine ve Jandarma Genel Komutanlığına talimat verilmiş; aynı idarenin 08/11/2016 tarihli ve 47227715-45258-63249-148-164269 sayılı işlemiyle, bir önceki Genel Yazı kapsamında yapılan araştırma ve incelemeler neticesinde FETÖ/PDY terör örgütü ile aidiyeti, iltisakı veya irtibatı bulunduğu tespit edilen özel güvenlik görevlilerine ait liste, söz konusu özel güvenlik görevlilerinin özel güvenlik kimlik kartlarının iptal edilmesini teminen ilgili Valiliklere gönderilmiştir.
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, Uygulama Yönetmeliği ve Birleştirilmiş Genelgeye istinaden yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde FETÖ/PDY terör örgütü tarafından kullanılan 'Bylock' adlı haberleşme programını kullandığının tespit edildiğinden bahisle anılan listede adına yer verilmesi üzerine davacının özel güvenlik kimlik kartı ve çalışma izni Diyarbakır Valiliği İl Özel Güvenlik Komisyonunun … tarihli ve … sayılı kararı ile iptal edilmiş, anılan kararın davacıya tebliği üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
26/06/2004 tarih ve 25504 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan hâliyle) "Özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar" başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, "Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık veya fuhuş suçlarından mahkûm olmamak." şartlarına yer verilmiş; "Çalışma izni" başlıklı 11. maddesinde, "Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler ile özel güvenlik şirketlerinde, alarm izleme merkezlerinde ve özel güvenlik eğitimi verecek kurumlarda kurucu ve/veya yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçe güvenlik soruşturması yapılır. Soruşturma sonucu olumlu olanlara, bu Kanunun 14. maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla, valilikçe çalışma izni verilir. Ateşli silah taşımayacak özel güvenlik görevlileri hakkında sadece arşiv araştırması yapılır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması her beş yılda bir yenilenir. Göreve başlayan özel güvenlik görevlileri işveren tarafından onbeş gün içinde valiliğe bildirilir. Özel güvenlik görevlilerinde aranan şartlardan herhangi birisinin kaybedilmesi halinde çalışma izni iptal edilir." hükümleri; "Kimlik" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasında ise, "Özel güvenlik görevlilerine valilikçe kimlik kartı verilir. Kimlik kartında görevlinin adı ve soyadı ile silahlı ya da silahsız olduğu belirtilir." hükümleri yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mevzuat gereğince güvenlik soruşturması olumlu olanlara ve mevzuatta aranan şartları taşıyanlara çalışma belgesi düzenleneceği, çalışma şartlarını kaybeden ve güvenlik soruşturması olumsuz olanların da belgelerinin iptal edileceği, bu kapsamda İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan ve FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile ilişkisi, irtibatı veya iltisakı tespit edilenlerden oluşturulan listelerde isimleri yer alan özel güvenlik görevlilerinin kimlik kartlarının iptal edilmesinin istenilmesi akabinde Valilik tarafından dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.
Dava konusu olayda, özel güvenlik görevlisi olarak görev yapmakta iken davacı hakkında 4045 sayılı Kanun uyarınca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde dava konusu işlem tesis edilmiş olup; işlemin sebep unsuru olarak, davacının 'Bylock' kullanıcı listesinde adının geçmesi gösterilmiş ve bu durumun Özel Güvenlik Hizmetleri Birleştirilmiş Genelgesi'nde yer alan "Kanunun 10. maddesi (d) bendinde belirtilen şartları taşımasına rağmen hakkında yapılan güvenlik soruşturması olumsuz olan şahıslara çalışma izni verilip verilmemesine il özel güvenlik komisyonu karar verebilecektir." düzenlemesine istinaden özel güvenlik göreviyle bağdaşmadığı ifade edilmiştir.
Bu kapsamda, Dairemiz tarafından davacı hakkında somut bir tespit olup olmadığının açıklığa kavuşturulması için 10/12/2020 ve 26/04/2022 tarihli ara kararları ile davalı idareden, davacının son Bylock listesinde adının geçip geçmediği, mor beyin listesinde yer alıp almadığı sorularak konuya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi; Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığından, davacının son Bylock listesinde adının geçip geçmediği, mor beyin listesinde yer alıp almadığı, ayrıca davacı hakkında FETÖ/PDY terör örgütüyle aidiyeti, iltisakı ve irtibatına ilişkin olarak herhangi bir adli soruşturma açılıp açılmadığı, açılmış ise dosya numarasının ve sonucunun ne olduğu sorularak konuya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenilmiştir.
Ara kararlarına cevaben davalı idare tarafından verilen 27/04/2021 tarihli yazıda, davacının adının Bylock kullanıcı listesinde ve mor beyin listesinde geçmediği, ayrıca davacı hakkında yapılmış başka bir tespitin de bulunmadığı; Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından verilen 11/08/2022 tarihli yazıda ise davacı hakkında terör suçlarını kapsar bir kayda rastlanılmadığı belirtilmiştir.
Bu durumda, dosyada bulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davacı hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanmasına dayanak teşkil edebilecek FETÖ/PDY terör örgütü ile aidiyeti, irtibatı veya iltisakı olduğuna yönelik herhangi bir bilgi ve tespit bulunmadığının, davalı idarece yargılama sürecinde de başkaca bir iddia ve belgenin ortaya konulmadığının anlaşılması karşısında; davacının özel güvenlik kimlik kartının ve çalışma izninin iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu … tarihli ve … sayılı işlemin iptali istemi yönünden davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Öte yandan; dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla davacı hakkındaki güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması 4045 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarak yapılmakta iken, 4045 sayılı Kanun’un 1. maddesinin 2. fıkrasının iptali istemiyle açılan davada, Anayasa Mahkemesince "...güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli ve öngörülebilir kanuni güvenceler belirlenmeksizin, kuralla güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli olanların bu soruşturma ve araştırma kapsamında kişisel veri niteliğindeki bilgileri almakla yetkili olduklarının belirtildiği, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda kişisel veri niteliğindeki bilgilerin alınmasına, kullanılmasına, işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunların alınmasına ve kullanılmasına izin verilmesi Anayasa’nın 13. ve 20. maddeleriyle bağdaşmadığından, kuralın Anayasa’nın 13. ve 20. maddelerine aykırı olduğu'' gerekçesiyle 19/02/2020 tarihli ve E:2018/163, K:2020/13 sayılı kararla söz konusu kuralın iptaline karar verilmiş; anılan iptal kararının gerekçeleri de dikkate alınarak yasal düzenlemelerdeki eksiklikler giderilmek üzere 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu 17/04/2021 tarihli ve 31457 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuş ve bu Kanun'un 13. maddesinin 8. fıkrası ile 4045 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın kısmen reddine, kısmen incelenmeksizin reddine ilişkin … İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/09/2022 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.