T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/15520
Karar No : 2023/6749
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- …
2- …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Niğde ili, Merkez, …Mahallesi, … pafta, … sayılı adaların bulunduğu alanda 1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında yapılan değişikliğin onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Niğde Belediye Meclis kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporun ve dosyanın birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu imar planlarının, plan kademelenmesi yönünden Nevşehir-Niğde-Aksaray 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı ve 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planına uygun olduğu, dava konusu edilen imar adalarının ortasında kalan, halihazırda park olarak kullanılan ve tapuda üzerinde park alanı şerhi bulunan alanın (… sayılı imar adasının bulunduğu alan) kamunun kullanımına kazandırılmış olmasının olumlu olduğu, alanda öngörülen 7 metre enkesitli imar yolunun park alanına yaya erişimini ve ulaşımını sağlama fonksiyonu bulunduğundan gerekli olduğu, Niğde Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen önceki nazım ve uygulama imar planları ile kıyaslandığında alanda konut alanının azaltıldığı, yol ve yeşil alan kurgusu getirildiği, davaya konu parselleri çevreleyen yollarda daraltılma yapılmadığı, aksine bu yolların genişletildiği görüldüğünden donatı miktarını arttırdığı anlaşılan plan değişikliklerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar, taşınmazının bulunduğu … ada, … parsel sayılı taşınmazın maliki olduğu, bu parselin çevresindeki … ve … sayılı adalarda mevcutta 2 katlı yapılaşmalar bulunduğu, ancak planlama alanının zamanla şehir merkezinde kalması ve çevresinde yapılaşma koşullarında artış yapılması sonrasında uyuşmazlık konusu parsel ve çevresinde de E:2,50, hmax:50,50 koşullarının getirildiği, … ve … sayılı yapı adalarının bir bütünlük içinde planlandığı, ancak bilimsel ve teknik gerekçesi bulunmayan davaya konu plan değişiklikleriyle anılan yapı adalarının çevresindeki yolların daraltılıp genişletildiği, … ve … sayılı adaların ortasında park alanı ve yaya yolu ayrılarak bu dört adanın bir bütün halinde yapılaşmasının engellendiği, uyuşmazlık konusu plan değişiklikleriyle yapı ve nüfus yoğunluğu artışı getirildiği halde ilave nüfus için ihtiyaç duyulan donatı alanının ayrılmadığı, bu değişikliklerin imar planı değişikliği yerine revizyon yapılmasını gerekli kılacak nitelikte olduğu, plan raporu bulunmadan onaylanan imar planlarında hukuka uyarlık bulunmadığı, davalı idare tarafından dava konusu imar planlarının yapılma gerekçesi olarak; alanda bulunan yapılaşmaları gerçekleştirdikten sonra tasfiye edilen kooperatifin çocuk bahçesi olarak kullanılmak üzere terk ettiği 986 sayılı yapı adasına ilişkin olarak tapu kayıtlarına düşülen şerh nedeniyle tapu ve kadastro açısından sorun çıkması ve parselasyon yapılamaması gösterilmiş ise de tapu ve kadastro işlemleri yahut imar uygulaması aşamasında karşılaşılan sorunların imar planı değişikliği yapılmasına gerekçe oluşturmayacağı, bu nedenle dava konusu işlemin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ: Uyuşmazlıkta, davacı iddialarının açıkça ortaya koyulamadığı ve bu kapsamda eksik inceleme yapıldığı görüldüğünden davacı iddiaları açıklığa kavuşturulmak ve gerekirse yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından temyize konu kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Niğde ili, Merkez, … Mahallesi, … pafta, … sayılı adaların bulunduğu alanda 1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında yapılan değişikliğin onaylanmasına ilişkin Niğde Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararına karşı yapılan itirazların kabul edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Niğde Belediye Meclis kararının iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu taşınmazların bulunduğu alanda kabul edilen 1982 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında; davacı parselinin ve davaya konu imar adalarının tümünün TAKS:0.30, KAKS:0.60, ayrık nizam-2 kat yapılaşma koşullarında konut alanı, … ve … sayılı yapı adalarının ortasında yer alan … sayılı adanın çocuk bahçesi olarak planlandığı, üçgen formlu çocuk bahçesinin üç tarafından 7 metrelik yaya yollarının geçirildiği, bu yolların … ve … sayılı yapı adalarının çevresinden geçen taşıt yollarına bağlantılarının bulunduğu, ... sayılı adanın doğusundan 12 metrelik, … sayılı adanın güneyinden ve … sayılı adanın batısından 17 metrelik taşıt yollarının geçirildiği, ayrıca … sayılı adanın kuzey köşesinin yeşil alan olarak planlandığı görülmektedir.
Niğde Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında; … ve … sayılı yapı adalarının, bu adaların ortasında kalan yolların birleştirilmesi suretiyle 1/5000 ölçekli nazım imar planında 400-499 kişi/ha yoğunluklu konut alanı olacak şekilde tek bir imar adası olarak planlandığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ise E:2.50, Hmax:50.50 yapılaşma koşullarının getirildiği, oluşturulan imar adasının güney kesiminin kısmen konut altı ticaret alanı kullanımına ayrıldığı, adanın doğusundan ve güneyinden 17 metrelik, batısından da 10 metrelik taşıt yolları geçirildiği anlaşılmaktadır.
Niğde Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının ise … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararına karşı yapılan itirazların kabul edilmesi suretiyle onaylanan bir imar planı olduğu, anılan planda ise … sayılı adanın bulunduğu alanın 1982 tarihli uygulama imar planında olduğu gibi park alanı olarak ayrıldığı, üçgen formlu çocuk bahçesinin doğusunda 7 metrelik yaya yolunun planlandığı, bu yolun … sayılı adanın batısındaki ve … sayılı adanın doğusundaki taşıt yollarına bağlantısının kurulduğu, … sayılı adanın doğusundan ve … sayılı adanın güneyinden 17 metrelik, … sayılı adanın batısından 12 metrelik taşıt yolları geçirildiği, 1/5000 ölçekli nazım imar planında uyuşmazlık konusu adaların 400-499 kişi/ha yoğunluklu konut alanı ve taşıt yollarına cepheli kısımlarının kısmen aynı yoğunlukta konut altı ticaret alanı olarak planlandığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ise E:2.50, Hmax:50.50 yapılaşma koşullarının getirildiği görülmektedir.
Dava ve yukarıda detaylı olarak yer verilen temyiz dilekçelerinde, 03/02/2017 tarihli imar planlarının, 1982 yılında onaylanan imar planına göre yapı ve nüfus yoğunluğunda artışa ve donatı alanlarında azalmaya neden olduğu, … sayılı adanın batısında yer alan 17 metrelik imar yolunun daraltılarak 12 metreye düşürülmesinin ve alandaki diğer yolların daraltılıp genişletilmesinin uygun olmadığı gibi iddialara yer verildiği, anılan iddiaların 1982 tarihli uygulama imar planında yapılan dava konusu 03/02/2017 tarihli imar planı değişikliklerinin hukuka aykırı olduğu noktasında birleştiği anlaşılmaktadır.
Davaya konu Niğde Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının, … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararına yapılan itirazların kabul edilmesi üzerine onaylanan bir imar planı değişikliği görüldüğünden anılan değişikliklerin, birbirinin devamı niteliğinde idari işlemler olduğu ve bu iki imar planı değişikliğinin de 1982 tarihli imar planı üzerinde yapıldığı gözetildiğinde davacı iddialarının 03/02/2017 tarihli imar planı değişiklikleri ile 1982 tarihli imar planı kıyaslanmak suretiyle değerlendirilmesi gerektiği açıktır.
İdare mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen rapor esas alınmak suretiyle verilen kararda ise dava konusu 03/02/2017 tarihli imar planı değişikliklerinin, 04/03/2016 tarihli imar planı değişiklikleri ile kıyaslanmak suretiyle değerlendirildiği, 1982 yılında onaylanan imar planı kapsamında herhangi bir değerlendirme yapılmadığı görüldüğünden davacı tarafından ileri sürülen iddialar irdelenmeksizin verilen idare mahkemesi kararın ve bu karara karşı yapılan istinaf isteminin reddine yönelik kararın eksik incelemeye dayandığı açıktır.
Uyuşmazlıkta, 1982 yılında onaylanan uygulama imar planı üzerinde yapılan 04/03/2016 tarihli imar planı değişiklikleri ile ciddi yoğunluk artışı getirildiği, ancak bu işlemin dava konusu edilmediği, anılan plan kararına karşı yapılan itirazların kabulü ile dava konusu 03/02/2017 tarihli imar planı değişikliklerinin kabul edildiği, bu plan kararlarının 04/03/2016 tarihli imar planına göre yapı ve yoğunluk alanında azalma getirdiği ve donatı alanlarını arttırdığı görülmekte ise de 1982 tarihli uygulama imar planına göre yoğunluk artışı getirdiği anlaşılmaktadır.
Dava dilekçesinde, 1982 tarihli imar planında, TAKS:0.30, KAKS:0.60, ayrık nizam-2 kat yapılaşma koşullarında konut alanı olarak planlanan yapı adalarının dava konusu 03/02/2017 tarihli imar planı değişiklikleri ile E:2.50, Hmax:50.50 yapılaşma koşullarınında konut alanı ve kısmen konut altı ticaret alanı olarak planlanması nedeniyle nüfus ve yoğunluk artışı getirildiği, buna karşılık ilave nüfus için ihtiyaç duyulan donatı alanının ayrılmaması nedeniyle donatı dengesinin bozulduğu, diğer yandan da sosyal ve teknik donatı alanlarından olan ve 1982 tarihli imar planında da yer alan çocuk bahçesinin dava konusu imar planlarında park alanı olarak yer almasının, park alanı çevresindeki yapı adalarının bir bütün halinde yapılaşmasını önlediği ve kamu yararına aykırı olduğu, ayrıca alanda yapı ve nüfus yoğunluğunda artış yapılması nedeniyle imar yollarının genişletilmesi gerekirken bir kısım taşıt yolunun daraltılmasının imar mevzuatına, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırı olduğu şeklinde yargılamanın seyrini değiştirebilecek farklı iddiaların ileri sürüldüğü gerçeği karşısında öncelikle davacının iddialarının açıklığa kavuşturulması ve gerekirse yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiği neticesine ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/09/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.