Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/16115 E. , 2021/12590 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/16115
Karar No : 2021/12590
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel ve komşu kadastral boşluk üzerinde yapılan tek katlı ruhsatsız yapı hakkında 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13. maddesi uyarınca düzenlenen ... tarih ve .. sayılı yapı tatil tutanağına dayanılarak 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 85.435,08-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile bu para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararda; dava konusu encümen kararı ile ödeme emrinin ruhsatsız yapının çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verip vermediğine yönelik bir inceleme yapılmadan ve somut bir tespite yer verilmeden anılan maddenin 13. alt bendinin uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle 3.636,77-TL'lik kısmının iptaline, kalan kısımlar yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemlerin redde ilişkin kısımlarının usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta,... ada, ... parsel ve komşu kadastral boşluk üzerinde yapılan tek katlı ruhsatsız yapı hakkında 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13. maddesi uyarınca ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı düzenlenmiştir.
Anılan yapı tatil tutanağına dayanılarak 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca ruhsatsız yapının tapulu alana denk gelen 527 m2'lik kısmı için 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve bu cezaya aynı maddenin 2. fıkrasının (c) bendinde sayılan artırım nedenlerinden 3., 5., 7., 8. 12. ve 13. alt bentler de uygulanmak suretiyle; kadastral boşluğa denk gelen 518,65 m2'lik kısım için ise aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve bu cezaya aynı maddenin 2. fıkrasının (c) bendinde sayılan artırım nedenlerinden 2., 3., 5., 7., 8., 12. ve 13. alt bentler uygulanmak suretiyle toplam 85.435,08-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararı alınmış ve bu para cezasının tahsili amacıyla ... tarih ve ... sayılı ödeme emri düzenlenmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, uyuşmazlığa konu yapının tapulu alana denk gelen kısmına verilen para cezası ile kadastral boşluğa denk gelen kısmı için 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve bu temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 5., 7., 8. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmı ile ödeme emrinin buna karşılık gelen kısmı yönünden;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyize konu kararın anılan kısımlar yönünden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, uyuşmazlığa konu yapının kadastral boşluğa denk gelen kısmı için 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 2. ve 3. alt bent uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmı ile ödeme emrinin buna karşılık gelen kısmı yönünden ise;
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5940 sayılı Kanunun 2. maddesiyle değişik 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş, (a) bendinde; yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için uygulanacak para cezalarının miktarları belirlenerek, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle arttırılacağı kurala bağlanmış, (c) bendinin 2. alt bendinde; kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın % 40'ı, 3. alt bendinde ise; uygulama imar planında veya parselasyon planında "Kamu Tesisi Alanı veya Umumî Hizmet Alanı" olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın % 60'ı, oranında artırılacağı ve para cezalarına konu alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlığa konu parselin 22/07/1983 tarihli 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında "Koruya Katılacak Alanda" kaldığı, uyuşmazlığa konu yapının 518,65 m2'lik kısmının ise kadastral boşlukta kaldığı ve bu kısım için, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para ceza miktarına aynı maddenin 2. fıkrasının (c) bendinde sayılan artırım nedenlerinden 2. ve 3. alt bentlerinin uygulandığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; kamuyaait bir parselde ve uygulama imar planında veya parselasyon planında "Kamu Tesisi Alanı veya Umumi Hizmet Alanı" olarak belirlenmiş bir alanda bulunduğundan bahisle anılan artırımlar uygulanmış ise de, uyuşmazlığa konu ruhsatsız yapının 518,65 m2'lik kısmının, anılan encümen kararında da belirtildiği üzere, kadastral boşlukta kaldığı ve yukarıda bahsi geçen uygulama imar planında koruya katılacak alanda yer almadığı anlaşıldığından, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 2. ve 3. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasında hukuka uyarlık, aksi yöndeki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 3. alt bendinde belirtilen, uygulama imar planında veya parselasyon planında "Kamu Tesisi Alanı veya Umumi Hizmet Alanı" olarak belirlenmiş bir alan, 2. alt bentte belirtilen kamuya ait parselde yapılmış olma durumunu da içerdiğinden, bu iki artırım nedeninin birlikte uygulanma olanağı da bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen iptaline, kısmen reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, uyuşmazlığa konu yapının tapulu alana denk gelen kısmına verilen para cezasına ve kadastral boşluğa denk gelen kısmı için 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına ve bu temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 5., 7., 8. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmı ile ödeme emrinin buna karşılık gelen kısmının ONANMASINA, uyuşmazlığa konu yapının kadastral boşluğa denk gelen kısmı için 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 2. ve 3. alt bendi uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmı ile ödeme emrinin buna karşılık gelen kısmının ise BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/11/2021 tarihinde, kesin olarak, encümen kararı yönünden oybirliğiyle, ödeme emri yönünden oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X) :
Ödeme emrinin dayanağı para cezası hakkında kısmen işlemin iptali, kısmen davanın reddi yolunda karar verildiğinden dolayı ödeme emri hakkında da kısmen işlemin iptali, kısmen davanın reddi yolunda karar verilmiş ise de; ödeme emrinin bir bütün olduğu ve bölünmesinin mümkün olmadığı hususu dikkate alındığında, Mahkemece ödeme emrinin tamamının iptaline karar verilmesi gerekirken, aksi yöndeki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmının bozulması gerektiği oyu ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.
Öte yandan; dava konusu dayanak para cezası hakkında verilen yargı kararı sonucuna göre davalı idare tarafından yeniden ödeme emri düzenlenebileceği de tabidir.