Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/16133 E. , 2021/11029 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/16133
Karar No : 2021/11029
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...-Av. ...-Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı /...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN ÖZETİ : ... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:Mersin İli, Yenişehir İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın, 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planında belediye hizmet alanından çıkarılması, bunun mümkün olmaması halinde kamulaştırılması, kamulaştırılmayacak ise taşınmaz bedelinin belirlenmesi ve ödenmesine yönelik başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemlerin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:İdare Mahkemesince, Danıştay Altıncı Dairesinin 26/03/2018 tarihli,E:2015/5927 K:2018/2566 sayılı bozma kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ve dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden;dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında belediye hizmet alanı olarak planlanmasının şehircilik ilkeleri,planlama esasları,kamu yararı ve kentsel ihtiyaçlar açısından uygun olmadığı tespit edilmişse de ,taşınmazın kuru dere yatağının çevresinde olduğu ve üst ölçekli plan olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında olduğu gibi park alanı olarak belirlenmesinin gerektiği yönündeki tespit ve değerlendirme göz önüne alındığında,1/1000 ölçekli uygulama imar planında hukuka uygun olarak imar planı değişikliği yapılsa bile davacı tarafından uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinde mülkiyet hakkının kullanılamayacağı,üzerindeki kısıtlılık halinin devam edeceği,dolayısıyla davacının talebinin karşılanamayacağı böylelikle kısıtlılığın imar planı değişikliğiyle kaldırılması talebiyle yapılan başvuruların zımnen reddine ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı,kamulaştırma istemi ile taşınmaz bedelinin ödenmesi istemi bakımından bakılan davada davacının mülkiyet hakkını kullanamamaktan yakınarak tazminat talebinde bulunduğu anlaşılmış ise de esasen davacının uyuşmazlığa konu taşınmazı edindiği tarih itibari ile taşınmaz için kısıtlılık durumunun mevcut olduğu, 16/12/2013 tarihli satış işlemi sonucu taşınmaz üzerindeki kısıtlılık halini bilerek mülkiyet sahibi olan davacı açısından kısıtlılık halinden kaynaklanan tazminatı gerektirir mağduriyetin ve mülkiyet hakkının süresi belirsiz bir zaman diliminde kısıtlanması durumunun gerçekleşmediği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:
Dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında belediye hizmet alanı 1/5000 ölçekli nazım imar planında park ve yeşil alan olarak planlandığı,1/5000 ve 1/1000 ölçekli planlar arasında ölçekler arası tutarlılığın sağlanmadığı,plan kademelenmesi açısından hukuka aykırı olduğu,taşınmazın üzerindeki kısıtlılığı bilerek satın alınmasının mülkiyet hakkına karşı yapılan ihlali değiştirmediği bilirkişi raporunda taşınmazın belediye hizmet alanı olarak planlı olmasının uygun olmadığının tespit edildiği dikkate alındığında davayı açmakta haklı olduğu lehine vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMASI:
Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından,Büyükşehir belediye meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/25000 ölçekli nazım imar planında "kentsel gelişme alanı" olarak ,büyükşehir belediye meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunda "park ve dinlenme alanı" olarak planlanan dava konusu taşınmazın ... ada ... parsel sayılı taşınmaz ile birlikte Yenişehir Belediye Encümeninin ... tarih ... sayılı kararı ile tesis edilen parselasyon işlemi sonucunda kamu ortalık payından oluşan bir taşınmaz olduğu,söz konusu taşınmazın ... tarih ve ... sayılı Yenişehir Belediye Meclisi kararı ile yapılan imar planı tadilatı ile belediye hizmet alanı olarak 1/1000 ölçekli uygulama imar planına işlendiği,davacının taşınmazına ilişkin uzun süreden beri kısıtlılığın bulunduğu ve bu durumun mağduriyetine sebep olduğu iddası yönünden ise mülkiyet hakkının süresi belirsiz bir zaman diliminde kısıtlanması durumunun gerçekleşmediği davacının dava açmadan birkaç ay önce taşınmazı bilerek satın aldığı,temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Yenişehir Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Mersin ili Yenişehir ilçesi ... Mahallesi,... mevkii ... pafta ... ada ... parsel sayılı taşınmazın,1/25000 ölçekli nazım imar planında kentsel gelişme alanı,1/5000 ölçekli nazım imar planında park ve dinlenme alanı,1/1000 ölçekli uygulama imar planında belediye hizmet alanı olarak belirlenmiş, davacı tarafından 16/12/2013 tarihinde satış yoluyla taşınmaz edinilmiştir. İmar planı değişikliği yapılarak kısıtlılığın kaldırılması, kaldırılmaması halinde kısıtlılıktan kaynaklanan tazminat veya kamulaştırma istemiyle davalı idarelere 04/02/2014 ve 05/02/2014 tarihlerinde ayrı ayrı yapılan başvuruların zımnen reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun işlem tarihi itibariyle yürürlükte olan haliyle 5'inci maddesinde "Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır." şeklinde, "Uygulama İmar Planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır.” şeklinde tanımlanmıştır.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin Plan Raporu başlıklı 9'uncu maddesinde; "(1) Mekânsal planlara ilişkin, kendi kademesine göre ve yapılış amacının gerektirdiği açıklamaları içeren bir plan raporu hazırlanır...(4) Plan değişikliklerinde, değişiklik gerekçesi ve yapılan gereklilik analizlerini ayrıntılı açıklayan plan raporu hazırlanması zorunludur." İmar Planı İlkeleri başlıklı 21'inci maddesinin 4'üncü fıkrasında; "İmar planlarının, yeterliliği haiz müellifler tarafından kanun ve yönetmelik hükümlerine göre gerekli teknik araştırmalar yapılarak hazırlanması zorunludur. Bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak hazırlanan planlar ve bu planlara ilişkin revizyon, ilave ve değişiklik teklifleri yetkili idarelere karar alınması için sunulur." kuralı düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava, davacının taşınmazının 1/25.000 ölçeki nazım imar planında kentsel gelişme alanı,1/5000 ölçekli nazım imar planında park ve dinlenme alanı,1/1000 ölçekli uygulama imar planında belediye hizmet alanı olarak belirlenmesi nedeniyle taşınmazından yararlanamadığı ileri sürülerek taşınmazın üzerindeki kısıtlılığın imar planı değişikliği yapılarak kaldırılması, imar planı değişikliği yapılarak kısıtlılığın kaldırılamaması halinde kısıtlılıktan kaynaklanan tazminat verimesi veya kamulaştırma yapılması istemiyle yaptıkları başvuruların zımnen reddine yönelik işlemlerden kaynaklanmıştır.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerle İdare Mahkemesince mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi raporunun birlikte incelenmesinden; Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/25000 ölçekli nazım imar planının Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile iptal edildiği görülmektedir.
Dava konusu alanda yürürlükte bulunan ve 19/07/2017 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylanan Mersin-Adana planlama bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı revizyonunda dava konusu taşınmaz "kentsel yerleşik alan" olarak planlanmıştır.
Dava konusu taşınmaz, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile ve yine aynı belediye meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planında "park ve yeşil alan"olarak planlanmıştır.
Dava konusu taşınmazın bulunduğu bölge Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan Mersin kent bütününe yönelik hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunda "park ve dinlenme alanı" olarak planlandığı bu plan ve sonrasında yapılan 1/5000 nazım imar planlarıyla da park ve dinlenme alanı kullanım fonksiyonunun korunduğu ve bu kullanım kararlarının salt davacının taşınmazına yönelik olmadığı davacının taşınmazının bulunduğu bölge kuru dere yatağı boyunca kuzey-güney istikametince park ve yeşil alan olarak planladığı anlaşılmıştır.
Mahkemece; 1/1000 ölçekli uygulama imar planında hukuka uygun olarak plan değişikliği yapılsa bile davacının uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinde mülkiyet hakkını kullanamayacağı,taşınmaz üzerindeki kısıtlılık halinin devam edeceği ve davacının talebinin karşılanamayacağı gerekçeleriyle dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden değerlendirme yapılmadığı görülmüş ise de; 1/1.000 ölçekli uygulama imar plan değişikliği onay tarihi olan 10.01.1996 tarihinde yürürlükte yer alan üst ölçekli plan olan ve Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5.000 ölçekli nazım imar planında dava konusu taşınmazın “park ve dinlenme alanı” olarak planlanmış alan sınırı içerisinde yer aldığı yine bir önceki uygulama imar planında da taşınmazın “park alanı” kullanım kararında yer aldığı, plan değişikliklerinin; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, teknik ve sosyal donatı dengesini bozmayacak nitelikte, bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelere dayanması gerektiği ancak Yenişehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı tadilatında bu durumun göz ardı edildiği gibi söz konusu alanda kuzey – güney istikametinde devam etmekte olan kuru dere yatağının bulunmakta olduğu ve dava konusu taşınmazın dışında kalan ve yine dere yatağı hattı boyunca uzanan alanların plan bütününde “park alanı” olarak planlanmış olduğu, ancak dava konusu taşınmazın 1/1.000 ölçekli uygulama imar plan tadilatı ile “belediye hizmet alanı” olarak planlanmış olmasının kentsel açık – kapalı mekân dengesinin yanı sıra yeşil alan bütünlüğünü de bozacak nitelikte olduğundan şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararı ve kentsel ihtiyaçlar açısından belediye hizmet alanı olarak planlanmasında hukuka uyarlılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Dava konusu üst ölçekli plan olan 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarıyla birlikte dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının birlikte değerlendirilerek dava konusu işlemler hakkında karar verilmesi gerekirken, mahkemece 1/1000 ölçekli uygulama imar planının da iptali istemiyle açılan davada, dava konusu istem ile bağlı kalmaksızın yapılan değerlendirme hukuka aykırıdır.
Öte yandan,1/1000 ölçekli uygulama imar planının hukuka uygunluğu,üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile planların kademeli birlikteliğine,dava konusu planlar ile getirilen plan kararlarına yönelik ve davacının mülkiyet hakkını kullanamamaktan yakınarak taşınmazdaki kısıtlılığın kaldırılması talebi hakkında ve kamulaştırma istemi ile taşınmaz bedelinin ödenmesi istemi bakımından da yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verileceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararın BOZULMASINA, dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 07/10/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.