T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/1621
Karar No : 2024/946
Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı): …
Vekili: Av. …
Karşı Taraf (Davalı): … Valiliği
İstemin Özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti: İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Danıştay Tetkik Hakimi: …
Düşüncesi: İstemin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava, davacı tarafından, Kırklareli İli Lüleburgaz İlçe Merkezi ile Düğüncübaşı Köyü arasında D4 yetki belgesine kayıtlı araç ile yolcu taşımacılığı yapabilmesi için gerekli iznin verilmesi talepli 09/10/2014 tarihli başvurusunun reddine ilişkin Lüleburgaz İlçe Trafik Komisyonu Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı kararının uygun bulunmasına dair Kırklareli İl Trafik Komisyonu Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince, dava dilekçesinde belirtilen yargı kararının, davacının kooperatif üyeliğinin devamına ilişkin olup, mahiyeti itibariyle, D4 yetki belgesi verilmesi yönünden kazanılmış bir hak sağlamadığı ya da meşru bir beklenti içinde olunmasına imkan vermediği, dava konusu işlemin ve bu işleme esas olan işlemlerin, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak, yolcu taşıma yetkisi alınmak istenen güzergahta farklı gün ve saatlerde yapılan sayımlar neticesinde araç ve yolcu sayısı bakımından mevcut araçların yeterli olduğu ve daha fazla araca izin verilmesi halinde arz/talep dengesinin bozulacağı kanaatine varılarak tesis edilmiş olduğu, idare tarafından yapılan sayım sonrasında güzergahta yolcu talebinde bir artış yaşandığına dair bir iddianın ve/veya vakıanın da bulunmadığı görüldüğünden, davacının D4 yetki belgesi düzenlenmesinin o ildeki mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına karar verilmesi istemli başvurusunun reddine ilişkin kararın uygun bulunmasına dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 12'nci maddesinde, il sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliği bakımından Yönetmelikte gösterilen konular ve esaslar çerçevesinde, illerde vali veya yardımcısının başkanlığında, belediye, emniyet, jandarma, milli eğitim, karayolları ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonuna bağlı ilgili odanın temsilcileri, Valilikçe uygun görülen trafikle ilgili üniversite, oda, vakıf ve kamuya yararlı dernek veya kuruluşların birer temsilcisinden oluşan il trafik komisyonunun, ilçelerde kaymakamın başkanlığında, aynı kuruluşların yöneticileri veya görevlendirecekleri temsilcilerinin katıldığı ilçe trafik komisyonunun kurulacağı, kuruluşu bulunan yerler hariç, ilçe trafik komisyonlarına karayolları temsilcisinin katılmasının zorunlu olmadığı, kararların oy çokluğu ile alınacağı, il ve ilçe trafik komisyonu kararlarını bütün resmi ve özel kuruluşların uygulamakla yükümlü olduğu, ilçe trafik komisyonu kararlarının il trafik komisyonunca incelenip vali tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe gireceği, bu komisyonların, karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemekle ve bu Kanun'la ve diğer mevzuatla verilen görevleri yapmakla görevli ve yetkili oldukları düzenlenmiş olup, aynı düzenlemeler Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 17'nci ve 18'inci maddelerinde de yer almaktadır.
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 2'nci maddesinde, il sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaların düzenlenmesinin il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgili valiliklere bu Kanun'a göre düzenlenecek yönetmelik esasları dahilinde bırakılabileceği, 5'inci maddesinde, karayollarında taşımacılık yapılabilmesi için Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı'ndan yetki belgesi alınmasının mecburi olduğu ve Bakanlığın taşıma işleri işletmecilerinin sayısı, yolcu ve eşya kapasitesi, taşıtların durumu, güvenlik veya benzeri nedenlerle, yetki belgelerinin verilmesinde sınırlamalar ve yeni düzenlemeler getirebileceği, 34'üncü maddesinde de, taşımacılık faaliyeti yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri, mesleki yeterlilik belgeleri ve taşıt kartları ile diğer belge ve hizmetlerin ücret, süre, kapsam, tür ve şekilleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususların Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelik ile belirleneceği düzenlenmiştir.
Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 5'inci maddesinde, bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık faaliyetlerinde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgelerini Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı'ndan almalarının mecburi olduğu, 6'ncı maddesinde, D4 yetki belgesinin, otobüsle yurtiçi yolcu taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere münhasır olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın il içi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak ticari yolcu taşımacılığı yapacaklara verileceği, 11'inci maddesinde, bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunanların sayısı, yolcu ve eşya taşıma kapasiteleri ile bu husustaki potansiyel, yetki belgelerinde kayıtlı taşıtların durumu, haksız rekabetin önlenmesi, kamu yararının gözetilmesi, atıl kapasite oluşumunun ve kaynak israfının önlenmesi, güvenlik veya benzeri nedenlerle Bakanlık tarafından yetki belgelerinin verilmesi ve/veya sayısında, taşıt sayıları ve/veya kapasitelerinde, taşıma hatlarında veya güzergahlarında sınırlamalar, kısıtlamalar ve/veya belirli bir süreyle sınırlı geçici düzenlemeler yapılabileceği, 7'inci maddesinde, D4 yetki belgesi düzenlenebilmesi için, il içi taşımalarda talep sahibinin merkezi adresinin bulunduğu ilin il trafik komisyonundan alınacak "D4 yetki belgesi düzenlenmesinin o ildeki mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına" dair il trafik komisyonu kararının Bakanlığa sunulmasının şart olduğu düzenlenmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Kırklareli İli Lüleburgaz İlçe Merkezi ile Düğüncübaşı Köyü arasında D4 yetki belgesine kayıtlı araç ile yolcu taşımacılığı yapabilmesi için gerekli iznin verilmesi talepli 09/10/2014 tarihli başvurusunun Lüleburgaz İlçe Trafik Komisyonu Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı kararı ile, güzergahta 8 aracın taşıma yapmakta olup yolcu kapasitesi itibariyle ihtiyacı karşıladığı ve kaynak israfı ile atıl duruma düşülmesinin önlenmesi bakımından mevcut araç sayısının yeterli olduğu gerekçesiyle reddedilmesi ve bu kararın Kırklareli İl Trafik Komisyonu Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı kararı ile uygun bulunması üzerine, söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dosya içeriğinde yer alan … tarih ve … sayılı Lüleburgaz İlçe Trafik Komisyonu Başkanlığı Komisyon Kararında; 15.01.2007 tarihi 2007/01 sayılı İlçe Trafik Komisyonunun 8. maddesinde davacının da üyesi olduğu, S.S. 24 Nolu … Kooperatifi üyelerinin güzergah izin belgesi talepleri görüşülerek, Düğüncübaşı köyü- Lüleburgaz arasında ticari amaçlı yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunan (13) aracın güzergah izin belgesi almasına karar verildiği, 29. maddesinde davacının Kooperatifi ile olan mahkemesi sonuçlandığında Düğüncübaşı köyü- Lüleburgaz arasında yolcu taşımacılığı yapma talebi görüşülerek, bu davanın bitiminde verilecek karar doğrultusunda tekrar değerlendirilmesine ve talebin ret edilmesine karar verildiği, İl Trafik Komisyonun 03.05.2007 tarih ve 2007/02 sayılı kararıyla İlçe Trafik Komisyonunun (13) aracın güzergah izin belgesi alma yönündeki kararının onaylandığı, 06.11.2007 tarih ve 2007/03 sayılı İlçe Trafik Komisyonunun 9. Maddesinde de davacının itiraz dilekçesi görüşülerek kooperatif ile devam eden mahkemelerinin bitip kesinleştiğine ilişkin herhangi bir mahkeme kararı ibraz edilmediğinden, kesinleşmiş mahkeme kararları ibraz edildiğinde talebin tekrar değerlendirilmesine karar verildiği ve bu kararın İl Trafik Komisyonun 10.0.2008 tarih ve 2008/01 sayılı kararıyla onaylandığı belirtilmiştir.
Her ne kadar İdare Mahkemesince, dava dilekçesinde belirtilen yargı kararının, davacının kooperatif üyeliğinin devamına ilişkin olup, mahiyeti itibariyle D4 yetki belgesi verilmesi yönünden kazanılmış bir hak sağlamadığı ya da meşru bir beklenti içinde olunmasına imkan vermediği, dava konusu işlemin ve bu işleme esas olan işlemlerde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de yukarıda belirtilen komisyon kararlarından da anlaşılacağı üzere davacının güzergah izni verilmesi talebinin, davacı ile kooperatif arasında devam eden ve davacının kooperatif üyeliğinden çıkarılmasına yönelik kooperatif kararın iptaline ilişkin olarak açılmış olan davanın sonucuna bağlandığı ve kesinleşmediği ileri sürülerek ret edildiği anlaşılmaktadır.
Bu nedenle, daha önceki komisyon kararlarıyla davacının üyesi olduğu kooperatif üyelerine güzergah izin belgesi verilmesi ve ayrıca davacının kooperatif üyeliğinden ihracına ilişkin kararına karşı açılan davada ... Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih E:…, K:… sayılı davanın kabulüne ilişkin kararının, Yargıtay ... Hukuk Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile onanarak, 13.02.2014 tarihinde karar düzeltme sonrası kesinleştiği anlaşıldığından, yukarıda bahsedilen komisyon kararları ve mahkeme kararını işlevsiz hale getirecek şekilde, davacının D4 yetki belgesi talebinin yeni bir başvuru gibi değerlendirilerek, mevcut araç sayısının günün ihtiyaç ve yolcu kapasitesine cevap verdiği, ayrıca kaynak israfının ve atıl vaziyete düşürmemek için mevcut araç sayısının yeterli olması, ayrıca mahkeme kararı ile kooperatif hissesi hakkını almasının D4 yetki belgesi almasına hak vermediği gerekçeleriyle davacının talebinin reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Lüleburgaz İlçe Trafik Komisyon Kararının uygun bulunmasına ilişkin dava konusu İl Trafik Komisyon kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; … İdare Mahkemesinin temyize konu kararının bozulmasına, dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere anılan Mahkemeye gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 27/02/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.