T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/16529
Karar No : 2023/7103
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediyesi Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …Mağazalar A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Düzce ili, Merkez, …Mahallesi, …parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda …tarihli, …sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planına davacı tarafından yapılan itiraz üzerine …tarihli, …sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yapılan itirazın reddine ilişkin …tarihli, …sayılı belediye meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, bölgedeki ulaşım sisteminin yeniden oluşturulması sürecinde, kaçınılmaz olarak planlanan ulaşım akslarının bir takım yeni düzenleme zorunluluklarına neden olabileceği, bu durumda küçük müdahalelerle mevcut yapıların işleyişinin devam ettirilmesinin önemsenmesi gerektiği, itiraz konusu edilen imar planlarında tanımlanan ve davaya konu taşınmazın kuzeyinden geçirilen 12 metre genişliğindeki yol aksının, mülkiyet ve mevcut yapılaşmaları olabildiğince gözettiği, davaya konu taşınmazdaki depo yapısının giriş kısmında daralmanın oluşmaması için, kuzey bitişiğindeki konut yapısının yıkılması gerektiği, böyle bir plan kararının da kamu yararına olacağından söz edilemeyeceği, dolayısıyla dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda, 20 metre genişliğindeki ana imar yoluyla doğu kısmındaki gelişme konut alanlarını birbirine bağlayacak imar yollarının planlanması zorunluluğu karşısında, davacı şirkete ait depo yapısının girişine yönelik yeni düzenlemelerin yapılmasının kaçınılmaz olduğu, aksi taktirde anılan yol aksının geçirilmesi için çok sayıdaki diğer özel mülkiyet ve yapılaşmalara müdahale edilmesi gerekeceği, bu durumun da şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı açısından doğru kabul edilemeyeceği, … tarihli, …sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığından, bu planlara yapılan itirazın reddine ilişkin … tarihli, …sayılı belediye meclisi kararında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti : İdari Dava Dairesince verilen kararda; dava konusu taşınmazın Düzce kent merkezinin güneydoğu saçaklanma bölgesinde yer alan …Mahallesinin batısında kısmen kırsal nitelikli yerleşme sistemleri ve kısmen de tarımsal üretim alanları ile tarif edilen bölgede kaldığı, yakın çevrede yapılaşma bulunmadığı, taşınmazın kuzeyinde 12 metre, güneyinde 10 metre, batısında 20 metre, doğusunda 12 metre enkesitli imar yollarının planlandığı, taşınmazın depolama alanı fonksiyonunda aktif olarak kullanıldığı, parsel içinde ve dışında ağır tonajlı araçların faaliyetine konu olduğu, taşınmazın kuzeyinde yer alan 12 metrelik yolun depolama alanı içinde yer alan mal yükleme rampalarına ulaşımı sağlayan parsel içi yolun daralmasına yol açtığı, imar hattı ile depo yapısının birbirine en çok yaklaştığı noktada 7 metre olduğu, bu durumun ağır tonajlı araçların parsel içinde tek şeritli yolda geliş gidiş yapması sonucunu doğurduğu, parselin kuzeyinde bulunan 12 metrelik yolun karşı tarafında (kuzeybatı) ada/parsel sınırında yapılan yapı ve eklentisi ile doğu yönünde bir yapı daha bulunduğu, bu iki yapı dışında yol aksı boyunca yapının bulunmadığı, ağır tonajlı araçlarla geneli meskun olmayan alanda gösterilen faaliyetin niteliği, başka bir anlatımla, depolama fonksiyonuna konu alanda faaliyetin büyük araçlarla yapıldığı ve aktif olduğu dikkate alındığında, parselin kuzeyinde bulunan 12 metre enkesitli yolun mevcut doku gözönüne alınarak planlanması gerekirken ticari faaliyetin işlerliğini olumsuz etkileyecek biçimde planlanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Planlama çalışmalarında ulaşım sistemleri tasarlanırken mevcut kullanımlarda birtakım kısıtlamaların olmasının kaçınılmaz olduğu, dava konusu parselin kuzeyindeki 12 metrelik yolun, farklı kullanımları birbirinden ayırdığı ve batıdaki 20 metrelik yola bağlantı sağladığı, bu yolun mevcut yapılaşmalar ve kullanımlar dikkate alınarak düzenlendiği, dava konusu parseldeki ticari faaliyetin olumsuz etkilenmemesi için bu yolun ya kuzeye kaydırılması ya da daha dar biçimde düzenlenmesi gerektiği, ilk seçenekte …ada, … ve … parsel sayılı taşınmazlarda bulunan yapılar yolda kalacağından kamulaştırma zorunluluğu doğacağı, bu durumun kamu yararı açısından uygun olmayacağı, ikinci seçenekte ise 20 metrelik yola bağlantı sağlayan 12 metrelik yolun genişliğinin azaltılmasının şehircilik ilkeleri ve planlama esasları açısından doğru bir planlama yaklaşımı olmayacağı, bölge idare mahkemesi idari dava dairesince yerindelik denetimi yapıldığı ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Üzerinde davacı şirkete ait bölge deposu yapıları bulunan dava konusu taşınmazın büyük bir bölümü … tarihli, …sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında depolama alanında, bir bölümü batısından geçen 20 metre ve kuzeyinden geçen 12 metre genişliğindeki yollarda kalmış, bu planlara bölge deposu, danışma binası, trafo ve jeneratörün yolda kaldığı gerekçesiyle davacı tarafından yapılan itiraz üzerine … tarihli, …sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile taşınmazın batısından geçen 20 metre genişliğindeki yol batıya kaydırılarak parselde bulunan güvenlik kulübesi ve diğer müştemilatlar korunmuş, ancak kuzeyinden geçirilen 12 metre genişliğindeki yola yönelik herhangi bir değişiklik yapılmamış, anılan planlara davacı tarafından kuzeydeki 12 metre genişliğindeki yolun güvenlik kulübesine sıfır geçtiği, bu yol üzerinde araçlarının yakıt ikmali yaptığı yakıt pompalarının bulunduğu, anılan yol nedeniyle araçlarının, yakıt pompalarının önüne yaklaşma imkanının kalmayacağı gerekçesiyle yapılan itiraz …tarihli, …sayılı belediye meclisi kararı ile reddedilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT :
3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Uyuşmazlıkta, davacı şirkete ait depo yapılarının bulunduğu dava konusu parselin kuzey cephesinde mal yükleme rampalarına ulaşımı sağlayan batı-doğu yönünde parsel içi bir geçiş yolunun yer aldığı, itiraza konu imar planlarında parselin kuzeyinden geçirilen 12 metre genişliğindeki yolun, depo girişinden mal yükleme ve davacıya ait tır ve kamyonların manevra sahasına ulaşımı sağlayan parsel içi yolu yer yer 5 ve 7 metre arasında değişen ölçülerde daraltacağı anlaşılmıştır.
İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, imar planlarında dava konusu parselin kuzeyinden geçirilen 12 metre genişliğindeki yolun, parselde bulunan deponun girişi ile mal yükleme rampalarının olduğu bölgeye ulaşan giriş aksının daralmasına neden olduğu, ancak 12 metrelik yolun bir kısmının dava konusu taşınmazdan, bir kısmının ise karşı cephedeki taşınmazlardan geçirilmek suretiyle oluşturulduğu, bu daralmanın parselin kuzey bitişiğinde yer alan yapılardan kaynaklandığı, 12 metrelik yolun bu yapılara kaçınılmaz olarak bitişik şekilde geçirildiği, depoya girişin daha güneye kaydırılmasının zorunlu hale geldiği, bölgedeki ulaşım sisteminin yeniden oluşturulması sürecinde kaçınılmaz olarak planlanan ulaşım akslarının bu tür zorunluluklara neden olabileceği, küçük müdahalelerle mevcut yapıların işleyişinin devam ettirilmesinin mümkün olabileceği, 12 metrelik yolun mülkiyet ve mevcut yapıları olabildiğince gözettiği, dava konusu parseldeki depo yapısının giriş kısmındaki daralmanın oluşmaması için bu yolun kuzeyinde bulunan çok sayıdaki diğer özel mülkiyet ve yapılaşmalara müdahale edilmesinin gerekeceği, böyle bir plan kararının da şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı açısından doğru kabul edilemeyeceği, dava konusu işlemin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu tespitleri yer almıştır.
Uyuşmazlığın incelenmesinden, bilirkişi raporunda yer alan tespitler doğrultusunda, Düzce kent merkezinde oluşan kentsel büyüme karşısında planlanan yeni ulaşım sistemlerinden biri olan ve dava konusu parselin kuzeyinden geçirilen, doğu-batı yönünde sürekliliği olan 12 metre genişliğindeki yol nedeniyle taşınmazdaki depo yapısının giriş kısmında daralmanın oluşmaması ve dava konusu parsel özelinde mevcut dokunun korunması için bu yolun kuzeye kaydırılması durumunda çok sayıda başka parsel ve yapıların yolda kalacağı, 12 metre genişliğindeki yolun, mülkiyet ve mevcut yapılaşmalar mümkün olduğunca dikkate alınarak sürekliliği olacak şekilde geçirildiği, parselin batısından geçirilen 20 metre genişliğindeki yola bağlantı sağladığı, bu durumda … tarihli, …sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığından, bu planlara yapılan itirazın reddine ilişkin …tarihli, …sayılı belediye meclisi kararında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerekirken, istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın reddi yolundaki mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan mahkeme kararının kaldırılması, yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/10/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.