T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/1664
Karar No : 2022/8251
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : 1- (DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2- (DAVACI) … Belediye Başkanlığı
3- (DAVACI YANINDA MÜDAHİL) …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara İli, Etimesgut ilçesi, … Mahallesi, … ada, .. parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazlara yönelik Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine ait 3 sayılı plan notu ile bu plan değişikliğine askı süresi içinde yapılan itirazın reddine ilişkin anılan belediye meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden, Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğindeki tanımlar dikkate alındığında, "ofis-büro" alt kullanımının ticaret alanında yer alabilecek kullanımlardan olduğu, "halk eğitim merkezi, sanat galerisi, konser, konferans ve kongre salonları, opera, ibadet yeri, toplum merkezi" alt kullanımlarının anılan Yönetmeliğin sosyal-kültürel tesis alanını tanımlayan 13. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde sayılmadığı, ancak bu kullanımlardan ibadet yeri dışındakilerin, halkın toplu olarak faydalandığı kültürel, eğitsel ve sosyal faaliyetler içerisinde yer aldığı, ayrıca Yönetmelikte yapılan saymanın da tahdidi olmadığı göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu alt kullanımların sosyal-kültürel tesis alanı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, "ibadet yerinin" ise sosyal ve kültürel tesis alanı kapsamında, yapı grubu içinde hizmet verecek ve bağımsız olmayan niteliğinden dolayı anılan fonksiyon içinde yer almasının mümkün olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemlerin "ofis-büro, bağımsız bölümlere" ilişkin kısmının iptaline, diğer kısımlar yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı Etimesgut Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu 3 sayılı plan notu ile alana ilave edilen kullanımların Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 13. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde düzenlenen sosyal-kültürel tesis alanı tanımına ve anılan Yönetmeliğin tanımlara ilişkin hükümlerinin planlarla değiştirilemeyeceğine dair düzenlemesine aykırı olduğu, dava konusu nazım imar planı değişikliğinin bilimsel ve teknik verilere dayalı olarak hazırlanmadığı, plan değişikliğini zorunlu kılan nedenlerin bulunmadığı, 3 sayılı plan notunun imar mevzuatına aykırı olduğunun dosyada düzenlenen bilirkişi raporuyla ortaya konulduğu halde, davanın kısmen reddine karar verilmesinin isabetsiz olduğu, Yönetmelikte ibadet alanının tanımı açıkça yapıldığı halde, Mahkemece bu tanımın yorum yoluyla genişletilmesinin ve sosyal-kültürel tesis alanı içerinde yer alabileceğine hükmedilmesinin mevzuata aykırı olduğu
ileri sürülmektedir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazlarda yer alabilecek kullanımlar arasında konut işlevine yer verilmediğinden, alanda nüfus artışı oluşmayacağı, … Mahallesi genelinde E:0.35 ila 0.70 arasında değişen konut alanlarının yoğunlukta olduğu, bölgenin Bağlıca Bulvarı, Eskişehir Yolu ve Ankara Çevre Yolu gibi ana arterlerle güçlü bir ulaşım ağına sahip olduğu, bu nedenle dava konusu plan değişikliğinin ulaşım sistemi üzerinde olumsuz etkilerinden söz edilemeyeceği ileri sürülmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ :
Davacı … Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.
Davacı yanında müdahil … tarafından, davalının temyiz isteminin reddi ile dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmının hukuk ve usule uygun olduğundan onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davalı … Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Davalının temyiz isteminin reddi, davacının temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile 3 sayılı plan notunda yer alan "ofis-büro ve bağımsız bölümler" ifadeleri yönünden dava konusu işlemlerin iptaline, kalan kısımlar yönünden davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin kısmı ile davanın ibadet alanı dışındaki diğer kullanımlar yönünden reddine ilişkin kısmının onanmasına, ibadet alanı kullanımına ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Ankara ili, Etimesgut ilçesi, Bağlıca Mahallesi sınırları içerisinde yer alan uyuşmazlık konusu taşınmazlardan; toplam 5.273 m2 büyüklüğünde olan … ada, … parsel sayılı taşınmaz 09.04.2013 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında E:0.60, hmaks:serbest yapılaşma koşullarında sosyal kültürel tesis alanı işlevinde, toplam 5.546 m2 büyüklüğünde olan ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz ise 05.11.1998 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında teknik altyapı alanı işlevinde kalmaktadır.
İlk olarak 16.01.2015 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile … ada, … parsel sayılı taşınmaza E:0.60, hmaks:serbest yapılaşma koşullarında özel sosyal kültürel tesis alanı işlevi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın 5.000 m2'lik kısmına E:1.50, hmaks:serbest yapılaşma koşullarında özel sosyal kültürel tesis alanı, kalan 546 m2'lik kısmına teknik altyapı alanı işlevleri getirilmiş, özel sosyal kültürel tesis alanlarında Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinde belirlenen kullanımlar haricinde hiçbir kullanımın yer alamayacağı ... sayılı plan notu ile düzenlenmiştir.
Devamında söz konusu nazım imar planına ait plan notlarında değişiklik yapılmasına yönelik dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanmış, bu plan değişikliği ile taşınmazların özel sosyal kültürel tesis alanı olan işlevi ile yapılaşma koşulları korunmuş, değiştirilen 3 sayılı plan notu ile "sosyal kültürel tesis alanında; kütüphane, halk eğitim merkezi, sergi salonu, sanat galerisi, müze, konser salonu, konferans salonu, kongre salonları, sinema, tiyatro, opera, kreş, kurs, yurt, çocuk yuvası, şevkat evleri, yetiştirme yurdu, yaşlı ve engelli bakımevi, rehabilitasyon merkezi, toplum merkezi, ibadet yeri, ofis-büro ve bağımsız bölümler yer alabilir." düzenlemesi getirilmiştir.
Bu plan değişikliğine askı süresi içinde yapılan itirazın Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile reddedilmesi üzerine davacı tarafından; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine ait 3 sayılı plan notunda sayılan kullanımlardan "halk eğitim merkezi, sanat galerisi, konser salonu, konferans ve kongre salonu, opera, toplum merkezi, ibadet yeri, ofis-büro" kullanımlarının Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinde sosyal kültürel tesis alanı işlevi içinde yer alabilecek kullanımlar arasında sayılmadığı, anılan Yönetmeliğe aykırı şekilde getirilen plan notu ile bölgedeki donatı standardının düşürüldüğü, yapılan yoğunluk artışının bölgenin trafik yükünü ve teknik altyapı alanlarını olumsuz etkileyeceği şeklinde iddialar ileri sürülerek bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Gösterim (lejand) teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekansal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı, planların Bakanlıkça belirlenen ve Ek-1 Gösterimler başlığı altında yer alan Ek-1a Ortak Gösterimler, Ek-1b Mekansal Strateji Planları Gösterimleri, Ek-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri, Ek-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri, Ek-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri ve Ek-1e Detay Kataloğuna uygun olarak hazırlanacağı kuralına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin "Mekânsal kullanım tanımları ve esasları" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde kültürel tesis alanı, toplumun kültürel faaliyetlerine yönelik hizmet vermek üzere kütüphane, halk eğitim merkezi, sergi salonu, sanat galerisi, müze, konser, konferans, kongre salonları, sinema, tiyatro ve opera gibi fonksiyonların yer aldığı kamu veya özel mülkiyetteki alanlar şeklinde, aynı fıkranın (j) bendinde sosyal tesis alanı, sosyal yaşamın niteliğini ve düzeyini artırmak amacı ile toplumun faydalanacağı kreş, kurs, yurt, çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, yaşlı ve engelli bakımevi, rehabilitasyon merkezi, toplum merkezi, şefkat evleri gibi fonksiyonlarda hizmet vermek üzere ayrılan kamu veya özel mülkiyetteki alanlar şeklinde tanımlanmıştır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 14. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde sosyal ve kültürel tesis alanı, kütüphane, sergi salonu, müze, sinema ve tiyatro, kreş, anaokulu, kurs, yurt, çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, yaşlı ve engelli bakımevi, rehabilitasyon merkezi, kadın ve çocuk sığınma evi, şefkat evleri gibi kullanımlara ayrılan kamuya veya özel şahıslara ait tesislerin tek başına veya birkaçının bir arada yapılabildiği alanlar şeklinde, aynı fıkranın (ç) bendinde ibadet yeri, ibadet etmek ve dini hizmetlerden faydalanmak amacıyla insanların toplandığı, dinî tesis ve külliyesinin, dini tesisin mimarisi ile uyumlu olmak koşuluyla dini tesise ait; lojman, kütüphane, aşevi, dinlenme salonu, yurt ve kurs yapısı ile gasilhane, şadırvan ve hela gibi müştemilatların, açık veya zemin altında kapalı otoparkın yapılabildiği alanlar şeklinde tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davalının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;
Bölge İdare Mahkemeleri İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
İdare Mahkemesi kararının, dava konusu 3 sayılı plan notunun "ofis-büro ve bağımsız bölümler" ifadesine ilişkin bölümünün iptali yolundaki kısmına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu bölümünün bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davacının temyiz isteminin "ibadet alanı" dışında kalan kullanımlar yönünden incelenmesinde;
Bölge İdare Mahkemeleri İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Dava konusu 3 sayılı plan notunda sosyal kültürel tesis alanında yer alabileceği düzenlenen "kütüphane, halk eğitim merkezi, sergi salonu, sanat galerisi, müze, konser salonu, konferans salonu, kongre salonları, sinema, tiyatro, opera, kreş, kurs, yurt, çocuk yuvası, şevkat evleri, yetiştirme yurdu, yaşlı ve engelli bakımevi, rehabilitasyon merkezi, toplum merkezi" kullanımları yönünden davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının bu kısmına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davacının temyiz isteminin "ibadet alanı" kullanımı yönünden incelenmesinde;
Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına ait 3 sayılı plan notunda özel sosyal ve kültürel tesis alanında yer alabileceği belirtilen "kütüphane, halk eğitim merkezi, sergi salonu, sanat galerisi, müze, konser salonu, konferans salonu, kongre salonları, sinema, tiyatro, opera" şeklindeki alt kullanımların, yukarıda içeriği yazılı Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde yapılan tanımlar uyarınca kültürel tesis alanında; "kreş, kurs, yurt, çocuk yuvası, şevkat evleri, yetiştirme yurdu, yaşlı ve engelli bakımevi, rehabilitasyon merkezi, toplum merkezi" şeklindeki alt kullanımların sosyal tesis alanında yer alabilecek kullanımlar arasında tadadi şekilde sayılmasına karşılık, dava konusu plan notu ile taşınmazlarda yapılmasına imkan verilen ibadet alanının, anılan Yönetmelik ile Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinde sosyal kültürel tesis alanından bağımsız bir donatı türü olarak ayrıca tanımlandığı görülmektedir.
Öte yandan, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin Ek-1 Gösterimler başlığı altında yer alan Ek-1ç nazım imar planı gösterimleri ve Ek-1d uygulama imar planı gösterimleri içerisinde "sosyal tesis alanı", "kültürel tesis alanı" ve "ibadet alanı" şeklinde ayrı ayrı gösterimlere yer verilmiştir.
Bu durumda, ibadet alanı işlevinin nazım ve uygulama imar planı ölçeğinde kendine ait lejantının bulunması ve sosyal kültürel tesis alanı ihtiyacından farklı nitelikte donatı ihtiyacını gidermeye yönelik bir işlev türü olması, yanı sıra 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinin dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haline göre imar planlarının uygulanması aşamasında sosyal kültürel tesis alanı içinde sayılan hizmet alanlarının kamu ortaklık payı hisselendirmesi yoluyla, ibadet alanının ise düzenleme ortaklık payı kesintisi ile kamuya kazandırılması, diğer bir ifade ile parselasyon aşamasında söz konusu alanların elde edilme usullerinin de birbirinden farklı olması karşısında, özel sosyal kültürel tesis alanı içinde "ibadet alanının" yer alabileceğine ilişkin kısım yönünden dava konusu 3 sayılı plan notunun imar mevzuatına ve planlama tekniklerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, kişilerin ibadet ihtiyacının karşılanması amacıyla daha küçük ölçekli dini tesis alanlarından olan mescitlerin, sosyal kültürel tesis alanı içerisinde yer alabileceğine şüphe bulunmamakla birlikte, söz konusu kullanım için plan notunda ayrıca bir düzenleme yapılmasına yasal gereklilik bulunmadığı açıktır.
Bu nedenlerle, dava konusu 3 sayılı plan notunda yer alan "ibadet alanı" ifadesi yönünden davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının bu kısmına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine, davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle, 3 sayılı plan notunda yer alan "ofis-büro ve bağımsız bölümler" ifadeleri yönünden dava konusu işlemlerin iptaline, kalan kısımlar yönünden davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin kısmı ile davanın ibadet alanı dışındaki diğer kullanımlar yönünden reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, ibadet alanı kullanımına ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 29/09/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.